“Katër milionë euro për të mos turpëruar Shqipërinë”
Auron Tare
“Katër milionë euro për të mos turpëruar Shqipërinë”
Pak ditë më parë më telefonoi një mik nga Bostoni.
A më gjen dot një biletë për koncertin e Kanye West në Tiranë?
Pyetja më zuri në befasi.
Kush është ky? e pyeta me zë të përgjumur.
Ai qeshi.
Mos u ndie keq. As unë nuk e njoh. Ma kërkon djali. Do të vijë me dy shokë, pak për të parë Shqipërinë, pak për koncertin.
I premtova se do të kerkoja.
Deri në atë çast nuk kisha dëgjuar as emrin e këngëtarit. Kjo, me sa duket, nuk më bën “tip cool” për brezin e ri që e ndjek. Prandaj nuk kisha asnjë kureshtje apo informacion mbi këtë koncert. Por dje dëgjova Kryeministrin tonë, i cili thoshte se rrethanat e kishin detyruar të jepte katër milionë euro me “qëllim që Shqipëria të mos turpërohej”.
Në të vërtetë, nuk kam asgjë kundër koncerteve. Përkundrazi. Një qytet pa muzikë është si një bibliotekë pa libra. Le të vijë çdo artist që dëshiron, le të mbushet Tirana me spektatorë, turistë e të rinj. Kjo është gjë e mirë, aq më shumë kur nuk kemi as Galeri Arti, as Teatër Kombëtar, as Muze Etnografik e kështu me radhë.
Por puna ndryshon kur arti pushon së qeni kulturë dhe fillon të bëhet çështje shtetërore.
Kryeministri na njoftoi se kishte dhënë katër milionë euro, sepse, sipas tij, ndryshe Shqipëria do të turpërohej.
Këtu njeriu mbetet në mëdyshje.
Paska ardhur dita kur turpi i Shqipërisë nuk matet më me shkollat që rrënohen, me spitalet që mungojnë, me monumentet që shemben apo me qytetet antike që digjen çdo verë. Jo. Turpi ynë qenka bërë artistik.
Katër milionë euro, në fakt, janë një shumë që në Shqipëri ka ende peshë.
Me to psh mund të ndërtohej një sistem mbrojtjeje nga zjarret për qytetet tona antike. Çdo verë Finiqi, Bylisi, Klosi e vende të tjera presin me ankth erën dhe flakët. Ato nuk kanë nevojë për koncerte, kanë nevojë për ujë, që Shqipëria të mos turpërohet që nuk mbron dot trashëgiminë e saj.
Me katër milionë euro mund të restaurohej Teatri Antik i Butrintit, i cili përdoret për shfaqje, por nuk gjen dot para për t’u restauruar.
Me po ato para mund të krijohej një shkollë restaurimi, ku studentët shqiptarë të mësonin zanatin duke shpëtuar trashëgiminë, monumentet apo urat mesjetare, që, për turpin tonë, çdo dimër i merr lumi, ndërsa ne i përcjellim me fotografi dhe elegji.
Me katër milionë euro mund të shpëtoheshin kisha mesjetare që, për turpin tonë, humbasin çatitë, afresket dhe historinë, pa bërë zhurmë.
Me katër milionë euro profesori Neritan Ceka nuk do të detyrohej të gërmonte në Bylis me fonde që shpesh i plotëson nga xhepi. Në vende normale, shteti mburret me arkeologët e tij. Për turpin tonë, ne i lëmë të kërkojnë historinë me buxhet pothuajse privat.
Me katër milionë euro mund të ringrihej Albanopolisi, qyteti që i dha emrin Shqipërisë. Sot ai rri i rrethuar nga furrat e gëlqeres dhe tymi i gomave të djegura. Një kartëvizitë e denjë për një komb që, me sa duket, e ka zhvendosur krenarinë nga historia te spektakli.
(Këtu për turpin tim.)
Që në vitin 2013, bashkë me Artan Shkrelin, dolëm në një konferencë shtypi dhe premtuam se Albanopolisi do të bëhej model restaurimi sapo në krye të punëve të vinte zoti Rama. Për turpin tonë kanë kaluar vite. Premtimi mbeti. Gërmadhat gjithashtu.
Katër milionë euro mund t’i jepeshin edhe të vetmit trajner shqiptar të basketbollit në Europë. Piro Leka, një bashkëlojtar i zotit Rama në vitet e arta të basketbollit, që vazhdon të punojë me pasion e shpesh me shpenzimet e veta. A nuk mund ta ringrinim basketbollin shqiptar me katër milionë euro, që Shqipëria të mos turpërohej në aktivitetet ndërkombëtare?
Katër milionë euro do të kishin mjaftuar të ngrinim një muze me famë botërore në Spaç. Do të ishte një tempull pelegrinazhi për të shëruar plagët e së kaluarës dhe për të mësuar se diktatura mund të shfaqet në shumë forma. Për turpin e Shqipërisë, ky kamp po rrënohet ditë pas dite, duke humbur gjurmët e një të kaluare tragjike.
Me katër milionë euro do të mund të ndërtohej Muzeu i Arkeologjisë Nënujore. Shqipëria ka prodhuar kërkime me vlerë ndërkombëtare në këtë fushë, por vazhdon të sillet si njeriu që zbulon një diamant dhe e mban në xhep nga turpi. Për turpin tonë, sigurisht.
Lista mund të vazhdojë gjatë.
Çdo shqiptar mund të shkruajë një listë tjetër ku katër milionë euro do të kishin lënë një gjurmë më të gjatë sesa kujtimi i një koncerti.
Ndërsa po i jepja fund këtyre radhëve, më shkroi një ish-kolege nga administrata.
“Mos u lodh të kërkosh biletë. Po i shpërndajnë falas në institucione.”
Menjëherë telefonova mikun tim në Boston.
Biletën ta gjej pa problem i thashë.
Pjesën tjetër nuk e përmenda.
Ka raste kur heshtja është forma më e sjellshme e ironisë.
