Saimir Kadiu: MARJETA PRONJARI – VAJZA QË FLUTURONTE MBI STEKË
Në vitet ’60 dhe ’70, kur atletika shqiptare ishte ende në kërkim të identitetit të saj, në pistë u shfaq një vajzë korçare (e lindur me 3 SHTATOR 1951) me një talent të jashtëzakonshëm.
Ajo nuk ishte vetëm atlete. Do te behej me pas edhe volejbolliste, një sportiste e gjithanshme, pjesë e një brezi që e jetonte sportin me pasion dhe me një përkushtim që sot duket pothuajse romantik.
Në kërcimin së larti, Marjeta u bë shtatë herë kampione e Shqipërisë.
Por numrat tregojnë vetëm një pjesë të historisë.
Nga 1.66 metra në vitin 1967, ajo e çoi gradualisht rekordin e saj deri në 1.78 metra në vitin 1971.
12 centimetra mund të duken pak në jetën e zakonshme.
Në kërcimin së larti janë një botë e tërë.
Janë vite stërvitjeje, dhjetëra mijëra përsëritje, muskuj të lodhur, dështime dhe përsëri përpjekje.
Dhe mbi të gjitha, janë ato pak sekonda kur sportistja vrapon drejt stekes, shkëputet nga toka dhe për një çast duket sikur sfidon ligjin e rëndesës.
1.78 metra ishte rezultat i nivelit të lartë ndërkombëtar për kohën. Madje, në vitin 1971, kur Marjeta arriti këtë rezultat, maja botërore ishte 1.92 metra, e vendosur nga austriakja Ilona Gusenbauer; pas saj renditeshin sovjetikja Antonina Lazareva me 1.88 dhe rumunja Cornelia Popescu me 1.87.
Kjo do të thotë se Marjeta nuk ishte thjesht një kampione shqiptare.
Ajo ishte një atlete që, me kushtet e kohës, i afrohej standardit europian.
Krahasimi bëhet edhe më interesant kur kujtojmë se shumë prej rivaleve të saj stërviteshin në vende me tradita të mëdha atletike, me shkolla sportive të konsoliduara dhe me mundësi shumë më të mëdha për përgatitje.
Në atë botë të atletikës së viteve ’60–’70, emrat e mëdhenj ishin Iolanda Balaș, Ilona Gusenbauer, Yordanka Blagoeva, Ulrike Meyfarth e më pas Rosemarie Ackermann.
Balaș kishte vendosur standarde të jashtëzakonshme për epokën, ndërsa Gusenbauer e çoi rekordin botëror në 1.92 metra në vitin 1971.
Marjeta ishte më poshtë se elita absolute botërore, por 1.78 metra në Shqipërinë e asaj kohe ishte një arritje e jashtëzakonshme.
Dhe historia e saj nuk përfundon te shifra.
Në vitin 1970 ajo mori pjesë në Universiadën e Torinos, ku konkurroi në pesëgarësh dhe vendosi disa rekorde kombëtare; në kërcimin së larti arriti 1.73 metra në atë garë.
Marjeta Pronjari ishte pjesë e brezit që i dha sportit shqiptar një dimension të ri.
Ajo tregoi se talenti shqiptar mund të matej edhe përtej kufijve.
Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse emri i saj nuk duhet të mbetet vetëm në tabelat e vjetra të rezultateve.
Marjeta Pronjari fluturoi 1.78 metra.
Për Shqipërinë e asaj kohe, ishte shumë më tepër se një lartësi.
Ishte një ëndërr që kishte marrë formë.
Rezultati fenomenal 1.92 m i Klodeta Gjinit ( ende i pathyer) ishte maksimizimi i perpjekjeve te filluara nga Marjeta Pronjari.
31 rekorde kombëtare, shtatë vite kampione e Shqipërisë në kërcimin së larti dhe pesëgarësh, ndërsa në vitin 1968, Marjeta Pronjari u bë femra e parë shqiptare që mori titullin “Mjeshtre e Merituar e Sportit”.
