Luan Rama: Aventura parisiane e George Orwell
Një ditë, një mik shqiptar i cili prej disa vitesh ishte larguar nga Athina ku kishte punuar prej më shumë se dy dekadash, më ftoi në restorantin e tij që sapo e kishte hapur në Rue Mouffetard, një rrugë shumë turistike ku shpesh bashkë me Omer Kaleshin shkonim në restorantin e mikut të tij Claude Der’ven “Verre à pied”. Adrian Boçi e kishte hapur restorantin e tij diku më sipër, pranë Place de Contrescarpe, pikërisht në cepin e rrugës Rue du Pot-de-Fer, në atë rrugë kur dikur kishte banuar romancieri im i parapëlqyer George Orwell. Ishte një lokal me trarë të hershëm ku dikur kishte punuar si kamarier Coluche, një nga komikët më të mëdhenj francezë të shekullit XX. Ishte rasti të risillja në kujtesë shkrimet mbi Orwell që i kisha botuar më parë në një libër publicistik Metamorfoza e fjalës, me një parathënie të presidentit të “Reporterëve pa Kufij”. Por jeta e Orwell-it në Paris kishte qenë një jetë e vërtetë bohemësh. Duke pirë verë me mikun tim shqiptar, me vështrimin nga ajo rrugë historike m’u kujtua historia e atij njeriu të revoltuar kundër kapitalizmit dhe shfrytëzimit të punëtorëve, i cili do të bëhej për ne një nga shkrimtarët më të parapëlqyer të viteve ’80, kohë kur lexonim fshehurazi librat Viti 1984 dhe Ferma e kafshëve, duke gjetur paralelizma me botën imagjinare të Orwell mbi botën tonë totalitare.
Autori i këtyre romaneve, para se të quhej George Orwell emrin e tij të vërtetë e kishte pasur Eric Blair. Aventura parisiane e londineze, më pas pjesëmarrja në Luftën Civile të Spanjës e në brigadat vullnetare internacionale, do ta bënte atë një nga shkrimtarët më të angazhuar politikisht në epokën e vet dhe një moralist të njohur.
Ai kishte lindur më 1903, në Bengal të Indisë ku jetonte familja e tij angleze. I ati merrej me tregëtinë e opiumit në tregjet kineze, për llogari të qeverisë indiane. Në rininë e tij ai u angazhua në policinë koloniale në Birmani por sjelljet e ashpra ndaj njerëzve të thjeshtë dhe masës popullore, gjyqet, dënimet e njerëzve të varfër pse kishin vjedhur një copë bukë, burgosja e tyre, e tronditën shumë dhe shpejt ai dha dorëheqjen. Imazhet e të mjeruarve birmanë nuk do t’i shqiteshin nga sytë, tablo drithëruese këto që do t’i gjejmë të përshkruara në librin e tij Quai de Wigan, një akuzë e fuqishme kundër kolonializmit britanik dhe imperalizmit në përgjithësi. Atëherë Orwell shkruante: “Unë doja t’i shpëtoja jo vetëm imperializmit në përgjithësi por çdo forme të sundimit të njeriut mbi njeiun. Doja të zhytesha në gjirin e njerëzve të shtypur, të isha mes tyre dhe të luftoja kundër tiranëve të tyre. Urrejtja ime ndaj shtypjes kishte marrë dimensione të jashtëzakonshme.” Tetë vjet në policinë britanike birmane dhe dorëheqja, kishin krijuar tek ai një bindje të patundur.
Ëndrra e tij ishte të bëhej shkrimtar dhe këtë e shikonte të realizuar veçse në Europë, në Francë apo në Angli. Atëherë shumë shkrimtarë anglosaksonë kishin zbarkuar në Paris për t’i shpëtuar puritanizmit amerikan apo atij anglez. Nga Birmania ai kaloi në Londër dhe shumë shpejt u nis drejt Parisit, ku mbërriti në vitin 1928. Eksperienca e aventurës parisiane do të jetë e mbarsur aq shumë me ngjarje e karaktere, sa me largimin e tij dhe mbërritjen në Londër, ai shkroi menjëherë një libër thuajse dokumentar, çka do t’i shtonte më pas dhe vuajtjet e tij të para në Londër. Titulli i librit që do të botohej ishte Down and Out in Paris and London, përkthyer në frëngjisht me titullin Në skamjen e Parisit dhe të Londrës. Në fakt ai i kishte propozuar botuesit një titull tjetër: Lady poverty!
Për lexuesin e sotëm dhe padyshim dhe për mikun shqiptar që kishte hapur restorantin në cepin e asaj rruge, ishte e paimagjinueshme që shkrimtari George Orwell në rininë e tij të kishte bërë jetën e basifondeve parisiane, të flinte në rrugë, në bangot e bulevardeve, të mblidhte bishtat e cigareve në rrugë meqë nuk mund të blinte cigare, të qëndronte pa ngrënë me ditë të tëra, të vishej si lypës apo të bënte jetë me prostitutat, të cilat i vidhnin dhe qindarkat e fundit. Në fakt, kur zbarkoi në Paris ai u vendos tek halla e tij që banonte pranë Jardin des Plantes. Në fillim ai botoi disa shkrime publicistike si në gazetën “Le Monde”, me artikullin Progresi qytetar – Progrès civique, apo Censura në Angli, në revistën e drejtuar nga Henri Barbusse, etj, por që në fillim e kuptoi se s’mund të jetonte dot me ato të ardhura dhe se duhej të punonte. Të gjente një punë si pjatalarës në hotelet parisiane, për 25 vjeçarin Blair u kthye në një makth të madh. Në librin që do të botonte më pas, ai shkruante mbresat e ardhjes së tij në Paris, në një lagje të varfër të masave popullore ku kishte lëkurëpunues, marangozë, pastrues rrugësh, shitës rrobash të vjetra; shkruan për lagjen Contrescape dhe Rue Mouffetard ku kishte jetuar pak kohë më parë Hemingway dhe amerikanë të tjerë. Edhe Hemingway kishte provuar torturën e urisë. Ja çfarë shkruante Blair në librin e tij: “Rue du Coq d’or, Paris, ora 7 e mëngjesit. Një vazhdimësi klithjesh që të shpojnë veshët e që vijnë nga rruga. Zonja Monce, padronia e hotelit të vogël ballë hotelit ku jam, i bërtet qiraxheshës së katit të tretë duke qëndruar me këmbët e hapura, ashtu me nallane në trotuar dhe gati për luftë: – Qelbësirë! Sa herë të kam thënë, o kurvë, që mos t’i shtypësh pleshtat mbi tapet. Nuk mund t’i hedhësh në rrugë si gjithë bota? – Ik moj lopë plakë! – i përgjigjet tjetra nga dritarja… Ishte një rrugë e ngushtë me shtëpi të larta anash dhe fasada të qelbura, të përkulura, të cilat qëndronin në mënyrë të çuditshme, sikur koha të kishte ndaluar një çast. Ato ngjanin se gati po binin mbi njëra-tjetrën. Vetëm hotele plot qiraxhinj: polakë, arabë, shumica italianë. Unë banoja në hotelin “Les Trois Moineaux” (Tre harabelët), një lloj foleje e zymtë dhe e shkatërruar me pesë kate dhe 40 dhoma të vogla gjithë pisllëk, të ndara me dërrasa… Mes tyre formoheshin pleshtat që vazhdimisht ndiqnin konturet e mureve gjer në tavan, si të ishin kolona ushtarësh. Natën, ato zbrisnin të etura e gjithë bulimi, aq sa mund të rrije në shtrat veç disa orë, sepse ndryshe masakroheshe nga to…”.
Qiraxhinjtë e Eric Blair ishin tipa të çuditshëm. Një ruse e mbante veten artiste. Më tutje një plakë flinte në të njëjtin krevat me dy vajza të reja e me gjinj të bëshëm. Një çift i çuditshëm pleqsh shisnin çdo ditë karta postale në bulevardin Saint-Michel. Henri, një qiraxhi tjetër, punonte në pastrimin e kanaleve të rrugëve. Dikur kishte qenë në burg se i kishte ngulur thikën ish-gruas së tij, ndërsa zoti R., një anglez, pinte katër litra verë në ditë. Jules kishte një sy prej xhami dhe nuk pranonte kurrë se ishte i tillë, ndërsa Charlie fliste gjithnjë për dashurinë. “Ah gratë… ato më shkatërruan, më vranë! Ja arsyeja e rrënimit tim! Ç’bën një njeri që ka pak para për të harxhuar? Ja, shkon në bordello…”.
Që kohë më parë, duke ndjekur itinerarin e jetës parisiane të Hemingway-t, më kishte rënë rasti të shikoja dhe rrugën apo sheshin ku rrinte Eric Blair në Paris, rrugën e ngushtë siç e përshkruan dhe Orwell, por që sot është një rrugë turistike dhe plot restorante ku njerëzit që vijnë, dhe jo pak anglosaksonë, kanë dëshirë të kalojnë në ato hotele të vogla dhe restorante plot shije. Ishte rruga që pikëtakohej me Rue Tournefort ku Balzak kishte vendosur pensionin Vauquer të romaneve të tij, apo ku në fund të viteve ‘20 kishte banuar Tefta Tashko me të ëmën.
Në librin e tij, faqe të tëra Blair ia kushtoi një miku të atyre ditëve të vështira i quajtur Boris, i cili dikur kishte qenë kapiten kavalerie në ushtrinë kozake dhe e kishte lënë Rusinë me ardhjen e Sovietëve në fuqi. Si shumë “rusë të bardhë”, Borisi kishte ardhur në Paris dhe ishte bërë një specialist pjatalarës. E njihte mirë rrjetin e hoteleve dhe restoranteve parisiane. Ishte një aventurier që i pëlqente prostitutat dhe që fare pak shqetësohej për punën. Një nga biografët e Orwell shkruan se Blair, pasi mori në dhomë një prostitutë që vishej me pantallona dhe me flokë të shkurtra (dikur dhe George Sand vishej kështu që të mund të hynte si burrë në Parlament për të shkruar si gazetare), e mbajti atë disa ditë në dhomën e tij. Por në fund ajo u zhduk duke i marë fshehurazi gjithë paratë që kishte rezervë. Kështu, Blair mbeti me gisht në gojë dhe në mes të katër rrugëve, pasi s’kishte me çfarë të paguante hotelin. I mbetur pa para, në mjerimin më të plotë, bashkë me mikun e tij rus nisi shtegtimet nga një hotel në tjetrin. U detyrua të shiste rrobat e tij dhe të vishej si lypës por sapo e shikonin kështu, atëherë asnjë padron nuk i jepte punë. Askush nuk i afrohej, as në restorantet e Rue Rivoli, Rue de Commerce apo Montparnasse. Një ditë i kërkoi punë një tregtari zarzavatesh dhe tjetri i tregoi një kosh me pjepra, duke i thënë ta zhvendoste më tutje. Blair shkoi ta merrte por s’mundi ta lëvizte dot dhe kështu u largua i trishtuar. “Natën, në bangot e bulevardeve bënte ftohtë. Ana e stolit të ngjishej në shpinë… prisja mëngjesin për të shkuar për punë.” – shkruante ai. Ashtu siç Jack London kur kishte qenë në Angli dhe ishte veshur si një lypës, duke provuar mjerimin e skajshëm, ashtu dhe ai i përngjante idolit të tij. “I veshur siç isha kisha frikë mos më arrestonte policia si ndonjë vagabond. Nuk guxoja t’i flisja askujt, duke menduar se mund t’u dukej e çuditshme veshja dhe aksenti im. Një ditë ndihmova dikë të ngrinte një karrocë dhe ai më tha duke buzëqeshur: “Faleminderit çun”! U habita se askush deri atëherë nuk më kishte thirrur kështu dhe kjo ndodhte nga veshja ime e mjerë…”.
Më së fundi, meqë ishte anglez, djaloshin Blair pranojnë ta marrin në «Hotel X». “Klientela jonë është krejtësisht amerikane, i kishte thënë një nga përgjegjësit, të paktën do mësojmë pak anglisht!”… “Hyra në një korridor të ngushtë në bodrumet e atij hoteli, – shkruante Orwell. – Ishte një vapë e tmerrshme dhe drita e vetme vinte nga ca llampa të verdha në çdo pesë-gjashtë metra. Një korridor nëntokësor që më bëri të mendoj se isha në një anije. Filloja punë në orën 7 të mëngjesit dhe vazhdoja gjer në orën 9 e çerek të darkës. Laja pjatat, fshija dërrasat, tavolinat e ngrënies, laja gotat, fshija thikat, ngrija pjatat lart për punonjësit, laja pjatat përsëri, ngjisja pjatat e darkës e përsëri larja e pjatave të mbrëmjes… Por më e vështira ishte kalimi në kuzhinë në atë atmosferë mbytëse, të errët, ku dëgjoje veç britma e sharje. Atje duhej të laja pjatat. Shefi i kuzhinës u afrua dhe më pa me një vështrim përbuzës. Pastaj thirri përgjegjësin e mëngjesit dhe i tregoi me gisht nga unë: – Ke parë ti që këtë lloj pjatalarësi na e rrasën këtu?! Nga na vjen ky, nga çmendina? – Jo, nga Anglia! – u përgjigja. – Nuk dyshoja. Epo mirë zoti anglez, më autorizoni t’ju them se je një bir kurve! Dhe tani m’u zhduk që këndej”!
Për të pirë duhan, meqë ky ishte mëkati i Blair, atij i duhej ta pinte vetëm në nevojtore. Ngaqë punoi mirë ditën e parë, pronari i bëri një kontratë për një muaj. Më së fundi gjeti punë! Mund të hante dhe të pinte duhan! Një ditë kishte llogaritur se vetëm duke ecur në hotel kishte bërë 20 km. Kështu dhe ai si Borisi u bë specialist i larjes së pjatave. Një ditë zëvendësoi një pjatalarëse 60 vjeçare që i thoshte se dikur kishte qenë aktore… Ditën e tretë, djaloshin Bair e kishte thirrur shefi, duke i thënë: “Dhe tani m’i prit ato mustaqe miu që ke! Janë shumë estravagante! Dhe shiko se s’dua të t’i shoh nesër!…” Blair kishte pyetur Borisin për historinë e mustaqeve dhe ai i kishte thënë: “Mustaqe mbajnë vetëm kuzhinierët! – Po pse? – Nuk ka pse! Kështu është zakoni!…”.
Marsi i vitit 1929 ishte tepër i ftohtë dhe jeta në kushte të këqija bëri që ai të pështynte gjak. Në ethe të mëdha, atë e shtruan në spitalin Cochin mes gjysmë të vdekurve por mrekullisht ai nuk vdiq, madje sa mori pak forca ia mbathi fshehurazi nga spitali dhe u kthye në hotel. Meqë fitoi ca para nga një artikull i shkruar ato kohë shkoi në një hotel të Quartier Latin i cili quhej “Suzanne May” e që në fakt kishte emrin e një kurtizaneje të njohur. Por kontrata e tij si pjatalarës kishte mbaruar. Mbeti përsëri pa punë dhe pa asnjë dysh në xhep. Pesë ditë kishte qëndruar i shtrirë në shtrat pa lëvizur, vetëm duke pirë ujë. “Isha në ditët e mia më të zeza. Ajo çka mund të bëja ishte të qëndroja shtrirë në shtrat. Përballë, në mur, kisha portretin e një shenjtoreje. Pasi mendova nja një orë se cila ishte, thashë me vete se duhej të ishte Sainte Heloïse, meqë ajo ishte padronia e lagjes së “latinëve”. “Dëgjo, i thashë vetes. Ti s’duhet të vdesësh për bukën e gojës. Duhet të bësh diçka. Dhe meqë duhet bërë diçka, bëj një lutje për Sainte Heloïse. S’të kushton asgjë. Ishte një ide e çmendur por për të mos vdekur urie njeriu bën gjithçka. Dhe kështu dola nga shtrati dhe nisa të lutem: Shën Heloïse, nëse ekziston, më dërgo ca para, jo shumë por sa të blej bukë dhe një shishe verë që të mund të kem forca. Ti s’mund ta marrësh me mend se sa shumë do të jem mirënjohës. Besomë, nëse ti më dërgon para, unë menjëherë do të shkoj të blej një qiri dhe do ta ndez për ty… Sigurisht, isha i vendosur ta mbaja fjalën në rast se do të kisha para edhe pse si ateist nuk kisha asnjë iluzion për fenë…” Dhe pikërisht në këtë çast, në dhomën e Eric Blair u shfaq si me magji Maria, një qiraxheshë si dhe ai. Ajo u habit që e gjeti shtrirë dhe e pyeti se çfarë e ka gjetur kështu. U trondit kur ai u përgjigj se kishte 4-5 ditë pa ngrënë. Maria kërkoi andej-këndej dhe i gjeti në dhomë një bidon me vajguri që Blair kishte blerë pak kohë më parë. Menjëherë i tha se mund ta shisnin poshtë dhe me të në duar ajo doli dhe ja ku u shfaq pas pak me një bukë të madhe dhe një shishe verë. Por ende i kishin mbetur ca para dhe ai iu lut t’i blejë duhan si dhe një qiri për Shën Heloïse që e shpëtoi. Por Maria ia krisi të qeshurës. Kujt? Sainte Heloïse?… dhe në fund të fundit, qiriri nuk u ndez për shenjten.
Një ditë tjetër, në mbrëmje, Blair dëgjoi zhurmë në rrugë dhe kur doli në dritare, si shumë qiraxhinj të tjerë pa poshtë tre njerëz që kishin hedhur dikë në mes të rrugës dhe po ia mbathnin. Si dhe të tjerët ai zbriti i tmerruar dhe pa të vrarin: “Më kujtohet ende ngjyra e gjakut të tij në një të kuqe disi ngjyrë mavi. I kishin çarë kokën me një tub hekuri”…
Dhe përsëri Eric Blair gjen punë si pjatalarës. Tashmë në një restorant të ri, në Auberge de Jean Cottard. Me paratë që fitonte kishte kohë të shkonte bashkë me dhjetë pjatalarës të tjerë në bordellon e Rue Sieyes, ku një prostitutë jepej për 5 franga e 5 centime. Tashmë i ndodhte të flinte dhe në dyshemenë e restorantit. Një nga shokët e tij, një hungarez, këndonte “Rigoletto”-n. “Një mëngjes, pamja e parë që na panë sytë ishin ca minj të mëdhenj që kafshonin me dhëmbë një copë mishi të lënë mbi tavolinën e kuzhinës”…
Në këtë periudhë Blair punonte nga ora 7 e mëngjesit deri pas mesnatës dhe ishte e kotë të shkonte gjer në hotel. “Sapo filloja pjatat në mëngjes, gruaja e kuzhinës më thërriste të qëroja qepët dhe kur ende nuk i kisha mbaruar, padronia më dërgonte të bleja lakra; pastaj padroni më dërgonte një kilometër larg t’i bleja një bastun të kuq. Në kthim, zarzavatet më prisnin dhe enët ende nuk ishin larë… Tek shkonte e vinte kuzhinierja më godiste herë pas here me bythët e saj të mëdha: “Idiot, sa herë të kam thënë që panxharin mos ta lësh të kullojë… hapu tani, më lër të shkoj në lavaman! Lëri thikat e merru më mirë me patatet. Po kullesën ku e ke lënë?… Hiqe ujin nga furra. Punë e madhe për enët, më gri tani ca seleri. Mjaft, hiqu luspat peshqve… O Zot, kush ma bëri peshqesh këtë pjatalarës matuf. A e di ti se me kë po flet apo jo? A e kupton se tezja ime ka qenë një princeshë?…”.
Eric Blair qëndroi në Paris deri në fund të vitit 1929, kohë kur një mik e kishte lajmëruar se i kishte gjetur një vend pune për të mbajtur një fëmijë me të meta mendore tek një familje londineze. Ai u gëzua që më së fundi do kishte kohë të shkruante dhe t’i kushtohej letërsisë. Dhe kështu u nis, por kur arriti në Londër dikush tjetër e kishte zënë atë vend. Dhe përsëri në Londër filluan eksperiencat e tij të vështira të skamjes, vetmisë, zhgënjimit, dhimbjes. Mbeti mes katër rrugëve dhe u strehua në institucionet ku mbanin lypësit dhe të pastrehët. Madje filloi të punojë atje ku mbanin gjallë pleqtë e vetmuar. Këpucët e tij ishin gjithë vrima dhe Blair shkonte në meshat dhe ceremonitë fetare veç për të ngrënë një pjatë supë. Që atëherë do të pohonte se nuk do t’i konsideronte kurrë të mjerët e lypësit si njerëz pa vlerë, pasi ai vetë kishte qenë një i tillë. Kështu librit me kujtimet parisiane do t’i shtonte dhe ato të Londrës, siç do të botohej pak kohë më vonë.
Në fund të këtij libri, George Orwell bën konkluzionet rreth të pasurve dhe të varfërve, rreth masave popullore duke u nisur në rastin konkret me pjatalarësit, ku ai shkruan: “Pjatalarësi është një nga skllavët e botës moderne. Puna e tij është përunjëse dhe pa asnjë vlerë. Ai paguhet aq sa të mbajë frymën gjallë dhe shkon me leje veçse kur e zbojnë. Vetëm në ndonjë shans të rrallë, ai ka shpresë t’i shpëtojë kësaj jete, vetëm po shkoi në burg. Në Paris ka njerëz të diplomuar në universitete që lajnë pjata për 10-15 orë. Ata janë kapur në një ingranazh që asgjëson çdo mendim të tyre…” Më tej Orwell shton se “të pasurit mendojnë se këta skllevër, po të kenë më shumë kohë të lirë, mund të bëhen të rrezikshëm…” Vallë kjo eksperiencë e jetës së vështirë në Birmani, Paris e Londër, e çoi George Orwell të militojë për socializmin anglez, të shkojë në Spanjë në brigadat internacionale kundër Frankos dhe fashizmit, ku në kthim do të shkruante librin e tij Homazh Katalonjës ? Vallë kjo jetë e bëri që të mendojë për shtypjen njerëzore, për regjimet totalitare që shkojnë gjer atje sa të kontrollojnë jo vetëm lirinë por dhe ëndrrat, mendimet e njerëzve me dyshimin se mund të bëhen të rrezikshëm dhe të ndryshojnë rendet, të bëjnë pra revolucione? Viti 84 dhe Ferma e kafshëve, këto kryevepra botërore, padyshim nuk lindën thjesht nga një imagjinatë e rastësishme por ato erdhën si rezultat i kësaj njohjeje jetësore. Duke jetuar në skamjen më të madhe, duke ndjerë urinë që e kërcënonte gjer dhe me vdekje, George Orwell e kuptoi se një tjetër sistem shoqëror, social dhe i solidaritetit i duhej njerëzimit. Dhe i tillë mbeti në mendimet e tij politike e filozofike deri në fund.
Eric Blair, alias George Orwell siç e kishte pagëzuar veten e tij, do të rikthehej përsëri në Paris. Kur do të shkonte në Spanjë drejt brigadave internacionale, ndaloi të takonte në Paris dhe Henry Miller që banonte atëherë në Villa Seurat pranë Place Alesia. Nga ky takim, Orwell ishte larguar me një ndjenjë shumë të ftohtë ndaj Henry-t. “Ajo që më habiti, – do të shkruante ai, – ishte se ai nuk tregoi as interesin më të vogël për luftën civile që zhvillohej në Spanjë. Me një gjuhë të vrazhdë më tha se duhet të jesh idot të shkosh në Spanjë në këto çaste të rrezikshme. Kujtonte se ne shkonim për interesa te ngushta, egoiste dhe se të shkoje atje, nëse për mua ishte një detyrë, për të ishte një budallallëk.” Të nesërmen treni do ta çonte drejt frontit franko-spanjoll.
Pas lufte, edhe pse kishte vuajtur shumë në Paris ku kishte shumë kujtime të hidhura, përsëri kishte nostalgji për të. Tashmë drejtori i gazetës “Observer” i kishte kërkuar të ndiqte nga afër ngjarjet e pas luftës në Francë dhe në Gjermani. Kur zbriti në Paris, shkoi në qendrën e madhe të shtypit ndërkombëtar që ishte ngritur në Hotel Scribe. Atje kishte parë se ishte regjistruar dhe Hemingway dhe menjëherë ishte ngjitur lart në dhomën e tij. Kur ishte hapur dera, Hemi e kishte parë i habitur duke mos e njohur. – Jam Eric Blair! – i kishte thënë ai. Pastaj duke e kuptuar se s’po e njihte, shtoi: “George Orwell!” Vetëm atëherë fytyra e Hemingway-it kishte qeshur dhe ata menjëherë kishin zbritur të pinin poshtë një whisky dhe të kujtonin ditët e tyre në Luftën e Spanjës.
Rikthehem sërish në Rue du Pot-de-Fer, aty ku kryqëzohet me Rue Mouffetard. Turistët e shumtë të ardhur nga të katër anët e botës ngjiten e zbresin në këtë rrugë të përshkruar dikur nga Dumas në Mohikanët e Parisit. Ata ndalojnë në restorantet e shumta pa e ditur se pikërisht aty, në një hotel të pisët, George Orwell qëndronte në shtrat me ditë të tëra dhe me barkun bosh duke pritur vdekjen. E ndërkohë, me Ardian Boçin pi një verë të kuqe burgonje si dikur Eric Blair, ku ai më tregon aventurën e tij të emigrantit në Greqi dhe ngjitjen në pjesën e shndritshme të diellit. Jetë njerëzore ku vetëm një vend i vërtetë demokratik mund të të japë shanset që ti të ndërtosh të ardhmen tënde dhe atë të shoqërisë ku jeton.
