Cafo Boga: Kosova pas aktgjykimit të Hagës
Një aktgjykim i shkallës së parë ndaj katër ish-udhëheqësve të UÇK-së nuk duhet të shndërrohet në aktgjykim kundër luftës çlirimtare të Kosovës
Nga Cafo Boga, M.S. në Diplomaci – 16 shtator 2026
Më 16 shtator 2026, Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë shpallën aktgjykimin e tyre më të rëndësishëm deri më sot. Ish-presidenti Hashim Thaçi dhe ish-udhëheqësit e UÇK-së, Jakup Krasniqi, Kadri Veseli dhe Rexhep Selimi, u shpallën fajtorë në shkallë të parë për ndalim arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje. Thaçi dhe Krasniqi u dënuan me nga 25 vjet burgim, Veseli me 18 dhe Selimi me 13, duke iu llogaritur paraburgimi.
Vendimi e ka tronditur Kosovën. Për shumë shqiptarë, këta burra janë të pandashëm nga lufta që i dha fund sundimit serb dhe hapi rrugën drejt lirisë. Por aktgjykimi nuk është përfundimtar dhe juridikisht nuk dënon UÇK-në, popullin e Kosovës apo kauzën e tij. Kosova duhet ta mbrojë këtë dallim dhe ta kundërshtojë vendimin me ligj, prova dhe diplomaci.
Një luftë që Kosova nuk e zgjodhi
Asnjë aktgjykim për UÇK-në nuk mund të kuptohet jashtë historisë që e prodhoi atë. Në vitin 1989, Serbia e Slobodan Miloševićit praktikisht suprimoi autonominë e Kosovës. Shqiptarët u dëbuan nga institucionet, shkollat, universitetet dhe vendet e punës; mediat e pavarura u shtypën, ndërsa veprimtarët politikë u burgosën e u keqtrajtuan. Për vite, shqiptarët ndoqën rezistencën paqësore të Ibrahim Rugovës, por simpatia ndërkombëtare solli pak mbrojtje konkrete.
Me ashpërsimin e represionit serb u shfaq UÇK-ja — jo nga një popull që kërkonte luftë, por nga një popull të cilit i mohoheshin të drejtat dhe që kërcënohej në shtëpinë e vet. Në vitet 1998–1999, forcat serbe dhe jugosllave digjnin fshatra, masakronin civilë, ushtronin dhunë seksuale dhe dëbonin qindra mijëra shqiptarë. Masakra e Reçakut e bëri këtë realitet të dukshëm për botën.
Pas dështimit të bisedimeve të Rambujesë, NATO-ja ndërhyri në mars 1999. Pas 78 ditësh sulmesh ajrore, forcat serbe u tërhoqën, trupat e udhëhequra nga NATO-ja hynë dhe Kosova kaloi nën administrimin e OKB-së. Çlirimi erdhi nga rezistenca shqiptare dhe ndërhyrja vendimtare e Shteteve të Bashkuara, NATO-s e aleatëve demokratikë. Çfarëdo krimesh që mund të kenë kryer individë, historia mbetet e qartë: Serbia ishte pushteti shtetëror shtypës, ndërsa shqiptarët luftonin për mbijetesë dhe liri.
Si u krijua Gjykata Speciale
Dhomat e Specializuara nuk u krijuan përmes një procesi të zakonshëm vendor. Zanafilla e tyre ishte raporti i Këshillit të Evropës i vitit 2011, hartuar nga senatori zviceran Dick Marty, me akuza për krime të rënda nga disa pjesëtarë të UÇK-së, përfshirë trafikimin e organeve. Pretendimet çuan në një task-forcë hetimore të mbështetur nga Bashkimi Evropian.
Nën trysni të fortë nga partnerët perëndimorë — dhe përballë mundësisë së një tribunali jashtë kontrollit të saj — Kosova ndryshoi Kushtetutën dhe miratoi më 2015 ligjin për Dhomat e Specializuara. Formalisht pjesë e sistemit të Kosovës, gjykata ndodhet në Hagë, financohet dhe përbëhet ndërkombëtarisht. Puna e saj përqendrohet te krimet e pretenduara të pjesëtarëve të UÇK-së; krimet serbe, shumë më të mëdha në përmasa dhe të organizuara nga aparati shtetëror, mbeten jashtë juridiksionit të saj.
Ky juridiksion i njëanshëm ka ngritur pikëpyetje për legjitimitetin. Mbështetësit kujtojnë se zyrtarë serbë u ndoqën nga Tribunali për ish-Jugosllavinë dhe thonë se gjykata e re trajtoi akuza të pahetuara. Kritikët përgjigjen se shumë autorë serbë i shpëtuan drejtësisë, ndërsa tribunali më i dukshëm që sot merret me luftën gjykon vetëm ish-pjesëtarë të UÇK-së. Veçanërisht, trafikimi i organeve — akuza që nxiti procesin — nuk ishte pjesë as e aktakuzës, as e dënimeve.
Çfarë vendosi dhe çfarë rrëzoi Gjykata?
Të pandehurit përballeshin me dhjetë pika: gjashtë për krime kundër njerëzimit dhe katër për krime lufte. Trupi Gjykues i rrëzoi të gjashtë pikat e para, sepse prokurorët nuk provuan një sulm të gjerë ose sistematik kundër popullsisë civile. Ky kufizim thelbësor i çështjes së prokurorisë nuk duhet të humbasë nën titujt e lajmeve.
Megjithatë, Trupi Gjykues i shpalli fajtorë për ndalim arbitrar, trajtim mizor, torturë dhe vrasje. Sipas përmbledhjes gojore, ndërmarrja e pretenduar kriminale mbante përgjegjësi për ndalimin e 385 personave, torturimin e 303, trajtimin mizor të 49 dhe vrasjen e 96 personave që nuk merrnin pjesë në luftime.
Dënimet u mbështetën kryesisht në doktrinën e ndërmarrjes së përbashkët kriminale. Prokuroria nuk duhej të provonte se secili kishte kryer personalisht çdo krim, por një qëllim të përbashkët kriminal, kontributin e qëllimshëm dhe rolin e rëndësishëm të secilit në zbatimin e tij. Trupi Gjykues gjeti se kishte ekzistuar një plan për të shënjestruar kundërshtarë politikë ose bashkëpunëtorë të perceptuar.
Kjo do të jetë beteja kryesore në apel: nëse u provua qëllimi i përbashkët kriminal; nëse një lëvizje e decentralizuar e luftës u paraqit si strukturë e unifikuar kriminale; nëse autoriteti u barazua me qëllimin kriminal; nëse provat ishin të besueshme; dhe nëse përgjegjësia e secilit e masa e dënimit u vërtetuan përtej çdo dyshimi të arsyeshëm. Aktgjykimi i plotë duhet studiuar para një vlerësimi përfundimtar.
Reagimi i Kosovës dhe sprova ndërkombëtare
Kryeministri Albin Kurti e quajti aktgjykimin “padrejtësi të papranueshme” dhe “ndëshkim të rëndë e të dëmshëm”. Ai kundërshtoi që një vendim i shpallur “në emër të popullit të Kosovës” të paraqitej si vullnet i tij dhe premtoi mbrojtje të plotë, dinjitoze e institucionale në apel.
Pika më e fuqishme e Kurtit ishte se gjykata shqyrtoi akuza konkrete, por arsyeja pse lindi UÇK-ja nuk u gjykua dhe nuk mund të dënohet. Një gjykatë penale nuk vendos për legjitimitetin historik. Edhe nëse vërtetohen krime individuale, kjo nuk e përligj shtypjen serbe, nuk e shndërron UÇK-në në organizatë kriminale dhe as çlirimin në ndërmarrje kriminale. Një luftë e drejtë nuk ligjëron çdo veprim; një veprim individual i paligjshëm nuk e bën të padrejtë tërë luftën.
Kurti ngriti edhe çështjen e drejtësisë selektive. Një tribunal që gjykon vetëm njërën palë, ndërsa mijëra viktima të dhunës së organizuar shtetërore ende presin drejtësi, vështirë se perceptohet si i paanshëm. Reagimet ndërkombëtare pasqyruan këtë tension: Shtetet e Bashkuara kërkuan përmbajtje; Franca mbështeti gjykatën dhe riafirmoi pavarësinë e Kosovës; Franca e Gjermania theksuan se UÇK-ja nuk ishte në gjykim; Amnesty International kujtoi se posti i lartë nuk e vendos askënd mbi ligjin.
Parimi është i drejtë: asnjë president, komandant, zyrtar apo hero lufte nuk është mbi ligjin, por askush nuk mund të privohet nga mbrojtja e tij. Akuzat kërkojnë prova të besueshme, përgjegjësi individuale të provuar përtej çdo dyshimi të arsyeshëm dhe proces të drejtë me apel kuptimplotë. Kosova nuk duhet të mohojë mundësinë e krimeve individuale, por të këmbëngulë që asnjë konstatim ndaj individëve të mos bëhet faj kolektiv i UÇK-së apo popullit të Kosovës.
Çfarë duhet të bëjë Kosova tani?
Së pari, Kosova duhet të mbështesë apelin më të fuqishëm të mundshëm me ndihmë të ligjshme e transparente, qasje në arkiva, dokumente historike, studiues dhe ekspertizë juridike ndërkombëtare. Juristë të respektuar duhet ta shqyrtojnë aktgjykimin për gabime faktike, juridike e procedurale, si dhe në përcaktimin e përgjegjësisë dhe dënimeve.
Së dyti, institucionet dhe partitë duhet të flasin me një zë: lufta çlirimtare ishte e drejtë; UÇK-ja nuk ishte organizatë kriminale; çështja ka të bëjë me përgjegjësi individuale; pikat për krime kundër njerëzimit u rrëzuan; dhe dënimet mbeten objekt apeli. Kjo nuk duhet të bëhet përplasje ndërmjet Vetëvendosjes, PDK-së, LDK-së apo krahëve të dikurshëm të luftës.
Së treti, protestat duhet të mbeten paqësore. Sulmet ndaj Policisë, EULEX-it, gjykatave apo pronës publike nuk i ndihmojnë të pandehurit; ato dëmtojnë reputacionin e Kosovës, largojnë aleatët dhe forcojnë pretendimin se proceset gjyqësore nuk mund të mbrohen në vend. Protesta dinjitoze është legjitime; dhuna është vetëshkatërruese.
Së katërti, Kosova duhet të pohojë se çdo viktimë e pafajshme meriton të vërtetën dhe drejtësinë. Kjo nuk pranon fajësinë e të pandehurve, por forcon kërkesën që ajo të provohet individualisht. Njëkohësisht, Kosova duhet të kërkojë llogaridhënie të barabartë: Serbia të hapë arkivat ushtarake e policore, të zbulojë varrezat masive, të bashkëpunojë për të zhdukurit, të ndjekë përgjegjësit për masakra e dhunë seksuale dhe t’i japë fund madhërimit të kriminelëve të dënuar.
Së fundi, Kuvendi nuk duhet ta zhvlerësojë aktgjykimin apo ta mbyllë gjykatën gjatë procedurave aktive. Kjo nuk do t’i lironte të pandehurit, por mund të shkaktonte krizë kushtetuese e ndërkombëtare dhe të dëmtonte marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimin Evropian. Rruga e mençur është kundërshtimi në apel i përfundimeve të pambështetura, krahas reformës së ligjshme dhe përmbylljes së rregullt të mandatit.
Të mbrohet e vërteta me ligj dhe dinjitet
Përgjigjja e duhur e Kosovës nuk është as pranimi pasiv, as kundërshtimi i pamatur. Ajo kërkon apel të vendosur, unitet kombëtar, shprehje demokratike paqësore, mbështetje për viktimat e pafajshme dhe kërkesë të palëkundur që drejtësia të zbatohet edhe për krimet e shtetit serb.
Dënimet janë serioze, por jo përfundimtare dhe nuk mund ta rishkruajnë arsyen pse lindi UÇK-ja. Kosova duhet ta përballojë këtë çast si shtet i pjekur: t’i mbrojë çlirimtarët përmes ligjit, të respektojë viktimat dhe të mos lejojë që Haga apo Beogradi t’i shndërrojnë akuzat individuale në aktgjykim kundër një populli të tërë.
*********************
Kosova After The Hague Verdict
A first instance judgment against four former KLA leaders must not become a verdict against Kosova’s liberation struggle
By Cafo Boga, M.S. in Diplomacy – September 16, 2026
On September 16, 2026, the Kosovo Specialist Chambers in The Hague delivered its most consequential judgment. Former President Hashim Thaçi and former senior Kosovo Liberation Army leaders Jakup Krasniqi, Kadri Veseli, and Rexhep Selimi were convicted at first instance of arbitrary detention, cruel treatment, torture, and murder. Thaçi and Krasniqi received 25-year sentences, Veseli 18 years, and Selimi 13, with credit for time already spent in detention.
The decision has shaken Kosova. Many Albanians see these men as inseparable from the struggle that ended Serbian rule and opened the way to freedom. But the judgment is not final, nor is it legally a conviction of the KLA, Kosova’s people, or their cause. Kosova must defend that distinction while challenging the decision through law, evidence, and diplomacy.
A War Kosova Did Not Choose
No judgment concerning the KLA can be understood outside the history that produced it. In 1989, Slobodan Milošević’s Serbia effectively abolished Kosova’s autonomy. Albanians were expelled from public institutions, schools, universities, and workplaces; independent media were suppressed; and political activists were imprisoned and abused. For years, Kosova’s Albanians pursued peaceful resistance under Ibrahim Rugova, but international sympathy brought little protection.
As Serbian repression intensified, the KLA emerged—not from a people seeking war, but from one denied political rights and increasingly threatened in its own homes. By 1998 and 1999, Serbian and Yugoslav forces were burning villages, massacring civilians, committing sexual violence, and expelling hundreds of thousands of Albanians. The massacre at Reçak helped reveal this reality to the world.
After the failure of the Rambouillet negotiations, NATO intervened in March 1999. Following 78 days of air strikes, Serbian forces withdrew, NATO-led troops entered, and Kosova came under United Nations administration. Its liberation resulted from Albanian resistance combined with decisive intervention by the United States, NATO, and democratic allies. Whatever crimes individuals may have committed, that history cannot be reversed: Serbia was the oppressive state power, and Kosova’s Albanians were fighting to survive and become free.
How the Specialist Court Came Into Being
The Kosovo Specialist Chambers did not arise through an ordinary domestic process. Its origins lie in a 2011 Council of Europe report by Swiss senator Dick Marty alleging serious crimes by certain KLA members, including organ trafficking. Those allegations led to an EU-backed investigative task force.
Under strong pressure from Western partners—and facing the possibility of a tribunal created outside its control—Kosova amended its Constitution and adopted the law establishing the Specialist Chambers in 2015. Formally part of Kosova’s judicial system, the court sits in The Hague, is internationally financed, and is staffed by international judges and prosecutors. Its practical focus is alleged crimes by KLA members; Serbian crimes, although far greater in scale and organized through a state apparatus, are outside its work.
This one-sided jurisdiction has always raised questions of legitimacy. Supporters note that Serbian officials were prosecuted before the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia and say the new court addressed unexamined allegations. Critics respond that many Serbian perpetrators escaped justice while the most visible current tribunal dealing with the war places only former KLA figures in the dock. Significantly, organ trafficking—the allegation that helped launch the process—was not part of this indictment or these convictions.
What the Court Decided and What It Rejected
The defendants faced ten counts: six crimes against humanity and four war crimes. The Trial Panel rejected all six crimes-against-humanity counts, ruling that prosecutors had not proved a widespread or systematic attack against a civilian population. That major limitation on the prosecution’s case should not disappear beneath the headlines.
The Panel nevertheless convicted the defendants of the war crimes of arbitrary detention, cruel treatment, torture, and murder. According to the oral summary, the alleged criminal enterprise was responsible for the detention of 385 people, torture of 303, cruel treatment of 49, and murder of 96 people who were not participating in hostilities.
The convictions rested principally on the doctrine of joint criminal enterprise. Prosecutors did not have to prove that each defendant personally committed every crime. They had to establish a common criminal purpose, the defendants’ intentional contribution to it, and their significant role in its implementation. The Panel found a plan to target perceived political opponents or collaborators.
This will be the central battleground on appeal: whether a common criminal purpose was proved; whether a decentralized wartime movement was portrayed as a unified criminal structure; whether authority was confused with criminal intent; whether witnesses and evidence were reliable; and whether each defendant’s responsibility and sentence were established beyond a reasonable doubt. The complete written judgment must be studied before those findings can be fairly assessed.
Kosova’s Response and the International Test
Prime Minister Albin Kurti called the judgment an “unacceptable injustice” and a “grave and harmful punishment.” He rejected the suggestion that a ruling formally issued “in the name of the people of Kosovo” represented their will and pledged a complete, dignified, and institutional defence on appeal.
Kurti’s strongest point was that specific allegations and actions were judged, but the reason the KLA arose was not and cannot be condemned. A criminal court does not decide historical legitimacy. Even if individual crimes are ultimately confirmed, that would not make Serbia’s repression just, turn the KLA into a criminal organization, or convert Kosova’s liberation into a criminal enterprise. A just war does not make every act lawful; an unlawful individual act does not make an entire liberation war unjust.
Kurti also raised the problem of selective justice. A tribunal that places only one side in the dock while thousands of victims of the opposing state’s organized violence still await accountability inevitably struggles to be perceived as impartial. International reactions reflected this tension. The United States urged restraint; France supported the court while reaffirming Kosova’s independence; France and Germany stressed that the KLA was not on trial; and Amnesty International said high office places no one above the law.
That principle is correct: no president, commander, official, or wartime hero is above the law. But no one is beneath its protection. Accusations must be supported by credible evidence, prove individual responsibility beyond a reasonable doubt, and emerge from a fair process with a meaningful appeal. Kosova’s strongest position is not to deny that individual crimes may have occurred, but to insist that no finding against individuals become collective guilt against the KLA or the people of Kosova.
What Kosova Should Do Now
First, Kosova should support the strongest possible appeal through lawful and transparent assistance, access to archives, historical records, researchers, and international legal expertise. Respected Kosovar and international jurists should examine the full judgment for errors of fact, law, procedure, attribution, and sentencing.
Second, its institutions and political parties should speak with one voice: the liberation struggle was just; the KLA was not a criminal organization; this case concerns individual responsibility; all crimes-against-humanity counts were rejected; and the convictions remain subject to appeal. This must not become another contest among Vetëvendosje, PDK, LDK, or former wartime factions.
Third, demonstrations must remain peaceful. Attacks on Kosova’s police, EULEX facilities, courts, or public property do not help the defendants. They damage Kosova’s reputation, alienate allies, and strengthen arguments that judicial processes cannot be protected at home. Dignified protest is legitimate; violence is self-defeating.
Fourth, Kosova should affirm that every innocent victim deserves truth and justice. This does not concede the defendants’ guilt; it strengthens the demand that guilt be proved individually. At the same time, Kosova must intensify its campaign for equal accountability by pressing Serbia to open military and police archives, reveal remaining mass graves, cooperate on missing persons, prosecute those responsible for massacres and sexual violence, and end the glorification of convicted war criminals.
Finally, the Assembly should not try to nullify the judgment or abruptly abolish the court during active proceedings. That would not free the defendants, but could provoke a constitutional and international crisis and damage relations with the United States and European Union. The better course is to challenge unsustainable findings on appeal while pursuing lawful reform and an orderly conclusion of the court’s mandate.
Defend the Truth with Law and Dignity
Kosova’s proper response is neither passive acceptance nor reckless rejection. It is a determined appeal, national unity, peaceful democratic expression, support for innocent victims, and an unwavering demand that justice apply equally to crimes committed by the Serbian state.
These convictions are serious, but they are not final and cannot rewrite why the KLA arose. Kosova should meet this moment as a mature state: defending its liberators through law, respecting victims, and refusing to let either The Hague or Belgrade turn individual accusations into a verdict against an entire people.
