Menda Vreto: Mos u dorëzo, edhe kur bota të duket mjegull
U nisëm për në Itali me shumë gëzim, sikur çdo gjë që ëndërronim të ishte e vërtetë. Ëndërronim një jetë me rrugë me tapeta të kuq. Ishim injorantë nga fukarallëku. Tregimi na detyroi të lëmë gjithçka, të lëmë prindërit me lot në sy, të lëmë sakrificat dhe shtëpinë e vogël të ndërtuar me mund dhe me djersë nga prindërit tanë.
Burri ishte nisur para meje fshehurazi, me një traget ku e kishin fshehur poshtë te motorët e tragetit. “Binte erë e rëndë që nuk durohej”, më thoshte. Një copë buke që kishte marrë nga shtëpia nuk mundi ta hante nga era e naftës, benzina, dhe as nga trishtimi, sepse mbrapa shpine kishte lënë një nënë në krevat që nuk ecte, një nuse të re me dy vajza të vogla për t’i përballuar vështirësitë ekonomike.
U ndanë që në zbritje nga trageti, secili në drejtime të ndryshme. Ai nuk dinte gjuhën dhe nuk dinte si të komunikonte, por e rëndësishme ishte që e kaloi kufirin për në Itali. Ishte dimër. Tre ditë flinte jashtë në një benzinatë, duke pritur që dikush ta merrte. Përballonte të ftohtin dhe urinë në mes të rrugëve. Një benzinaxhi italian me zemër të bardhë, ditën tjetër i solli një xhup dhe një panino të ngrohtë. Kështu kaluan katër ditë jashtë, derisa dikush erdhi dhe e mori.
Filloi punë të zezë në një vivai lulesh. Punonte dhe na sillte ndonjë lekë që të ushqeheshim edhe ne. Por vitet kalonin dhe ai nuk mund të vinte të shikonte nënën e sëmurë dhe dy vajzat e vogla, njëra dy vjeç dhe tjetra e porsalindur. Ishte pa dokumenta.
Një ditë u pajis me dokumenta dhe po mendonte të vinte të na vizitonte. Por një krizë në stomak ia ndryshoi planet. I zbuluan një sëmundje që kishte nevojë për kura të gjata. Unë nuk mund ta vizitoja, sepse isha pa dokumenta. Shteti italian ka rregulla: nuk mund të bashkosh familjen kur një prind është i sëmurë dhe nuk ka kush e mbështet ekonomikisht familjen. Nuk mjafton vetëm Caritas-i, duhen paguar qira, bileta dhe shumë të tjera.
Kështu kaluan disa vite, derisa ai u shërua dhe u bë bashkimi familjar. Ndërkohë kishte ndërruar jetë vjehrra. Bëmë gati valixhet unë me dy vajzat, për një jetë të re “më të bukur”, në thonjëza.
Arritëm në Bari. Burri na priste atje ku kaloheshin pasaportat. Thërriste në emër vajzat dhe mua dhe qeshte. Unë me vajzat nuk e njohëm. Thashë me vete: kush është ky burrë që thërret emrat tanë? Ai thërriste: “Jam babi, jam këtu”! dhe qeshte. E kuptova zërin e tij, por nuk e njihja. Kimioterapitë njëra pas tjetrës e kishin ndryshuar shumë: i fryrë, me fytyrë tjetër, pa flokë, një person tjetër.
Pasi kaluam pasaportat, u takuam. Vajzat kishin frikë. Ai u thoshte: “Hajdeni te babi”, kishte marrë dy çokollata për t’ua dhënë, por ato nuk i afroheshin. Qanin dhe bërtisnin: “Mami, nuk është babi ynë, hajde të ikim në shtëpi”. Edhe unë kisha frikë. I mbaja larg, në distancë, që t’i afroja dalëngadalë, që të mos merrnin trauma si fëmijë të vegjël.
Morëm trenin për në destinacionin ku jetonte. U ulëm në vagona të ndryshme. Vajzat qanin, kishin frikë nga babai i tyre. Një pasagjere që ishte ulur pranë nesh më pyeti pse qanin. Një shqiptare që ishte aty i tregoi: “Duan të kthehen në Shqipëri, nuk e njohin babanë pas kimioterapive”. Kështu arritëm në shtëpi.
Ishte vend i bukur, shtëpia në mes të piazzës, por vajzave nuk u hynte në sy bukuria e qytetit. Ato donin vetëm të ktheheshin në shtëpi. M’u desh një muaj të stabilizoja gjendjen derisa u mësuan.
Më pas, pas një kohe, burri bëri një tjetër operacion të madh. Më kujtohet kur shkonim ta takonim në spital. Vajzat kishin mësuar italisht dhe e pyesnin doktorin: “Doktor, do shërohet babi? Vërtet nuk do vdesë”? Doktori mbeti pa fjalë, si një pyetje kaq e madhe nga fëmijë kaq të vegjël.
Vitet kalonin. Nuk po zgjatem më, sepse pjesën tjetër e kam shkruar në librin tim të parë. Në jetë nuk duhet të gjunjëzohemi kurrë. Duhet të sillemi me kujdes për të mos shkaktuar trauma.
Sot janë dy vajza të rritura. Kanë studiuar në universitet dhe bëjnë një punë të bukur.
Jeta nuk i pyet njerëzit nëse janë gati për dhimbjen apo për sfidat. Ajo thjesht i sjell. Por forca e vërtetë nuk është të mos rrëzohesh, por të ngrihesh çdo herë, edhe kur nuk ke më fuqi.
Sepse njeriu që nuk dorëzohet, edhe kur bota i duket mjegull, e rindërton jetën nga e para dhe e kthen dhimbjen në forcë për fëmijët e tij.
