Ismet Hajrullahu: Mrekullitë e Shkencës dhe Natyrës
Në një botë të mbytur nga lajmet e përditshme politike dhe ekonomike, ne shpesh harrojmë të ngremë sytë drejt qiellit apo të shohim brenda vetes sonë. E vërteta është se ne jetojmë në një mjedis ku ligjet e natyrës dhe zbulimet shkencore janë shumë më magjepsëse se çdo përrallë apo film fantastiko-shkencor. Universi dhe jeta në Tokë udhëhiqen nga ligje të sakta dhe përbëjnë një sistem të jashtëzakonshëm sekretesh që sfidojnë vazhdimisht kufijtë e imagjinatës sonë më të guximshme.Kozmosi funksionon si një urë lidhëse me të shkuarën. Drita e diellit që na ngroh sot ka nisur udhëtimin e saj nga bërthama e diellit rreth tridhjetë mijë vjet më parë, duke u përhapur nëpër hapësirë për të mbërritur në Tokë në vetëm tetë minuta e njëzet sekonda. Kjo do të thotë se ne, në çdo moment, prekim të shkuarën e largët të yllit tonë. Më tej akoma, planeti Saturn na kujton se ligjet e fizikës mund të krijojnë paradokse të habitshme: ky gjigant i gaztë ka një dendësi aq të ulët sa që, nëse do të ekzistonte një oqean mjaftueshëm i madh për ta mbajtur, Saturni do të pluskonte mbi ujë si një top sfungjeri. Ndërsa në thellësitë e hapësirës, yjet neutronikë tregojnë forcën e jashtëzakonshme të ngjeshjes së materies, ku një sasi sa një luge çaji nga materiali i tyre do të peshonte sa një mal i tërë.Por magjia nuk ndalet në qiell; ajo shtrihet në çdo cep të planetit tonë dhe në anatominë e krijesave me të cilat ndajmë shtëpinë tonë. Natyra ka krijuar mekanizma që sfidojnë vdekjen dhe kohën. Mjalti, ky produkt i thjeshtë në dukje, është i vetmi ushqim në botë që nuk prishet kurrë, aq sa arkeologët kanë zbuluar saksi me mjaltë në varret e lashta egjiptiane që janë mbi tre mijë vjet të vjetra dhe ende plotësisht të ngrënshme. Ndërkohë, në mbretërinë e kafshëve, oktopodët shfaqin një anatomi pothuajse jashtëtokësore me tri zemra dhe gjak me ngjyrë të kaltër, dhe një lloj kandili deti (Turritopsis dohrnii) ka fituar statusin e “të pavdekshmit” duke kthyer qelizat e tij prapa në gjendjen rinore sa herë që lëndohet apo plaket.Së fundmi, makineria më e përsosur mbetet vetë trupi i njeriut, një labirint i gjallë inxhinierik. Çdonjëri prej nesh mban brenda vetes një rrjet enësh gjaku që, nëse do të lidheshin në një vijë të drejtë, do të shtriheshin në një gjatësi prej rreth njëqind mijë kilometrash, mjaftueshëm për të rrethuar planetin tonë më shumë se dy herë. Edhe kur flemë, truri ynë prodhon mjaftueshëm energji elektrike për të ndezur një llambë të vogël LED, ndërsa stomaku ynë prodhon një acid aq të fuqishëm sa që mund të shpërbëjë tehun e një brisku zyre, duke e rinovuar shtresën e tij mbrojtëse çdo tri deri në katër ditë për të mos shkatërruar veten.Koha dhe ekzistenca jonë na tregojnë se si ky perceptim mbetet relativ. Kur po ndërtoheshin Piramidat e Mëdha të Gizës in Egjipt, mamuthët leshatorë ishin ende gjallë në Arktik, dhe shekuj më vonë, në muret e Universitetit të Oksfordit po jepeshin leksione përpara se Perandoria e Aztekëve të ngrinte themelet e saj të para në Meksikë.Në fund të ditës, ky editorial është një ftesë për të reflektuar. Në çdo rrahje sekonde, bota rreth nesh dhe vetë qenia jonë ndryshojnë në mënyra që mezi arrijmë t’i kuptojmë. Të mposhtur nga rutina, ne shpesh harrojmë se jemi dëshmitarë të një realiteti që është, pa asnjë dyshim, shumë më magjepsës se çdo përrallë e shkruar ndonjëherë nga dora e njeriut.
