Dëshira e nënës gjeorgjane për birin e saj, Stalinin
“Do të ishte më mirë të bëheshe prift”.
Ka shumë histori për Stalinin: për Kremlinin, spastrimet, frikën, luftën, pushtetin absolut. Por ndoshta një nga skenat më njerëzore dhe njëkohësisht më ironike të jetës së tij ndodhi larg Moskës, në Tbilisi, në një dhomë të thjeshtë ku jetonte nëna e tij.
Ajo quhej Ekaterina Geladze, por të gjithë e thërrisnin Keke. Ishte një grua gjeorgjiane e varfër, e devotshme dhe me karakter të fortë. Kishte punuar si rrobalarëse dhe qepëse për të mbajtur të birin. Ajo kishte ëndërruar që Josifi i vogël, Soso, të bëhej prift. Pikërisht për këtë e kishte dërguar në shkollën fetare dhe më pas në Seminarin Teologjik të Tiflisit.
Jeta mori një rrugë tjetër.
Djali që nëna donte ta shihte me rrobën e priftit u bë revolucionar, pastaj një nga njerëzit më të fuqishëm të shekullit XX. Josif Stalin nuk u bë prift. U bë udhëheqësi i Bashkimit Sovjetik.
Por marrëdhënia me nënën mbeti e çuditshme. Kishte dashuri, por edhe distancë. Stalin nuk e vizitonte shpesh. Keke nuk u mahnit kurrë nga madhështia e pushtetit të të birit. Madje, edhe kur ai e vendosi në një shtëpi shumë më të mirë në Tbilisi, ajo vazhdoi të jetonte thjesht dhe nuk u përshtat me luksin.
Në tetor 1935, kur Keke ishte e sëmurë, Stalini e vizitoi për herë të fundit. Ky është takimi që ka mbetur në histori.
Sipas kujtimit të mjekut të saj, biseda shkoi afërsisht kështu:
— “Mama, a e mban mend carin”?
— “Sigurisht që e mbaj mend”.
— “Epo, unë jam diçka si cari”.
Keke heshti për pak. Pastaj i tha:
— “Do të ishte më mirë të bëheshe prift”.
Në këtë përgjigje të shkurtër duket sikur përplasen dy botë.
Për Stalinin, pushteti ishte bërë realiteti më i madh i jetës. Ai drejtonte një shtet gjigant, vendoste fatet e miliona njerëzve dhe në sytë e shumë bashkëkohësve të tij kishte marrë një autoritet që i afrohej atij të një monarku.
Por për nënën e tij, gjithë kjo madhështi politike nuk kishte shumë rëndësi.
Ajo kishte parë Soson, djalin që kishte rritur me duart e veta.
Ajo nuk pa “udhëheqësin e madh”. Nuk pa Sekretarin e Përgjithshëm. Nuk pa njeriun që sundonte Bashkimin Sovjetik.
Pa djalin e saj.
Dhe për të, posti më i lartë që mund të arrinte një burrë ishte ende ai që ajo kishte ëndërruar kur ai ishte fëmijë: të bëhej prift.
Kjo frazë ka edhe një ironi të jashtëzakonshme historike. Sepse Stalini ishte rritur pikërisht në atmosferën e Kishës Ortodokse Gjeorgjiane. Ai studioi në seminar, por u largua prej tij dhe iu bashkua lëvizjes revolucionare. Nëna e tij mbeti deri në fund besimtare. Një studim akademik mbi marrëdhënien e saj me të birin thekson se Keke vazhdoi të shprehte keqardhjen që Stalini nuk ishte bërë prift.
Dhe ka edhe një detaj të bukur.
Stalini duket se e tregonte vetë me kënaqësi këtë histori. Sipas kujtimit të vajzës së tij, Svetlanës, ai e përsëriste me një lloj kënaqësie përgjigjen e së ëmës. Ndoshta sepse, në atë fjali të thjeshtë, ai gjente diçka që pushteti nuk mund t’ia jepte: një njeri që nuk kishte frikë prej tij.
Keke vdiq në 1937, vetëm dy vjet pas atij takimi. Stalini nuk mori pjesë në funeral; në vend të tij u dërgua Lavrenti Beria. Mbi kurorën mortore ishte shkruar një dedikim nga i biri: “Nënës së dashur dhe të shtrenjtë, nga djali i saj Josif Stalin.”
Dhe kështu, historia ruajti një nga paradokset më të bukura të pushtetit.
Njeriu që kishte arritur të bëhej “si cari” i Rusisë, për nënën e tij mbeti thjesht Soso.
Dhe ndoshta kjo është arsyeja pse fjalia e saj ka mbijetuar më gjatë se shumë prej fjalimeve të tij:
“Do të ishte më mirë të bëheshe prift”.
Sepse përballë nënës, edhe diktatori më i fuqishëm i shekullit XX mund të kthehej për një çast në djalin që ajo kishte rritur.
