Eva S. Ceca: Hija e pagjumësisë
Marrë nga romani “Misteret e Stokholmit”
– –
Stokholmi i dimrit, me dritat e tij të zbehta që shkëlqenin si yje të largët nëpër errësirën e thellë, ishte një qytet i bukur, por për Detektivin Erik Svensson, ishte një pasqyrë e shpirtit të tij të trazuar.
Errësira e Stokholmit të dimrit nuk ishte thjesht një fenomen natyror për të; ishte një metaforë e gjendjes së tij shpirtërore. Qyteti, me dritat e tij të zbehta që reflektoheshin në ujërat e akullta të Riddarfjärden, shpesh i dukej si një pikturë e zymtë, një pasqyrim i zbrazëtisë që ndjente brenda. Çdo dritë e vogël që shkëlqente nga dritaret e apartamenteve të largëta i dukej si një jetë që ai nuk mund ta prekte më, një ngrohtësi që i ishte mohuar që kur jeta e tij kishte marrë një kthesë tragjike.
Orët e vona të natës, ato orë të heshtura kur bota dukej se pushonte, ishin bërë shoqërueset e tij të vetme. Pagjumësia, një mallkim i vazhdueshëm që e kishte mbërthyer si një rrjet i padukshëm, kishte filluar pas humbjes së Elinës, gruas së tij, në një aksident tragjik që ende e mundonte çdo natë.
Ai kujtonte atë natë të tmerrshme të janarit, kur bora kishte mbuluar rrugët e Stokholmit me një shtresë të rrezikshme akulli. Elina po kthehej nga puna, nga spitali ku punonte si infermiere. Ajo kishte qenë gjithmonë e kujdesshme, gjithmonë e matur, por nganjëherë fatkeqësitë ndodhin pavarësisht nga kujdesi ynë. Makina e saj kishte rrëshqitur mbi akull dhe ishte përplasur me një pemë të madhe në rrugën drejt shtëpisë.
Çdo natë, ai endej nëpër apartamentin e tij të zbrazët në Södermalm, një lagje e qetë me pamje nga ujërat e akullta të Riddarfjärden, duke kërkuar paqen që nuk e gjente dot. Apartamenti, dikur i mbushur me të qeshura dhe biseda të ngrohta, tani ishte bërë një muze i kujtimeve të dhimbshme. Çdo objekt, çdo cep, çdo aromë e lehtë që mbetej ende në ajër, i kujtonte atë që kishte humbur përgjithmonë.
Kujtimet e Elinës ishin si fantazma, duke e ndjekur në çdo cep të shtëpisë, duke i kujtuar një jetë të lumtur që ishte shkëputur papritur, duke lënë pas vetëm një boshllëk të dhimbshëm që asgjë nuk mund ta mbushte. Ai kujtonte shpesh zërin e saj, të qeshurën e saj të kristaltë që mund ta ndriçonte edhe ditën më të errët, mënyrën se si i prekte flokët kur ishte i lodhur nga puna, si ajo i sillte një filxhan çaji kur po punonte vonë mbi ndonjë rast të vështirë.
Këto kujtime, dikur burim ngushëllimi dhe force, tani ishin bërë thika që i shponin shpirtin çdo herë që i vinin në mendje. Ato ishin prezente kudo: në aromën e kafesë që ajo përgaditjte çdo mëngjes, në vendin e zbrazët në krevat pranë tij, në heshtjen e tmerrshme që kishte zëvendësuar zërin e saj të dashur.
Ai kishte provuar gjithçka për të gjetur qetësinë: pilula gjumi që mjekët ia kishin përcaktuar, alkool që shpresonte se do ta ndihmonte të harronte, vrapime të gjata nëpër rrugët e ftohta të qytetit në tentativë për të lodhur trupin aq sa mendja të pushonte. Por asgjë nuk funksiononte. Pilulat e bënin të ndjehej si zombi, alkooli vetëm sa thellonte depresionin dhe vrapimi, megjithëse e lodhte fizikisht, nuk mund të pushonte stuhinë që kishte në mendje.
Mendja e tij ishte një fushë beteje e vërtetë, ku demonët e së kaluarës luftonin pa pushim me dëshirën e tij të dëshpëruar për të gjetur njëfarë normaliteti. Çdo tentativë për të fjetur përfundonte me të njëjtën mënyrë: sytë e tij mbeteshin të hapur, duke parë drejt tavanit në errësirë, ndërsa mendja e tij riluante përsëri dhe përsëri momentet e fundit me Elinën, duke u pyetur çfarë do të kishte ndodhur nëse ai do të kishte qenë aty, nëse do ta kishte ndaluar atë natë të shkonte në punë, nëse… nëse… nëse…
Ai ishte një detektiv i shkëlqyer, me një aftësi të jashtëzakonshme për të vënë re detajet më të vogla, ato që të tjerët i humbisnin në kaos ose i anashkalonin si të parëndësishme. Kolegët e tij e respektonin për këtë talent, për mënyrën se si mund të shikonte një skenë krimi dhe të gjente gjurmën që do t’i çonte drejt së vërtetës. Por kjo aftësi, e cila e bënte të shkëlqyer në punën e tij, e bënte edhe më të vështirë të shpëtonte nga mendimet e tij të obsesive.
Çdo gjë, çdo objekt, çdo zhurmë e vogël, i kujtonte diçka nga jeta e tij me Elinën. Tingulli i shiut mbi dritare i kujtonte mbrëmjet kur ata rrinin të përqafuar në divan, duke dëgjuar stuhinë jashtë. Era e kafesë së freskët i kujtonte mëngjesest kur zgjohej dhe ajo tashmë ishte zgjuar, duke përgatitur mëngjesin e tyre. Edhe zhurmat më të thjeshta të qytetit, sirena e largët e një ambulance, këmbanat e një kishe, zhurma e trafikut, të gjitha ishin bërë shtyllë kujtuese të një jete që nuk ekzistonte më.
Këtë natë, e njëjta natë që kishte përsëritur për muaj me radhë, qetësia e tij e trazuar u thye nga zhurma e fortë e telefonit. Ai hodhi një vështrim te ora digitale pranë krevatit: 03:17. Ishte ora që Erikut nuk i pëlqente fare, ora kur gjumi duhet të ishte më i thellë, por ai qëndronte zgjuar duke luftuar me fantazmat e tij.
Telefonatat në këtë orë gjithmonë sillnin lajme të këqija, lajme që shpesh ishin të lidhura me dhimbje dhe tragjedi. Në profesionin e tij, ai e dinte mirë se krimi nuk flinte kurrë, se tragjedia mund të godiste në çdo moment të ditës apo natës, por që pas humbjes së Elinës, këto telefonata vonë kishin marrë një kuptim të ri, më personal.
Zëri në anën tjetër të linjës ishte ai i Komisares Lena Nilsson, shefes së tij të drejtpërdrejtë. Zëri i saj ishte i prerë, pa asnjë shenjë emocioni, siç ishte gjithmonë kur kishte të bënte me punën. Ajo ishte një grua e fortë, pragmatike, e orientuar nga rezultatet, dhe Erik e respektonte shumë për këtë. Ajo nuk humbte kohë me gjëra të kota, nuk bënte biseda të panevojshme, dhe gjithmonë shkonte drejt e në çështje.
“Svensson, duhet të vish. Kemi një zhdukje. Nuk është një zhdukje e zakonshme.” Fjalët e saj ishin si një goditje e ftohtë, duke e kthyer Erikun në realitetin e tij të ashpër, duke e nxjerrë nga thellësia e mendimeve të tij të errëta dhe duke e detyruar të përqendrohej në detyrën që e priste.
Erik u ngrit nga krevati me lëvizje të ngadalta, mekanike, pothuajse robotike. Trupi i tij ishte lodhur nga mungesa e gjumit, por mendja e tij menjëherë filloi të shkonte në modalitetin e punës. Uniforma e tij e policisë, e varur në dollap, priste si gjithmonë. Kjo uniformë ishte bërë një lloj armaturë për të, një maskë që i lejonte të fshihte dhimbjen e tij të brendshme nga bota e jashtme, një mënyrë për të dukur i fortë dhe profesional, edhe kur brenda ishte i thyer.
Ai u vesh me lëvizje të mësuara, duke vënë çdo pjesë të uniformës në vendin e duhur, duke u siguruar se gjithçka ishte në rregull. Pistoleta, pranga, radio, çelësat – çdo gjë që i duhej për të kryer detyrën e tij. Kjo rutinë e mëngjesit, ose më saktë e mesnatës, i dha një ndjenjë kontrolli mbi jetën e tij që në çdo aspekt tjetër dukej e pakontrollueshme.
Makina e tij, një Volvo e vjetër por e besueshme, e priste jashtë në rrugën e zbrazët. Ai e kishte blerë atë makinë së bashku me Elinën, dhe çdo herë që hipte brenda, mund të ndiente ende parfumin e saj të lehtë në ajër, edhe pse kishin kaluar muaj që ajo nuk kishte qenë më aty. Motori u ndez me një zhurmë të butë që thyente heshtjen e natës, një tingull që Erik e gjente nganjëherë ngushëllues.
Rrugët e Stokholmit ishin pothuajse të zbrazëta në këtë orë, të mbuluara me një shtresë të hollë akulli që shkëlqente nën dritat e zbehta të rrugës si kristale të vegjël. Akulli i kujtonte atë natë kur Elina kishte vdekur, dhe ai ndjeu një dridhje që nuk vinte nga i ftohti. Dritat e qytetit shkëlqenin si yje të largët, duke i dhënë një pamje surreale peizazhit urban, një pamje që shpesh e gjente qetësuese, por jo këtë natë. Këtë natë, çdo gjë dukej më e ftohtë, më e largët, më e vetmuar.
Ai drejtoi makinën drejt KTH, Institutit Mbretëror të Teknologjisë, zemrës së inovacionit shkencor në Suedi. Ishte një nga institucionet më prestigjoze të vendit, një vend ku mendjet më të shkëlqyera punonin në projekte që mund të ndryshonin botën. Aty, në mes të laboratorëve të avancuar dhe mendjeve brilante, diçka e errët kishte ndodhur, diçka që do të ndryshonte rrjedhën e jetës së tij përgjithmonë, diçka që do ta zhyste thellë në një mister më të ndërlikuar se çdo gjë që kishte hasur më parë në karrierën e tij.
Kur arriti në KTH, pamja që e priste ishte njëra nga ato që ai i njihte mirë, por që nuk i pëlqenin kurrë. Zona ishte rrethuar nga shirita policie, ata shirita të verdhë plastikë që krijojnë një barrierë mes botës normale dhe asaj të krimit. Drita e makinave të policisë pulsonin në errësirë si arterie të plagosura, duke krijuar një atmosferë të tensionuar dhe të frikshme. Dritat blu dhe të kuqe të makinave të policisë pikturonin ndërtesat e vjetra të institutit me ngjyra të ftohta, duke krijuar hije të çuditshme që kërcenin mbi muret.
Komisari Lena Nilsson e priste në hyrjen kryesore të ndërtesës, duke qëndruar jashtë një makine policie me shokët e saj afër. Ajo ishte një grua në të pesëdhjetat, me flokë gri të prerë shkurt dhe sy të mprehtë që skanonin çdo detaj rreth saj. Fytyra e saj ishte e ashpër por jo e pathyeshme, e formuar nga vitet e punës në polici dhe përvoja e trajtimit me situata të vështira. Ajo ishte dikush që nuk trembej lehtë, por sonte Erik mund të shihte një tension të pazakontë në mënyrën se si ajo rrinte dhe lëvizte.
“Mirëmbrëma, Svensson. Ose më mirë të them… Mirëmëngjes!
Kjo është e çuditshme. Shumë e çuditshme.”
Fjalët e saj ishin një paralajmërim, një tregues se ky rast nuk do të ishte si të tjerët që ai kishte trajtuar më parë. Kishte diçka në tonin e saj që i sugjeronte Erikut se edhe ajo, me të gjithë përvojën e saj, ishte pak e trazuar nga ajo që kishin gjetur.
Erik e ndjeu menjëherë se kjo nuk do të ishte një natë normale pune. Komisari Nilsson nuk përdorte fjalën “e çuditshme” lehtë, dhe nëse ajo e konsideronte diçka të tillë, atëherë vërtet kishte diçka të jashtëzakonshme.
“Çfarë kemi?” pyeti Erik, duke nxjerrë notebook-un e tij dhe preparuar për të marrë shënime.
“Dr. Ina Bergman, një nga neuroshkencëtaret më të respektuara në Europë. Ajo drejton laboratorin e kërkimeve në inteligjencën artificiale këtu në KTH. Moshë 42 vjeç, e martuar, pa fëmijë. E fundit herë është parë dje në mbrëmje nga kolegët e saj, duke punuar vonë në laborator, gjë që nuk është e pazakontë për të.”
Erik ndjeu një interes profesional duke u zgjuar. Zhdukjja e një personi kaq të rëndësishëm nuk do të ishte një rast rutinë.
“Kur u vërtetua zhdukja?” pyeti ai.
“Sot në mëngjes, rreth orës 7:00. Sekretarja e saj erdhi për punë dhe gjeti laboratorin të hapur, drita të ndezura, por asnjë shenjë të Dr. Bergman. Gjithçka tjetër dukej normale, asgjë e vjedhur, asgjë e shkatërruar.”
Nilsson e udhëhoqi Erikun drejt hyrjes së institutit. “Por kjo është pjesa e çuditshme, Svensson. Absolutisht asnjë shenjë dhune apo thyerjeje. Kamerat e sigurisë nuk kanë regjistruar asgjë të pazakontë. Ajo thjesht… u zhduk”.
