Ismet Hajrullahu: Shqiptarët – Komb Biblik
Në këtë natë të shenjtë, kur drita e Krishtit lind mbi botën, shqiptarët ngrihen si dëshmi e një kombi biblik. Nga Iliria e apostujve deri te Nënë Tereza, historia jonë është e gdhendur në librin e shenjtë të njerëzimit.
Bazilikat paleokristiane të Linit në Pogradec, të Apollonisë, të Butrintit, të Shkodrës, të Ulqinit dhe të Ulpianës janë dëshmi të gjalla se krishterimi u rrënjos fuqishëm në Iliri që në shekujt e parë. Mozaikët e Linit të shekujve V–VI janë ndër më të hershmit në Ballkan ose thene me mire ne Gadishullin Ilirik. Në Ulpianë, qendra paleokristiane e shekullit VI e vendos Kosovën në një linjë të drejtpërdrejtë me krishterimin e hershëm. Së fundmi, në Kastërc të Suharekës u zbulua një bazilikë paleokristiane e shekullit VI me afreske dhe mbishkrime, dëshmi e rrallë e historisë së hershme të Kosovës.
Iliria dha udhëheqës të Kishës universale. Papa Aniceti, një nga papët e parë të Romës, Papa Eleuteri (174–189), shpallur shenjtor,Papa Siksti II (257–258), martirizuar gjatë persekutimeve të Perandorit Valerian, Papa Gjoni IV (640–642), i lindur në Dalmaci, dhe Papa Klementi XI (1700–1721), nga familja Albani me rrënjë shqiptare, e vendosën kombin tonë në qendër të Vatikanit. Shën Jeronimi, i lindur në Stridon, përkthyes i Biblës në latinisht (Vulgata), është një nga figurat më të mëdha të krishterimit. Shën Asti, ipeshkvi i Durrësit, u martirizua për Krishtin në shekullin II, duke u bërë dëshmitar i hershëm i besimit në hapësirat tona.
Nëse grekët u bënë bartës të filozofisë, romakët bartës të ligjit, hebrenjtë bartës të monoteizmit, shqiptarët pasardhës të ilirëve u bënë bartës të krishterimit të hershëm. Ata dhanë papë, shenjtorë, martirë dhe monumente që flasin ende sot. Ky krahasim e vendos kombin tonë në një linjë të barabartë me popujt që formësuan civilizimin perëndimor.
Në shekullin XX shqiptarët dhuruan botës një shenjtore të madhe: Nënë Terezën. E lindur në Shkup më 1910, ajo u bë simbol i dashurisë universale. Me veprën e saj të mëshirës dhe përkushtimit ndaj më të varfërve, ajo e vendosi kombin tonë të vogël në qendër të hartës shpirtërore të njerëzimit. Më 4 shtator 2016, Papa Françesku e shpalli shenjtore, duke e bërë trashëgiminë shqiptare pjesë të gjallë të historisë së krishterimit.
Sot shqiptarët janë mbi dhjetë milion në botë, të shpërndarë në trojet etnike dhe në diasporë. Gjuha shqipe, një nga më të vjetrat e kontinentit, është dëshmi e një identiteti të fortë dhe të pavarur. Diaspora jonë është forcë ekonomike e kulturore që ka ndihmuar në zhvillimin e vendeve ku jeton, por gjithmonë ka ruajtur lidhjen me atdheun. Kjo e bën kombin shqiptar një realitet global.
Shqiptarët janë një komb biblik, jo sepse e thonë librat e historisë, por sepse e thotë vetë Bibla. Ungjilli u përhap “deri në Iliri” dhe Iliria është toka e shqiptarëve. Monumentet, papët, shenjtorët dhe veprat e mëshirës janë dëshmi të pandërprera të një populli që ka ecur me dritën e besimit ndër shekuj. Në këtë natë të shenjtë, kur Krishti lind për të sjellë dritë mbi botën, ne kujtojmë se kjo dritë ka qenë gjithmonë pjesë e identitetit tonë.
Nënë Tereza, bijë e kombit shqiptar dhe nënë e njerëzimit, mishëroi dashurinë e Krishtit në kohët moderne. Shenjtërimin dhe mesazhin e saj e dokumentoi me përkushtim Don Lush Gjergji, duke e bërë testament shpirtëror për brezat. Dhe kështu, historia shqiptare mbetet një kapitull i gjallë në librin e shenjtë të njerëzimit.
