Ismet Hajrullahu: Shqiptarët e Sanxhakut
Rrënjët shqiptare të Sanxhakut dhe pjesëmarrja në zgjedhjet e Serbisë
Pavarësisht shpërnguljeve historike dhe asimilimit ndër dekada, komuniteti shqiptar në Sanxhak po rigjallëron identitetin e tij, duke u bërë sërish temë diskutimi edhe pas zgjedhjeve të parakohshme parlamentare të Serbisë, të mbajtura më 25 tetor 2026.
Sot, treva e Sanxhakut shtrihet mes Serbisë dhe Malit të Zi. Gjatë periudhës austro-hungareze dhe Luftërave Ballkanike, valë të mëdha shqiptarësh u detyruan të largohen nga aty, duke u vendosur kryesisht në Kosovë ose Turqi. Ndërkohë, shumë prej atyre që mbetën u asimiluan gradualisht në identitetin boshnjak për shkak të presioneve të vazhdueshme politike dhe shoqërore. Megjithatë, komunitete të vogla shqipfolëse dhe familje që ruajnë rrënjët shqiptare vazhdojnë të jetojnë në qytete si Novi Pazari, të mbështetura vitet e fundit nga nisma lokale kulturore dhe gjuhësore.
Në këtë kontekst, në zgjedhjet e fundit parlamentare u shënua për herë të parë përfshirja e një kandidateje nga Sanxhaku në listën e përbashkët Koalicioni Shqiptar, e cila tradicionalisht përfaqëson Luginën e Preshevës. Ndonëse ajo nuk arriti të fitojë ulëse deputeteje, koalicioni siguroi dy mandate në Kuvendin e Serbisë, të fituara nga Shaip Kamberi dhe Visar Mehmeti.
Këto zgjedhje sollën një ndryshim të madh politik në vend, ku Lista Studentore fitoi shumicën parlamentare duke i dhënë fund pushtetit shumëvjeçar të Aleksandar Vuçiqit dhe Partisë Përparimtare Serbe, ndërsa listat e pakicave garuan sipas rregullave për përfaqësimin e minoriteteve. Ndërkohë, diskutimet rreth identitetit, veshjeve tradicionale dhe historisë së shqiptarëve të Sanxhakut kanë vazhduar të ngjallin interes të gjerë edhe në rrjetet sociale si X dhe në publikime të ndryshme rajonale.