Xhevdet Mazrekaj: Shqipëria nuk është pronë e pushtetit
Ka momente në jetën e një kombi kur heshtja bëhet më e rëndë se fjala. Ka momente kur nuk mjafton të qëndrosh anash, të presësh si vëzhgues dhe të thuash se “kjo është çështje e tyre”. Sepse Shqipëria nuk është vetëm e atyre që jetojnë brenda kufijve të saj shtetërorë. Shqipëria është pjesë e ndërgjegjes sonë kombëtare. Është emër, kujtesë, dhimbje, krenari dhe përgjegjësi për çdo shqiptar, kudo që jeton.
Prandaj, protestat që po zhvillohen këto ditë në Shqipëri nuk mund të shihen vetëm si një zhvillim i zakonshëm politik. Ato nuk janë vetëm kundërshtim ndaj një projekti, ndaj një vendimi qeveritar apo ndaj një figure të caktuar politike. Ato janë shumë më tepër se kaq. Janë një thirrje qytetare për dinjitet. Janë një mesazh se atdheu nuk mund të trajtohet si pronë private e askujt.
Shkëndija e protestave mund të lidhet me vendime konkrete për zona të ndjeshme të bregdetit shqiptar, por zjarri që ka dalë në sipërfaqe është shumë më i vjetër: mosbesimi i qytetarit ndaj një politike që vendimet e mëdha shpesh i merr larg syrit të publikut. Kur qytetari nuk pyetet, kur institucionet nuk sqarojnë, kur transparenca zëvendësohet me arrogancë, atëherë protesta nuk është çrregullim. Është reagim i natyrshëm demokratik.
Shqiptarët nuk janë kundër zhvillimit. Nuk janë kundër investimeve të huaja. Nuk janë kundër miqësisë me Amerikën, me Evropën apo me botën demokratike. Përkundrazi, shqiptarët historikisht kanë qenë ndër popujt më pro-perëndimorë dhe më mirënjohës ndaj atyre që kanë ndihmuar lirinë dhe shtetndërtimin e tyre. Por pikërisht për këtë arsye, ata kanë të drejtë të kërkojnë që çdo projekt, sado i madh dhe sado i rëndësishëm të paraqitet, të kalojë nëpër rrugën e ligjit, transparencës, konsultimit publik dhe respektit për pasuritë kombëtare.
Sepse zhvillimi pa transparencë nuk është zhvillim i shëndetshëm. Investimi pa llogaridhënie nuk është shpresë, por rrezik. Modernizimi që shkel mbi pronën, mbi natyrën, mbi dinjitetin e qytetarëve dhe mbi institucionet, nuk është përparim. Është vetëm një formë tjetër e arrogancës së pushtetit.
Koha nuk pret më.
Ajo që po ndodh në Shqipëri duket se ka dalë përtej një rasti konkret. Bregdeti, mjedisi, pronat, pasuritë publike dhe projektet e mëdha janë bërë simbole të një pakënaqësie më të thellë. Në rrugë nuk po shihet vetëm zemërimi për një vendim. Po shihet lodhja e gjatë e qytetarëve nga një sistem që shpesh nuk i dëgjon, nuk i pyet dhe nuk i respekton.
Në atë zë qytetar ka dhimbje, por ka edhe shpresë. Ka zemërim, por ka edhe vetëdije. Ka refuzim, por ka edhe dashuri për vendin. Sepse askush nuk del në rrugë për ta dëmtuar atdheun e vet kur kërkon që toka, deti, natyra dhe e ardhmja të mos vendosen në tavolina të mbyllura.
Diku në atë turmë është një i ri që nuk kërkon luks, por mundësi. Është një prind që nuk do që fëmija i tij ta shohë Shqipërinë vetëm si vend për ta braktisur. Është një qytetar që nuk kërkon privilegj, por drejtësi. Është një njeri i zakonshëm që thotë: ky vend nuk është vetëm i pushtetit, është edhe imi.
Kjo është arsyeja pse këto protesta nuk duhet të lexohen ngushtë. Ato nuk janë vetëm kundër qeverisë. Ato janë edhe një paralajmërim për opozitën. Sepse qytetarët nuk po kërkojnë thjesht zëvendësimin e një pushteti me një pushtet tjetër. Ata po kërkojnë një standard tjetër. Po kërkojnë një politikë që nuk i kujton qytetarët vetëm kur ka zgjedhje. Po kërkojnë një opozitë që nuk pret të përfitojë nga zemërimi popullor, por që e meriton besimin përmes seriozitetit, vizionit dhe përgjegjësisë.
Shqipërisë nuk i duhet vetëm ndryshim emrash. I duhet ndryshim sjelljeje. Nuk i duhet vetëm rotacion pushteti. I duhet shtet që respekton qytetarin. Nuk i duhet vetëm një qeveri tjetër, por një kulturë tjetër qeverisjeje.
Prandaj, këto protesta duhen marrë seriozisht nga të gjithë: nga qeveria, nga opozita, nga presidenti, nga parlamenti, nga institucionet e drejtësisë, nga mediat, nga shoqëria civile dhe nga faktori ndërkombëtar. Askush nuk ka të drejtë ta përçmojë zërin qytetar. Askush nuk ka të drejtë t’i quajë njerëzit e shqetësuar si të manipuluar, të paditur apo armiq të zhvillimit. Një qytetar që mbron pronën, natyrën, ligjin dhe dinjitetin e vendit të vet nuk është pengesë për Shqipërinë. Ai është ndërgjegjja e Shqipërisë.
Nëse një popull del në rrugë dhe kërkon të dëgjohet, detyra e shtetit nuk është ta tallë. Detyra e institucioneve është ta dëgjojnë. Detyra e udhëheqësve nuk është të mbrohen me arrogancë, por të japin llogari. Dhe detyra e politikës nuk është të shpikë armiq, por të kuptojë pse qytetari ka humbur besimin.
Shqipëria ka paguar shumë në historinë e saj për mungesën e shtetit të drejtë. Ka paguar me varfëri, me emigrim, me boshatisje të fshatrave e qyteteve, me ëndrra të thyera të të rinjve që e kërkojnë të ardhmen larg atdheut. Prandaj, kur qytetarët kërkojnë një Shqipëri më të drejtë, kjo nuk është luks politik. Është nevojë kombëtare.
Nuk ka zhvillim të vërtetë kur rinia largohet. Nuk ka shtet të fortë kur qytetari ndihet i përjashtuar. Nuk ka demokraci kur vendimet e mëdha merren pas dyerve të mbyllura. Nuk ka patriotizëm kur pasuritë kombëtare trajtohen si mall pazari.
Patriotizmi sot nuk matet me fjalime të mëdha. Matet me respektin për ligjin, për pronën, për natyrën, për qytetarin dhe për të ardhmen e brezave që vijnë. Atdheu nuk mbrohet vetëm në luftë. Atdheu mbrohet edhe kur ndalon abuzimin. Mbrohet kur kërkon transparencë. Mbrohet kur nuk pranon që vendimet për tokën, detin, bregdetin dhe pasuritë e tij të merren pa qytetarët.
Prandaj, këto protesta kanë një domethënie më të madhe se politika ditore. Ato janë një kujtesë se Shqipëria nuk është e përjetshme për pushtetarët, por është amanet për qytetarët. Qeveritë shkojnë e vijnë. Kryeministrat ndërrohen. Partitë ngrihen e bien. Por vendi mbetet. Deti mbetet. Toka mbetet. Kujtesa mbetet. Dhe përgjegjësia mbetet.
Në këtë moment, shqiptarët jashtë Shqipërisë nuk duhet të heshtin. Jo për të ndërhyrë në politikën e brendshme partiake, por për të thënë qartë se janë në krah të qytetarëve kur ata kërkojnë drejtësi. Një zë nga Kosova, nga diaspora, nga Zvicra, Gjermania, Amerika apo kudo tjetër, nuk duhet të jetë zë për ndarje, por zë për ndërgjegje kombëtare.
Sepse Shqipëria nuk është vetëm çështje e Tiranës. Shqipëria është pjesë e të gjithëve ne. Kur qytetari shqiptar kërkon që atdheu të mos shitet në errësirë, ai flet edhe në emër të atyre që e duan Shqipërinë nga larg. Kur ai kërkon transparencë, ai kërkon edhe dinjitet për emrin shqiptar.
Nëse Shqipëria dëshiron të jetë vërtet pjesë e Evropës, ajo duhet të fillojë nga respekti për qytetarin e vet. Evropa nuk është vetëm flamur, samit apo negociata. Evropa është ligj. Është transparencë. Është përgjegjësi. Është institucioni që nuk i nënshtrohet pushtetit. Është qytetari që nuk përçmohet kur proteston.
Prandaj, sot, qëndrimi më i drejtë është të jesh në krah të qytetarëve. Jo kundër zhvillimit, por kundër abuzimit. Jo kundër investimeve, por kundër errësirës. Jo kundër botës demokratike, por në mbrojtje të standardeve demokratike. Jo për kaos, por për një Shqipëri më të drejtë, më të ndershme dhe më dinjitoze.
Këto protesta mund të mos e ndryshojnë gjithçka brenda një dite. Por ato kanë bërë diçka shumë të rëndësishme: kanë thyer frikën dhe apatinë. Kanë treguar se qytetari ende ka fuqi. Kanë treguar se Shqipëria nuk është e heshtur. Kanë treguar se, përtej lodhjes, përtej zhgënjimit dhe përtej propagandës, ekziston ende një zemër qytetare që rreh për drejtësi.
Një popull që ngrihet për dinjitet nuk duhet përqeshur. Duhet dëgjuar.
Dhe nëse sot dikush pyet se kujt i takon Shqipëria, përgjigjja vjen nga rrugët, nga sheshet, nga zërat e njerëzve të zakonshëm: Shqipëria nuk i takon pushtetit. Shqipëria i takon qytetarëve të saj.
