Cikël poetik nga Xheni Krypi
Miqësia e sinqertë
Miqësia e sinqertë — si kristal në dritë,
E pastër si loti… që bie në vetmi në shpirt.
S’vjen me zhurmë, as me fjalë të kota,
Por hyn në zemër… dhe bëhet pjesë e jotja
Si ujë i kthjellët që rrjedh ngadalë,
Shuan çdo plagë, fashit ëdo hall,
Të mban në këmbë kur je duke rënë,
Kur shpresa shuhet… ajo ndizet brenda.
S’të shet për fjalë, as për një ditë të keqe,
S’të lë në baltë kur bota të ngecë.
Është dora që të ngre kur s’ke më fuqi,
Dhe zëri që të thotë: “Jam këtu për ty”.
Por nëse thyhet… si kristal në duar,
Plagët që lë nuk shërohen kurrë lehtë,
janë të thella e të pashuar,
Sepse ishte e vërtetë — jo thjesht një fjalë.
Dhe dhimbja e saj… është më e rëndë se çdo mall.
Prandaj nëse e gjen — mos e lër të ikë,
Mbaje si dritë… në errësirë pa frikë,
Se në këtë botë ku gjithçka shitet lehtë,
Miqësia e sinqertë… është mrekulli
që vjen veç njëherë në jetë.
Kur mirësia lëndohet
Kur mirësia lëndohet, nuk bërtet me zë,
ajo hesht thellë… dhe të sheh drejt në sy pa fjalë.
Jep gjithçka pa kursim, pa llogari, pa kusht,
dhe shpërblehet me plagë… që s’i sheh askush.
Ajo nuk di të urrejë, edhe kur e tradhtojnë,
mbron ata që e thyejnë… edhe kur e harrojnë.
E mban dhimbjen brenda si një zjarr të fshehur,
që e djeg çdo natë… por s’e nxjerr kurrë në shesh.
I beson botës edhe kur bota e rrëzon,
i hap dyert e shpirtit… dhe boshllëk merr në kthim.
Sa herë rrëzohet, ngrihet pa bërë zhurmë,
si një dritë që shuhet… por prapë kërkon të ndizet në fund.
Por një ditë lodhet—edhe mirësia ka kufi,
kur jep vetëm shpirt… dhe merr veç pabesi.
Atëherë mbyllet ngadalë, jo nga urrejtja, por nga plagët,
dhe mëson të jetojë… duke ruajtur heshtjen si armë.
Dhe mos harro këtë të vërtetë që dhemb, por qëndron:
kur lëndon një shpirt të mirë… humbet më shumë se fiton.
Sepse mirësia kur ikën, nuk kthehet si më parë—
ajo lë pas një boshllëk… që s’e mbush dot askush në botë.
Shpërblimi
Ajo dha mirësi—si dritë që nuk fiket kurrë në natë,
por mori në kthim ligësi… si plagë që nuk mbyllet gjatë.
Hapi zemrën pa frikë, pa kushte, pa asnjë mburojë,
por ata që s’dinë të duan… dinë vetëm si të shkatërrojnë.
E donin kur jepte, kur ishte burim pa kufij, pa fund,
por e lanë në heshtje… kur nuk kishte më ç’t’u jepte askund.
Me buzëqeshje të rreme, me sy që digjnin në zili,
i hodhën fjalë si helm… që i hynë thellë në shpirt pa mëshirë,
pa dritë.
Nuk patën guxim ta përballnin hapur, sy më sy,
por e vranë ngadalë… me heshtje, me fjalë, me pabesi.
Dhe ajo—që ishte dritë—filloi të shuhet pa zë,
jo sepse ishte e dobët… por sepse dha gjithçka që qe.
Shpërblimi i saj nuk ishte dashuri—por një fund pa kthim:
ajo nuk u bë më dritë… u bë mësim.
Vajza e brishtë
Ishte një vajzë e brishtë, me zemër të hapur si dritë,
u besonte të gjithëve… pa parë errësirën pas çdo syri
në pritë.
U buzëqeshte të gjithëve si ishin të pastër në shpirt,
pa ditur që disa buzëqeshje… fshehin thellë helm e errësirë
pa dritë.
Besonte fjalët—si të ishin të vërteta pa dyshim,
besonte njerëzit—pa e ditur sa shpejt besimi bëhet
zhgënjim.
I jepte zemrën kujtdo që i afrohej me një fjalë të butë,
pa ditur që disa duar… dinë vetëm të marrin, pastaj të hedhin
në pluhur të humbur.
Dhe një nga një… ata e mësuan çmimin e besimit pa kufi,
me heshtje që vrasin më shumë se fjalë,
me plagë që nuk duken por mbeten aty.
Ajo nuk u thye menjëherë—u ç’copëtua ngadalë në kohë,
çdo zhgënjim një plagë e re… çdo besim një hap më afër
bosh.
Dhe një ditë… ajo vajzë që besonte pa frikë në çdo njeri,
nuk kishte më as lot… sepse i kishte qarë të gjitha për dikë
që s’e meritonte asnjë prej tyre në të vërtetë, asnjë ditë.
Nuk u bë më e fortë—mos e quaj kështu,
u bë më e ftohtë… sepse bota nuk i la asgjë për të mbajtur
gjallë atë që ishte dikur.
Dhe sot… nuk beson më askënd—jo sepse nuk do, por sepse
di,
që vajza e brishtë që ishte dikur… vdiq nga besimi i tepërt
tek të gjithë.
Oqeani i brendshëm
Brenda shpirtit tim shtrihet një oqean,
i thellë e i heshtur, i egër si tufan.
Mban brenga të vjetra që s’gjejnë më zë,
dhe plagë që rrinë hapur, edhe kur s’duken më.
Një dashuri e lodhur rri ndezur në gji,
si prush që s’bëhet flakë, por djeg në qetësi.
Më ngroh e më lëndon në çdo frymëmarrje,
si kujtim që rikthehet pa kërkuar falje.
Brenga më rritet si dallgë në kraharor,
më flet në vetmi me një zë therës e i ftohtë.
S’ka breg ku të prehem, s’ka dritë ku të qëndroj,
veç zemrës që më rreh dhe s’di si ta qetësoj.
Valët vijnë të heshtura, por brenda bëjnë stuhi,
më marrin çdo forcë, më zhysin në pafundësi.
Dhe unë buzëqesh lehtë, si të mos ketë asgjë,
ndërsa brenda meje një botë tretet pa zë.
Ky oqean i fshehur që askush s’e sheh,
është shpirti im që hesht… por kurrë nuk fle.
Ajo që nuk e lanë të mbretërojë
Ajo nuk lindi për hije.
Lindi për fron—
për dritë, për kurorë, për zë që dëgjohet.
Por bota…
nuk e pranoi.
Jo sepse nuk ishte e denjë—
por sepse ishte shumë.
Shumë e fortë.
Shumë e bukur.
Shumë e vërtetë për t’u kontrolluar.
Dhe ata…
nuk dinin ta donin pa e ulur.
E panë si kërcënim,
jo si madhështi.
E luftuan në heshtje,
me fjalë të fshehura,
me xhelozi që digjte më shumë se urrejtja.
Dhe ajo…
u detyrua të luftonte.
Jo për pushtet—
por për të drejtën për të qenë vetja.
Dhe në atë luftë…
ajo bëri gjëra që nuk i përkisnin shpirtit të saj.
U bë e fortë deri në ftohtësi.
U bë e heshtur deri në dhimbje.
U bë e pamëshirshme… sepse nuk kishte zgjedhje.
Sepse kur nuk të lënë të jesh dritë—
ose shuhet…
ose digjesh.
Dhe ajo zgjodhi të digjet.
Por çmimi ishte i rëndë.
Sepse çdo “fitore” që arriti
nuk kishte paqe brenda saj.
Sepse çdo hap drejt fronit
e largonte nga vetja.
Dhe në fund…
kur më në fund mund të ulej në atë fron—
ajo nuk ishte më ajo që kishte nisur rrugën.
Sepse xhelozia e të tjerëve
nuk e ndaloi vetëm—
e ndryshoi.
Dhe kjo ishte humbja më e madhe:
jo që nuk e lanë të mbretërojë…
por që për të arritur atje,
ajo humbi shpirtin që e bënte mbretëreshë.
Kurora që të tjerët e dogjën
Nuk të rrëzojnë gjithmonë me forcë—të rrëzojnë me zili,
me buzëqeshje të rreme, me sy që digjen në fshehtësi.
Të shohin duke u ngritur… dhe u dhemb më shumë se rënia jote,
sepse drita që ke ti… ua nxjerr errësirën në botë.
Nuk të luftojnë hapur—do ishte më e lehtë për t’u përballur,
të vrasin ngadalë… me fjalë që s’duken, me heshtje që
të kanë gllabëruar.
Ta helmojnë emrin, ta bëjnë shpirtin të dyshojë në vetvete,
derisa të fillosh të biesh… jo prej tyre, por prej luftës brenda
teje.
Dhe ti ndryshon—
bëhesh më e ftohtë, më e ashpër, më pak dritë në çdo ditë,
jo sepse do… por sepse bota nuk të la të mbetesh e mirë në këtë jetë të hidhur,
të ngritë.
Ata nuk duan fronin—duan të mos ulesh ti mbi të kurrë,
duan të shohin dritën tënde të shuhet… dhe ta quajnë këtë
“fat” apo “rrugë”.
Dhe në fund… nëse arrin, nuk je më ajo që nise rrugën,
sepse për të mbijetuar mes tyre… dogje veten, jo vetëm luftën.
Kjo është zilia—nuk të vret menjëherë, të lë të marrësh frymë,
por të zhvesh nga vetja… derisa të mos njohësh më kush je në sy.
Dhe kur më në fund kupton çfarë ndodhi në të vërtetë—
është vonë.
Sepse nuk të rrëzuan ata…
të detyruan të bëhesh dikush që nuk ishe… për të mos rënë.
Zili
Nuk më luftuan hapur—
do ishte më e ndershme.
Më buzëqeshën…
dhe më dogjën në heshtje.
Nuk donin të ngjiteshin—
donin të më shihnin mua duke rënë.
Dhe për të mos rënë…
u bëra dikush që nuk isha.
Kjo ishte fitorja e tyre më e madhe.
Para Fronit të Shenjtë
Ajo nuk erdhi si mbretëreshë para tij—
edhe pse mbante plagë që peshonin sa një kurorë.
Nuk erdhi me lavdi, as me krenari,
por me një shpirt të lodhur… dhe një zemër që kërkonte
mëshirë.
U gjunjëzua në heshtje të shenjtë,
aty ku fjalët humbasin dhe e vërteta mbetet,
ku çdo maskë bie pa zhurmë,
dhe njeriu qëndron përpara Krijuesit… ashtu siç është.
Nuk fshehu lotët—
sepse para tij, lotët janë lutje.
Nuk fshehu plagët—
sepse para tij, dhimbja është e dukshme pa u thënë.
Dhe ajo foli… jo me zë,
por me një shpirt që kishte mbajtur shumë gjatë.
“Unë nuk kam më forcë”…
dhe kjo ishte lutja më e vërtetë që kishte thënë ndonjëherë.
Sepse ajo që kishte mbajtur botën mbi supe,
tani kërkonte vetëm një gjë:
të mos binte… pa u parë.
Dhe në atë prani të pafund,
ajo nuk u gjykua—
u pa.
Jo për atë që dha,
jo për atë që duroi,
por për atë që ishte… përtej gjithçkaje.
Një shpirt i lodhur,
por i pastër në thelb.
Dhe aty, para Fronit të Shenjtë,
ajo nuk ishte më e thyer.
Ishte e dorëzuar—
por jo e humbur.
Sepse ka një dorëzim
që nuk të rrëzon—
por të ngre.
Dhe në atë heshtje të mbushur me dritë,
ajo e ndjeu për herë të parë:
që nuk kishte qenë kurrë vetëm.
Dhe se çdo dhimbje që mbajti…
ishte parë.
Çdo lot që derdhi…
ishte numëruar.
Dhe çdo pjesë e saj që mendoi se ishte humbur—
ishte ende aty…
nën mëshirën e tij.