Historia nuk falsifikohet: e vërteta për çlirimin e Tiranës
Besnik Fishta
Historia jonë kombëtare, veçanërisht ajo e Luftës Nacionalçlirimtare, përfaqëson një nga faqet më të lavdishme të kujtesës kolektive shqiptare, të shkruar me gjak, sakrificë dhe vendosmëri të jashtëzakonshme. Pikërisht për këtë arsye, çdo përpjekje për ta deformuar apo tjetërsuar këtë histori nuk është thjesht gabim interpretativ, por një akt që cenon vetë dinjitetin historik të një kombi. Në këtë kuadër, një nga format më të sofistikuara të manipulimit historik ka qenë përdorimi i materialeve pseudo-dokumentare, përfshirë edhe objekte me pamje filatelike si zarfa dhe vula postare të dyshimta. Një rast i tillë lidhet me një zarf të sajuar me datë 18 nëntor 1944, ku pretendohej në gjuhën angleze se “The capital of Albania, Tirana, was liberated by Yugoslav partisans”. Kjo deklaratë shoqërohej me fotografinë e Titos, pranë një flamuri jugosllav të përmasave të mëdha, përballë një flamuri shqiptar të zvogëluar në cep.
Interpretimi i këtij zarfi është thelbësor. Ai nuk mund të trajtohet si një dokument postar autentik, por si një ndërtim propagandistik i mëvonshëm, i cili synon të rishkruajë narrativën e çlirimit të Tiranës. Elementët e tij vizualë dhe tekstualë nuk reflektojnë realitetin historik, por një përpjekje për ta zhvendosur qendrën e meritës nga aktorët realë të luftës tek faktorë të jashtëm. Në këtë kuptim, zarfi shndërrohet në një “objekt narrativ”, që dëshmon jo ngjarjen, por përpjekjen për ta manipuluar atë. Në kontrast me këtë shtresë falsifikuese, faktet historike janë të qarta dhe të dokumentuara: Tirana u çlirua nga brigadat partizane shqiptare pas një beteje të ashpër urbane, shtëpi më shtëpi, ku ranë 127 dëshmorë. Në këtë operacion morën pjesë 11 brigada partizane, duke dëshmuar organizimin dhe aftësinë luftarake të Ushtrisë Nacionalçlirimtare Shqiptare. Kjo ushtri nuk mbeti e kufizuar vetëm brenda territorit të vendit. Në fazat e mëvonshme të luftës, njësitë shqiptare ndoqën forcat pushtuese përtej kufijve shtetërorë, duke arritur deri në Vishegrad të Bosnjës, dhe duke dhënë mbi 600 dëshmorë në këto operacione. Ky fakt e vendos kontributin shqiptar në kuadrin më të gjerë të Koalicionit Antifashist, si një pjesëmarrje aktive dhe e barabartë në luftën kundër fashizmit. Një e vërtetë historike që nuk mund të anashkalohet është se Ushtria Nacionalçlirimtare Shqiptare, me forcat e veta, çliroi territorin e vendit nga jugu në veri dhe nga lindja në perëndim, duke përfshirë Sarandën, Durrësin dhe zona të tjera strategjike, në kushte jashtëzakonisht të vështira lufte. Ky proces nuk ishte produkt i një faktori të vetëm, por i një mobilizimi të gjerë popullor dhe ushtarak, që e vendos çlirimin e Shqipërisë në radhën e proceseve të vetërealizuara të rezistencës antifashiste në Evropë.
Në këtë këndvështrim, zarfi i falsifikuar nuk ka vlerë si burim historik, por si shembull i mënyrës se si historia mund të manipulohet përmes formave vizuale me pretendim dokumentar. Ai shërben më shumë si dëshmi e përpjekjeve për të deformuar kujtesën historike sesa si pasqyrim i saj. Prandaj, ruajtja e së vërtetës historike nuk është vetëm një detyrë akademike, por një përgjegjësi kombëtare. Historia nuk mund të ndërtohet mbi artefakte të sajuara, por mbi fakte të verifikuara dhe mbi sakrificën reale të atyre që e bënë lirinë të mundur. Çlirimi i Tiranës mbetet një akt thellësisht shqiptar, i fituar në terren dhe jo në propaganda, dhe këtë e dëshmon jo vetëm historia, por edhe vetë natyra e falsifikimeve që janë përpjekur ta zëvendësojnë atë.
