Eva S. Ceca: Një ese dhe pesë poezi
Kur trupi flet në heshtje
(Ese reflektuese dhe një poezi për marrëdhënien mes mendjes dhe trupit)
Ka diçka hyjnore në trupin e njeriut. Një mençuri që nuk mësohet në libra. Trupi di të shërohet, di të përballojë, di të ruajë jetën edhe kur mendja dorëzohet. Ai është arkitekt i heshtur i vetvetes, ndërton, riparon, reziston. Por trupi nuk është robot. Është i ndjeshëm ndaj gjithçkaje që mendja fsheh.
Thonë se sëmundja nuk vjen gjithnjë nga jashtë. Shpesh, ajo ngjizet nga brenda.
Nga një fjalë që nuk u tha. Nga një zemërim i përtypur e i mbajtur gjatë. Nga një trishtim që nuk u njoh.
Nga heshtja që ndërtuan brenda vetes, për të mos lënduar të tjerët.
E mjekët ndonjëherë ndalen e pyesin: si është e mundur që një trup i shëndetshëm sëmuret papritur? Ndoshta përgjigjja nuk është vetëm në gjak, në ADN, apo në radiografi.
Ndoshta është në atë çast kur dikush pushoi së qari, sepse “duhej të ishte i fortë”.
Kur zemra u shtrëngua dhe nuk foli më, sepse “nuk kishte kohë për ndjenja”.
Kur ne vetë, për shumë vite me radhë, u shtuam në listën e gjërave që neglizhonim.
Trupi, në mënyrën e tij të butë por të pagabueshme, nuk harron. Ai i ruan emocionet, si të ishin kimikate. Dhe kur kupa mbushet, ai nuk shpërthen me britma, por ai flet në heshtje. Me një dhimbje, një sëmundje, një ndalesë. Me një sëmundje që nuk pyet për moshë, por për histori të pashprehura.
A është mendja aq e fuqishme sa të shkaktojë sëmundje? Duket se po. Por a mundet ajo të na shërojë po ashtu? Kjo është pyetja e vërtetë.
Sigurisht, kjo mund të jetë një metaforë e bukur dhe shpesh ndihmuese për rritjen e vetëdijes. Por nuk është gjithmonë e saktë si diagnozë. Jo çdo sëmundje është pasojë e emocioneve të papërpunuara. Ka shkaqe biologjike, gjenetike, mjedisore. Shkenca nuk mund të anashkalohet. As nuk duhet.
Por pikërisht sepse njeriu nuk është vetëm trup, por edhe mendje dhe shpirt, është e vlefshme të pyesim veten jo vetëm “çfarë kam”, por edhe “çfarë më ka ndodhur”? Pikërisht aty fillon një tjetër lloj kurimi.
Shpesh i frikësohemi mjekëve, kimisë, operacioneve, por ndoshta ajo që na tremb më shumë është puna e brendshme që kërkon shërimi:
Të falësh, kur s’ke marrë falje.
Të flasësh, kur je mësuar të heshtësh.
Të dashurosh veten, kur gjithë jetën ke mësuar të sakrifikohesh për të tjerët.
Shërimi i vërtetë fillon kur e dëgjojmë trupin pa i vënë emër dhembjes, pa e luftuar menjëherë, por duke pyetur me dhembshuri:
“Çfarë do të më thuash që unë nuk kam guxuar ta dëgjoj”?
Dhe ndoshta, në këtë akt të vogël dëgjimi, në këtë përkulje ndaj vetes, fillon kthimi ynë në jetë.
***********
Kur trupi flet
(Poezi mbi lidhjen mendje–trup)
Nuk bërtet,
trupi nuk bërtet.
Ai flet me gjuhën e dhembjes,
me ngërçin e një mëngjesi të rëndë,
me një frymëmarrje që dridhet
si fletë në erë.
*
Nuk ankohet,
trupi nuk ankohet.
Ai pret të dëgjohet
në rrahjen e zemrës,
në një rrugë të ngushtë gjaku,
në një dridhje që vjen
nga brenda vetes.
*
Zemërimet e heshtura
mbeten atje,
si gurë në shtrat lumi,
të palëvizshëm,
por gjithmonë të pranishëm.
*
Çdo fjalë që s’e thamë,
çdo lot që nuk ra,
çdo falje e mbetur pezull…
trupi i ruan
si kujtime që s’mund t’i harrojë.
*
Dhe kur nuk kemi më zë,
ai na jep një tjetër zë:
një sëmundje,
një lodhje që s’ka emër,
një dhimbje që s’pyet për vend.
*
Po a mund të flasim me trupin?
Të ulemi me të si me një mik të vjetër
që ka shumë për të treguar?
T’i themi:
Të kam lënë vetëm,
më fal…!
Nuk të kam dëgjuar,
më fal…!
Ja ku jam tani..
Më fol…!
Unë të dëgjoj!
**********
Dy pasuritë
Edhe pse pjesë e imja, logjikë,
je një ishull i praruar
mes kangjellash titan e çelik,
të pandryshkshme, tej e tej rrethuar,
të papërkulura deri në pafundësi.
Përgjatë tyre kam ndjekur me respekt
labirintet e përkufizimeve dhe analizave të tua,
të thella dhe plot hijeshi.
*
Çfarë je ti, logjikë?
Ndoshta pastërtia e kotë
e më të patremburit ëndërrues,
mashtruar nga iluzioni
i një arsyeje të përsosur,
përjetësisht sfidues?!
*
Por çfarë është e përsosur në këtë botë… çfarë?
Asgjë.
E kjo është një përgjigje më e vërtetë
se e vërteta.
*
Ti, logjikë, me superioritet
i kundërvihesh dashurisë
sa herë nën rrufenë e saj
përflaket vetë jeta.
*
Sa herë na nxit në një akt të arsyeshëm,
dashuria të del përpara
me pasion, e armatosur.
Sa herë ti kërkon drejtësi,
të dashuruar kërkojmë falje,
nën dhimbje prangosur.
*
Kur përpiqesh me ngulm
të na japësh shpjegimin e arsyeshëm
të humbjes së një njeriu të dashur,
dashuria na bën të shpresojmë si të çmendur
në këtë botë, a në parajsën imagjinare.
*
Të dyja jeni pjesë e imja,
thesare të pasur,
paradoksi më i pashpjegueshëm,
dy pjesësh i ndarë.
*
Kontradiktë e përjetshme!
Ju kurrë nuk i kryqëzuat krahët tuaja
në një përqafim.
Logjika dhe dashuria
gjithmonë kundërshtuese —
por pa ju, kjo botë nuk do kishte kuptim.
*
Ngarkesa të kundërta
të materies dhe antimateries…
Por Plusin dhe Minusin
nuk e dimë kush e mban nga ato.
Aty ku ndodh e tyrja përplasje
lind energjia e pastër,
nga vetë zemra e universit buron ajo.
*
Ndoshta prandaj tek ne ekzistojnë të dyja,
e ndoshta ky është kuptimi i gjithë qenies sonë:
Energjia!
**********
Lotët mbi Begonjë
Në ballkonin ngjitur,
fqinja ime simpatike
dëneste pas luleve…
Bashkëshortin ja shihja
me një tjetër për dore,
rrugës për punë.
Gruas, që dëneste
në heshtjen e ballkonit,
mbrëmjeve,
përveçse “Si je?”
a “Mirëmbrëma!”..
e ç’mund t’i thosha unë..?!
E di…! Mund t’i thosha…,
mund t’i thosha shumë fjalë,
por s’më lejonte
e më ndalte i saji qëndrim,
kur e mbante të shoqin
shtrënguar në rrugë a në shkallë,
në kuadrin “pa të metë”
të çiftit legjitim.
*
Dhe mbrëmjeve
begonjat lageshin
me lotin që rridhte..!
Unë ndjehesha si begonjat….
pa gojë e pa zë…
Dikur i dhurova një libër,
që ndoshta
më shumë se unë fliste.
Disa ditë me radhë…
dënesat e saj nuk i ndjeva më.
*
Një ditë vendosa ta lë atë shtëpi,
në mes të lulëzimit.
Më shumë hapësirë më duhej
dhe një rrugë më e qetë.
Thosha plot shkaqe,
kur më pyesnin përsenë e ndryshimit.
Por brenda në zemër,
loti mbi begonjë
ish arsyeja më e vërtetë!
********
Kur shikoj yjet…
(Nga përmbledhja poetike “Un Amore sotto il Sole del Nord”)
Kur shikoj yjet, shikoj të kaluarën,
jo dritën që lind, por që shuhet me të,
ajo vjen drejt meje nga thellësi të largëta,
Ndoshta kur ylli nuk jeton më.
*
Një dritë që u nis shekuj më parë,
në heshtje, pa zhurmë, pa emër të thënë,
më prek në shpirt si një dorë e harruar,
si zëri i shuar që dritë ka lënë.
*
Ndoshta është ylli i një nate të vjetër,
që digjej i vetëm në një botë plot mall
dhe unë e shoh sot, pa e ditur as vetë:
kjo hije e bukurisë është a s’është gjallë.
*
E çuditshme kjo dritë që s’di gjë për vdekjen,
që ende jeton në syrin tim endacak!
Sa ngjan me kujtimet, ato që nuk kthehen,
por që ndriçojnë shpirtin… edhe kur janë larg.
**********”
Fillim Korriku 2024
( Ikja e Ismail Kadaresë)
Pika shiu ishin gati, të binin mbi ne, këto ditë
dhe disi ju gëzuam freskisë së beftë.
Por ikja e nxehtësisë erdhi me lajmin e trishtë:
“Ismail Kadare nuk është më në jetë…!”
*
Pikat e shiut mbetën në gjysmë të rrugës…
Zbritën nga qielli, por nuk ranë në tokë.
Si lotët, që sytë i mbushin mëngjesit të mugët
dhe diku ngecin, pa u derdhur dot.
*
Tashmë ti nuk thith më oksigjen në këtë qytet,
mbuluar me kurora dhe psalme patetike.
Si në një ngrehinë egoiste, që sinqeritetin vret,
petaleve të bardha, mes zhurmës, u bie të fikët.
*
U bënë vite që Tirana ka humbur magjinë e dikurshme
dhe ditë trishtimi ka njohur jo pak.
Por çaste si ky, konturuar komentesh të zhurmshme
më sjellin egërsisht etjen për të dikurshmen, larg…
*
Kur blinim librat e tu, me padurim të bukur,
se aty gjenim veten dhe gjithë Shqipërinë.
Kur e vërteta nuk rrinte askundi, e strukur
Kur njeriu e besonte, pa egoizëm, njerinë.
*
Kurse sot..këto pika shiu mbetën në gjysmë të rrugës..
Zbritën nga qielli , por nuk ranë në tokë.
Si lotët që sytë i mbushin mëngjesit të mugët
dhe diku ngecin, pa u derdhur dot.
