Luan Rama: Një burrë i vogël pa nënën e tij
Nënat digjen si fluturat,
krahëthyerat nëna,
të uritura nga dashuria,
të etura gjithnjë,
buzëthara, buzëplasura, buzëvrara,
me jasminin e fshehur në pragun e pritjes së gjatë,
bulëzuar në plagën e madhe të mallit të mungesës…
Erdha po atë mëngjes kur ora kishte mbetur,
ti flije përgjithnjë,
doje gjithnjë të më flisje për dashuritë e tua
kur të puthi për herë të parë im atë
por ti kishe fshirë buzët dhe kishe thënë:
“Pse kjo është dashuria”?
pastaj fute dorën në krahërorin e tij
duke ndjerë rrahjen e një zemre dhe duke humbur e kërleshur në të,
ah nënë, ti s’më prite,
edhe pse të kisha thënë se do të vija në fund të prillit
më 1 maj ishte datëlindja tënde
por ti u lodhe nga pritja e gjatë, s’mund të më prisje më,
atëherë ti mbylle dritaret,
dhe nxore rrobën e zizë
që mbaje prej vitesh në dollap,
nxore këpucët, fustanin dhe këmishën e mëndafshtë,
pastaj mbylle qepallat për mos t’i hapur më,
por atë natë çuditërisht ti u ngrite dhe dole nëpër terr,
hape portën e botës dhe shkove në majë të gishtave
si në një valle çame,
veç portën e shpirtit mbaje hapur,
e dije se do të vija më së fundi bashkë me stuhinë në zemër,
të të puthja sytë në përgjumjen e madhe.
– Ku shkon kështu? – të thanë hyjnitë
– Ti ke vdekur tashmë!
– Shkoj të kërkoj të dashurit që më mungojnë…
Trupi yt kishte nxjerrë avull,
avullin e fundit të jetës,
dhe unë imagjinoja se endesha në avullin tënd të bardhë,
shihja Tiranën në brymën e kohës
dhe veten fëmijë kur shtyja me shkop një rreth të hekurt,
zbathur, në rrugicat me kalldrëm,
nga dritarja e shtëpisë sonë dëgjohej muzika e filmave të kinemasë verore,
dhe zhurma e karros ku Akili tërhiqte triumfator trupin pa jetë të Hektorit…
Ti kërceje bukur, nëna ime…
Të kujtohet kur pesëmbëdhjetë vjet më parë
erdha në mes të natës?
Kisha pesë vjet pa të parë, ishte gri,
ndërsa ti përgjumeshe në divan,
të putha lehtë në ballë me buzët që digjnin:
– Më ndrite shpirtin! – më the ti.
Dhe pastaj u ktheve nga im atë:
– Sonte do flë me tim bir! – i the atij,
dhe ai shkoi në dhomën tjetër duke tundur kokën, gëzonte,
dhe ti më pështolle në shtratin tënd,
kujtoje se isha fëmijë,
një fëmijë 45 vjeçar…
pjella e ngrohtë që kishe lindur ishte ende në krahët e tu.
Ky burrë i vogël, tani është pa nënën e tij!
Më lot endem rrugëve të Tiranës
në natën e zezë, të zezë,
duke kërkuar nënën time
aromën e saj të qumështit dhe të bukës,
më kot pres agun e së nesërmes
me të qeshurën e saj që jehon ende
me fjalët se kjo jetë është thjesht një roman,
një roman dashurie e pafund…
Dhe unë ika sërrish,
kapërceva male, qiej,
një tufë lejlekësh hallakateshin të çoroditura pa ditur ku shkonin
pa ditur nga vinin,
ndërsa unë kisha ftohtë, ftohtë,
nga avioni, mijra metra poshtë,
shikoja plisat e dheut që rëndonin mbi ty
me një ngjyrë kafeje si në një sfond të Rembrandt,
atëherë shpirtit i thashë: – “Shko, shko shtrihu dhe ti
dhe thuaj për të miliontën herë sesa shumë e kishe dashur…”.
E di se gjiri yt i rreshkur nuk dihat më,
dhe se ende kam në gojë shijen e qumështit tënd…
(Në avion, mbi Alpet… 5 prill 2016, kthim në Paris)
———————
Luan Rama: Un petit homme sans sa mère
Les mères brûlent comme les papillons,
mères aux ailes brisées,
rassasiées d’amour,
toujours assoiffées,
bouches séchées, crevassées, lèvres éraflées
au jasmin caché au seuil de la longue attente,
fleuri sur la plaie immense de l’absence
je suis arrivé ce matin là, quand l’horloge s’est arrêtée,
toi, tu dormais pour toujours
bien que si tu voulais me parler de tes amours,
du premier baiser de mon père,
mais toi, tu avait essuyé tes lèvres disant
Pourquoi ? C’est ça l’amour?
Puis tu a mis ta main dans sa poitrine
pour sentir les battements de son cœur, perdue dans lui,
ah, mère, tu ne m’as pas attendu,
je t’avais dit que je viendrais fin avril,
le premier mai c’était ton anniversaire
mais toi, tu t’es lassée de la longue attente,
alors tu as fermé la fenêtre,
tu as sorti la robe noire
que tu gardais dans l’armoire depuis des années,
tu as sorti les chaussures, la robe et la chemise de soie,
puis tu as fermé les yeux pour ne plus jamais les ouvrir,
mais cette nuit-là, étonnamment tu t’es levée
et tu es sortie dans l’obscurité
tu a ouvert la porte du monde partant sur la pointe des pieds
comme dans une danse «çamiko»,
seule la porte du cœur tu gardais ouverte,
tu savais que finalement j’allais arriver
avec la tempête dans mon cœur
pour t’embrasser les yeux dans le grand sommeil.
– Où vas-tu ainsi ? – t’ont dit les Dieux
– Toi tu es morte maintenant!
– Je pars chercher mes amours qui me manquent!
Ton corps avait transpiré abondamment, dans un nuage,
la vapeur de l’agonie,
et moi j’imaginais que j’errais dans ce nuage blanc,
je voyais Tirana dans la brume du temps
et moi enfant, quand je poussais mon cerceau
pieds-nus dans les ruelles pavées,
par la fenêtre de chez-nous
on entendait la musique du cinéma d’été
et le bruit du char de Périclès
trainant triomphant le corps sans vie d’Hector;
tu dansais bien ma mère,
te souviens-tu quand quinze ans plus tôt
je suis arrivé en pleine nuit, il faisait gris,
alors que toi endormit sur le divan,
je t’ai embrassée le front avec mes lèvres brûlantes
«Tu as illuminé mon âme», – tu m’as dit,
Après tu t’es tournée vers mon père, disant
Cette nuit nuit je vais dormir avec mon fils!
Et lui est parti joyeux dans l’autre chambre, secouant la tête,
et toi tu m’as pris contre toi dans ton lit,
tu pensais que j’étais encore un enfant,
un enfant de 45 ans,
c’était ton bébé que tu avais accouché et qui était encore dans tes bras.
Ce petit homme maintenant est Sans sa mère!
Errant en larmes dans les rues de Tirana
Dans la nuit noire, noire,
à la recherche de sa mère,
de l’arôme de son lait et de son pain,
j’attends l’aube de demain
avec son rire qui résonne encore,
ses mots que cette vie est un roman,
un roman d’amour sans fin,
et moi je suis parti de nouveau
j’ai enjambé les montagnes, les cieux,
une nuée de cigognes allaient perdues,
sans savoir d’où elles venaient
et où elles allaient,
alors que moi j’avait froid, froid,
de l’avion, des milliers de mètres plus bas,
je voyais les mottes de terre qui pesaient sur toi,
de couleur café comme un fond de Rembrandt.
A ce moment-là j’ai dit à mon âme:
– Vas-t’en, vas-t’en, couches toi aussi,
et dis lui pour la millième fois,
combien tu l’as aimée.
Je sais que ton sein rabougri ne s’engorgera plus
et que encore j’ai dans la bouche le goût de ton lait…
(En avion, au-dessus des Alpes, 5 avril 2016. Retour à Paris).
