Ruzhdi Gole: VENDE-VENDE… HUMBA-HUMBA
Hyj në burg sot, hyj në burg nesër. Më lirojnë sot, s’më lirojnë nesër.
Më është mbushur mendja t’i ngjaj një të shthurruri, që kalamendet në qytet, që i huton e i çudit të gjithë, e qeshin dhe e përqeshin të gjithë, ndoshta i plasin edhe ndonjë pëllëmbë në fytyrë a një grusht nofullave. Më duket plot mend grushti në nofull. Nofullën e kam pak të shtrembër qysh nga lindja (si e qysh as kam për ta ditur ndonjëherë se mamia që më priti ka ndërruar vend, vranon me të shumtit, As t’ime më, ndjesë pastë, s’e pyeta ndonjëherë. Tani ajo jeton tek dheu i qirinjve).
Si mund të hyj në qeli veç për një ditë, një ditënatë, një orë, gjysmë orë, rrëmbimthi minuta aq sa duhen për të hyrë e dal nga kafazi.
Nga cili kafaz? Nga ai i zogjve, nga ai i luanit të cirkut a nga kafazi dhëmbëngrënë i ashensorit?
Mos bëni sikur s’më kuptoni?
Paça, (mos paça) fatin e një ditëçali, që i merren këmbët edhe pa pranga, e hidhëron duhani teksa kafshon cigaren dhe pret t’i numërojë kartmonedhat para syve të skuqur dita e pensionit të vet.
Paça, (mos paça) fatin e një syvëngërti, që verbohet shpejt, sheh po aq shpejt një pemë në rrugë e një rrugë në kodër me degë të ngulura në asfalt e me copa asfalti fluturimthi mbi kokat tona, pa na u ngritur xhungat mbi tullë kur duam ne por kur do ai. Pra, kur do agai i rrokaqiejve i mërzitur keqas nga blerimi.
*
I burgosuri i parë para syve të mi nuk ka qenë ëndërr por i vërtetë. I sapodalë nga Kampi i… (nuk po ia përmend emrin kampit s’e njësoj aty-aty janë kampet).
I sapodalë pas 25 vjetësh. Ulur në një tavolinë tek klubi i Repsit me dy njerëz të tjerë, një mesoburrë kaçurrel dhe një grua rreth të gjashtëdhjetave. Fjala “rreth” herë me sjell ndërmend gjeometrinë dhe herë rrethimin i çfarëdo kohe të jetë ky rreth, rrethim, rrethrrotull kërcënues plot flakadanë borish pa respekt për urgjencën frymore të çdo njeriu.
I sapoliruari dukej i gjithi memec, shihte çartazi a nuk shihte fare, asnjë fjalë, asnjë spikamë njeriu. Dukej i ngrirë. I ngrirë sa kështu do ta besoja dhe unë po të mos ngazëllente prilli, që here pas here shkundtte supet e veta nga bora teksa hapat tona shkundin shputat e tyre kur hynin në klubin e ngrohtë.
Pa u shtjelluar më tej: i mjegullti njeri nuk po gjente asgjë jashta nga çka i duhej, as ajrin, as shtigjet, as njerëzit. Sikur i pyeste të vetët: erdhët e më morët… po përse më morët? Ju më njihni ende, por unë nuk ju njoh… Ku është arkivoli im”?
Qysh atë ditë e urreva dimrin e njeriut të pafaj, të pafaj se vetëm ata mbylleshin e mbyteshin ne burgun e…
I liruari, (ende i paçliruar), mbështjellë me rrobat e zbardhëllyera të kampit nuk donte të vishej me rrobat e lara, të freskëta dhe të hekurosura që ia kishte sjell gruaja e mpakur.
Eja të ndërrohesh, eja – i pëshpëriste e moshuara – shkojmë në tualet.
I mjegullti njeri fërkonte gishtat tek rrobat e zbardhëllyera dhe dukej sikur u gëzohej e ndihej mirë mbështjellë me to. Me gjemba e me ferra.
Oooo, u zgjata ca… Unë nuk isha as i burgosuri, as i liruari ndonjëherë. Ndoshta ky njeri më afroi me një qeli.
*
Përse jeni këtu ? Përse keni ardhur ? Nuk ju njoh. A,a, a, a, m’u kujtuat… Ju jeni…?
Ngurroi të ma përmendtte emrin ose tani harresa jetonte aty më shumë se mua. Po, vetëm harresa jetonte aty për mua. Por jo prej meje.
– Sonte mund t’shkoni për ku jeni nisur?
Mua m’u bë sikur harresa më tha shkoqur “ose kthehuni nga keni ardhur”!
Mbrëmja përtypte mërzi. Ndoshta jo. Të ikurit, siç duket, janë të tepërm kur kthehen tek ajo. Ngrita sytë dhe pashë qiellin. Ula sërish kryet. Mbrëmja ime më shembëlleu me një hotel ose më mirë me një mejhanë ku duhet të mbështesja sonte kokën ose të rrokullisesha nga stacioni i trenit tek kodrat e fundme të këtij qyteti ku jetonin shokët e mi pas ardhës.
Pranë, beftë, m’u shfaq i liruari. Padashje ai më ndiqte pas? Me po atë fytyrë të ngrirë, me po atë veshje. I gjithi baltë e pluhur?
Mos ai ishte rrokullisur para meje nga rrëpirat veriore, rrugë e thep e thepisje, hipzbrit karrocerive, shtrirë ngjethur tek treni me vagonat e mineraleve? Ç’mot i pabesë! Edhe tani, njeriu i liruar, (çuditërisht as me mesoburrin dhe as me gruan e mpakur pranë) vraponte e ngjitej, ngjitej e zbriste nga vagonat e mineraleve sikur zbriste poshtë në galeri me të dyja këmbët. Çdo çast pranë me frikën me një këmbë dhe me një sy, me një vesh dhe plot vdekje. Plot vdekje përdita.
E pashë, nuk më njohu. Si mund të më njihte heshtja, hutimi, shpërfytyrimi i tij?
M’u dhimbs… M’u dhimbs njeriu frymor a fryma e lirisë së tij? Shkunda këmbët e mia, pluhura plot, baltë jo, asnjë tingull. Për be, as ajri nuk ndiu asgjë nga shtjella fluturake e këmbëve të mia.
Njeriu më afrohej fare afër, zgjaste gishtrinjtë të më prekte, hapte krahët të më përqafonte. Si u ngjall ky njeri? Oh, sa e çmuar dhe e frikshme, e rregjur dhe kryeneçe, plot thonj e puhizë qënka rringjallja e njeriut, e njeriut që ende frymon, q’ende s’ka cof’.
I liruari, tashmë, jetonte gjysmë lirinë e tij. As u prekëm, as u përqafuam.
Thirra kujtesën. Ajo m’u afrua.
O mbrëmja ime kryeqytetase, ende eci e fluturoj nëpër ty, ende edhe pas një gjysmë shekulli. Pas gjys’ shekulli dashuroj…
Pas gjysmë shekulli? Po ti, o njeri tashmë je mpak, je thinj. Pas gjysmë shekulli dashke të fluturosh e të vraposh për qiell, ndillen më kodër me liqen për ty, as puthje kërcimtare, as hare e hoka, as Lizetë! Lizetë s’ka më! Përhera ndjen Lizetën?…
Ku fjeta atë natë?
*
– Zotëri, o zotëri…
– Urdhëroni… – iu gjegja. Dëgjova se më foli nënpunësi me uniformë polici pas xhamave tek salla e pritjes apo m’u bë sikur dëgjova një zé të tejshëm, kapërthyer më tejshëm e më përtejshëm akoma.
– Qenkeni i gjithi i hutuar sot. Si ndjeheni? Mund t’ju ndihmoj?
– Faleminderit – iu gjegja paksa qeshur. Ndihem mirë.
Zotni, ju nuk më njihni – m’u drejtua nënpunësi me uniformë. Unë për ju jam ende i vogël.
Ngrita supet.
– Ju jeni gjithë ky shtat – ia ktheva.
– Lexova emrin dhe mbiemrin tuaj, vendlindjen… Ju jeni…
Unë jam ai që s’kam qenë, do të jem ai që s’jam… – citova vargjet e famshme të poetit francez.
– Natyrisht, kjo është jeta… jena ata, s’jena ata, por për mua ju jen mësuesi…
Ç’mot i begatë për njeriun – i pëshpërita vetes në heshtje. Polici nuk ma tha emrin e tij. Ndoshta do të pezmatohej po mos ta mbaja mend. E si ta mbaja mend cumrrakun para gjysmë shekulli?
– Urdhëroni Kartën tuaj të Identitetit.- e përmbylli fjalën e tij nënpunësi verior.
– Faleminderit, kushdoqofsh, Prenga a Gjoni – iu gjegja.
E përshëndeta. Dola jashta.
Si m’u bënë bashkë sot kujtesa dhe arratisja, grepi dhe rrjeta, rrokullat dhe rrëpira, zinxhiri dhe brumi njerëzor?
Teksa prisja të gjeja veten e humbur vende-vende, asnjëherë humba-humba, asnjëherë humbalaq, me dhe pa kartë identiteti?!
