Luan Rama: Janis Ricos do zgjohet nga gjumi i gjatë…
Gurët janë si zemrat e njerëzve
gurë të latuar shtëpish,
gurë të vrarë në qemerë përrallash,
koka varresh për t’u prehur
dhe shkallare dhimbjesh mbetur pezull në ajër
që s’dinë ku shkojnë,
gurë si pasqyra të syve që nuk janë më.
Janë gurë me aromë ulliri e qumështi
me gjurmët e duarve të tyre
që ende shkëlqejnë nën një hënë të argjendë,
mbi një portë diku një kurorë e gdhendur
dëshmi e një dasme dhe shtëpie të re
lyer me mjaltë në një blatim gëzimi,
diku, një shqiponjë e gdhendur
krahëthyer qëndron ende në këmbë
si shatorja e Samothrakës në erën që fryn,
në heshtjen që flet,
ku në mesnatë kënga përcjell krahë xixëllonjash.
Ç’bëjnë vallë xixëllonjat këtë natë të errët
në dritaret e shqyera dhe odat bosh?
– Enden pa zhurmë, – thonë gurët
joshur s’dihet nga ç’zëra hyjnish,
dhomat e xhveshura pëshpërisin emra fëmijësh
ku ninullat prej vitesh nuk dëgjohen më,
xixëllonja që shkojnë në truma,
enden pa zhurmë
mbi mandile nusesh lehonë që presin në vetmi,
në korridor këpucë të vjetra kërkojnë të ecin
të shkojnë ndoshta në krua
në rrugën e korbave,
në kryqëzimin e gjëmës
ku të vdekurit njomin buzët për të mbajtur frymën e fundit.
Në agun e mëngjesit
këta gurë e pragje feksin si Kodikë Purpuri
në palimpsestin e kohës dhe historisë
në flamujt e arvanitasve të Revolucionit Grek
në flamujt e çamëve që shpejt u harruan
por flamujt e tyre s’mund të harrohen.
Njëri pas tjetrit evlatët zgjohen
me karafilë ndër duar shkojnë rrugëve të blerta të Çamërisë
që Greqia të shoh fytyrat e tyre të vrara
fytyrën e bukur të pafajsisë,
që Greqia të dëgjojë këngën e shtëpive gërmadha,
vajin e pafund të gurëve,
rënkimin e themeleve dhe portave
zërin e shuar të të varurve.
Janis Ricos do zgjohet nga gjumi i gjatë,
të kuqen e karafilëve të shohë
e me grusht të godasë gjoksin e tij
për revoltën dhe fjalën që nuk e tha
për miqësinë e tradhëtuar,
poemën që nuk shkroi për gjakun e derdhur
dhe errësirën vrasëse që ra mbi tokën e tij.
Pas tij të tjerë do të zgjohen nga varret,
pinjollë të Elitis, Kavafis, Sikelianos, Livadhitis,
poetë të fjalës së praruar të Lirisë,
karafilët e Greqisë dhe të Çamërisë kanë të njëjtën ngjyrë
gjaku ka të njëjtin velur dhe kur rrjedh nën tokë
atje ku vajet antike ngrihen në korr,
ku « Njeriu me karafil » këndon këngën e fundit të tij,
deti Jon përqafuar është me Egjeun
bashkë, në të njëjtën tokë dhe qiell pa kufij,
Janis Ricos nesër në ag
do të zgjohet nga gjumi i gjatë…
