Ismet Hajrullahu: Rivaliteti shpirtëror
Përballja midis Islamit dhe Krishtërimit përbën një nga kapitujt më të thellë dhe më me peshë në historinë e njerëzimit. Përgjigja se cila prej tyre ka luajtur rol më përcaktues ndryshon tërësisht nga këndvështrimi që zgjedhim: nga pikëpamja personale e besimit, apo nga ajo historike dhe kulturore.
Nga ana shkencore, asnjëra fe nuk mund të vlerësohet si më e rëndësishme në mënyrë absolute, pasi secila ka lënë një gjurmë unike në qytetërimin botëror. Krishtërimi, si feja më e madhe në botë me rreth 2.6 miliardë ndjekës, ka formësuar rrënjësisht kulturën, ligjet, filozofinë dhe historinë e Evropës dhe botës perëndimore. Islami, si feja e dytë më e madhe globalisht me mbi 2 miliardë besimtarë, ka përcaktuar rrjedhën e historisë, shkencës dhe kulturës në Lindjen e Mesme, Afrikë, Azi e më gjerë.
Përtej shtrirjes gjeografike, të dyja janë fe abrahamike dhe monoteiste që njohin profetin Abraham si paraardhës të përbashkët të besimit. Ato ndajnë të njëjtat shtylla morale, si dashurinë për tjetrin, humanizmin ndaj të varfërve, drejtësinë dhe besimin në jetën pas vdekjes. Për një besimtar, feja më me rëndësi mbetet gjithmonë ajo që ai zgjedh madje e me zemër, ajo që i fal paqe shpirtërore dhe që i udhëheq ndërgjegjen.
Në historinë tonë kombëtare, të dyja këto besime kanë dëshmuar një peshë të jashtëzakonshme. Krishtërimi, si ai katolik, ashtu edhe ai ortodoks, përfaqëson rrënjët tona më të vjetra dhe lidhjen historike me Ilirinë e Evropën e lashtë. Ndërkaq Islami, i shtrirë më vonë nën sundimin e Perandorisë Osmane, u përqafua gjerësisht duke formësuar një pjesë të madhe të kulturës, zakoneve dhe strategjisë sonë të mbijetesës në periudha kritike.
Nga ky gërshetim, shqiptarët gatuan një harmoni unike. Siç thoshte edhe rilindasi Pashko Vasa, ruajtja e vëllazërisë dhe e gjakut ka qëndruar gjithmonë mbi ndasitë fetare, duke e kthyer bashkëjetesën në vlerën tonë më të çmuar kombëtare. Kjo trashëgimi e vyer dëshmon se uniteti ynë qëndron gjithmonë më lart se çdo ndasi shpirtërore, duke siguruar përparimin e shoqërisë.
Sot, Shqipëria dhe Kosova mbeten shembulli më i shkëlqyer, i gjallë dhe i pakontestueshëm i kësaj tolerance të jashtëzakonshme, prej së cilës mbarë njerezimi mund dhe duhet të marrë shembull.
