Albspirit

Media/News/Publishing

CAFO BOGA: KUR EVROPA E PARAQET GABIMISHT KOSOVËN

Analizë në shqip dhe anglisht

KUR EVROPA E PARAQET GABIMISHT KOSOVËN

Një sprovë për parimet, besueshmërinë dhe përkushtimin e BE-së ndaj pajtimit

Nga Cafo Boga | 16 nëntor 2026

Bashkimi Evropian u ndërtua mbi bindjen se kombet, të ndara për shekuj nga rivalitetet, ambiciet territoriale dhe luftërat, mund të krijonin një të ardhme të përbashkët përmes paqes, pajtimit dhe respektit të ndërsjellë. Por një incident në Forumin e Zgjerimit të BE-së, më 15 nëntor 2026 në Bruksel, ngre pyetje serioze se sa besnikërisht institucionet evropiane i zbatojnë këto parime.

Gjatë koncertit hapës, ansambli slloven Marko Hatlak & Kapobanda interpretoi një version instrumental të këngës nacionaliste serbe “Oj Kosovo, Kosovo”, të lidhur me pretendimet territoriale serbe ndaj Kosovës. Edhe më shqetësues ishte fakti se kjo pjesë u paraqit si përfaqësuese e vetë Kosovës.

Ndonëse teksti nuk u këndua, domethënia politike e këngës mbetet e pandashme nga melodia. Nuk ishte thjesht muzikë serbe në një aktivitet kulturor evropian, por një kompozim që mbart pretendime territoriale ndaj Kosovës, i paraqitur në emër të saj në një ngjarje kushtuar unitetit evropian.

E gjithë kjo ndodhi mes pretendimeve se Qeveria e Kosovës nuk ishte ftuar të merrte pjesë.

Një forum për zgjerimin, por jo për të gjithë?

Forumi, i organizuar nga Komisioni Evropian nën drejtimin e komisioneres për Zgjerim, Marta Kos, me moton “Evropë më e gjerë – Evropë më e fortë”, mblodhi zyrtarë evropianë, udhëheqës politikë dhe përfaqësues të shoqërisë civile për të diskutuar të ardhmen e zgjerimit të BE-së.

Ndër pjesëmarrësit e paralajmëruar ishin udhëheqës nga Shqipëria, Mali i Zi, Maqedonia e Veriut, Moldavia dhe Ukraina. Kosova, e cila aplikoi për anëtarësim në vitin 2022, nuk kishte përfaqësues qeveritar në programin e publikuar.

As Serbia, Bosnja dhe Hercegovina apo Turqia nuk kishin përfaqësues qeveritarë të listuar. Megjithatë, Komisioni nuk ka publikuar një listë të plotë të qeverive të ftuara.

Nëse qëllimi ishte diskutimi i së ardhmes evropiane të vendeve aspirante, a nuk duhej t’u ofrohej të gjitha vendeve kandidate dhe potencialisht kandidate pjesëmarrje institucionale kuptimplote?

Komisionerja Kos, duke kundërshtuar pretendimet për përjashtimin e Kosovës, përmendi pjesëmarrjen e ekspertes së politikës së jashtme Donika Emini. Por Emini sqaroi publikisht se mori pjesë si eksperte e pavarur, jo si përfaqësuese e institucioneve të Kosovës.

Ajo kundërshtoi edhe përzgjedhjen muzikore gjatë një diskutimi mbi pajtimin, duke theksuar se nuk kundërshtonte muzikën serbe, por një kompozim nacionalist që mbart pretendime territoriale ndaj vendit të saj.

Ndërhyrja e saj nxori në pah kundërthënien thelbësore: Kosova u përfaqësua përmes një narrative nacionaliste serbe, ndërsa përfaqësimi i saj zyrtar mbeti i paqartë.

Historia nuk mund të rishkruhet përmes muzikës

Simbolika e këngës lidhet ngushtë me ngritjen e nacionalizmit serb nën Slobodan Millosheviqin në vitin 1989, kur autonomia e Kosovës po shfuqizohej dhe shqiptarët po përballeshin me shtypje gjithnjë më të ashpër.

Narrativat nacionaliste serbe shpesh e përdorin Betejën e Kosovës të vitit 1389 si dëshmi të një të drejte historike të përhershme mbi territorin. Por ajo betejë përfshinte sundimtarë dhe aleanca rajonale mesjetare, ndërsa historia e rajonit nuk mund të trajtohet si trashëgimi ekskluzive e një kombi të sotëm.

Sundimi mesjetar serb mbi Kosovën është fakt historik, por nuk krijon të drejtë të përhershme territoriale dhe as nuk mohon të drejtat e identitetin e shqiptarëve të Kosovës.

Për shqiptarët, incidenti rikujton edhe një padrejtësi më të hershme evropiane. Vendimet e Fuqive të Mëdha më 1913 lanë Kosovën dhe territore të tjera shqiptare jashtë shtetit të sapokrijuar shqiptar, me pasoja që ndikuan breza të tërë.

BE-ja e sotme nuk mban përgjegjësi për çdo vendim të atyre fuqive, por duhet të kuptojë përse shqiptarët mbeten të ndjeshëm kur institucionet evropiane shpërfillin përvojën e tyre historike ose lejojnë të tjerët t’ua përcaktojnë identitetin kombëtar.

Kush ishte përgjegjës dhe përse u lejua kjo?

Pas kritikave të shumta, komisionerja Kos shprehu keqardhje, duke sqaruar se muzikantët e kishin përzgjedhur kompozimin pa miratimin e Komisionit Evropian.

Ky shpjegim ngre më shumë pyetje sesa jep përgjigje.

Koncerti u organizua nën autoritetin e Komisionit Evropian. Si mund të zhvillohej një program që përfaqësonte vende me çështje kaq të ndjeshme politike pa shqyrtim të duhur institucional?

Kush e përzgjodhi kompozimin? Kush e miratoi repertorin? Kush vendosi që ai të përfaqësonte Kosovën? Përse askush nuk i vlerësoi pasojat politike përpara interpretimit?

Në koncert mori pjesë edhe Orkestra Rinore e Ballkanit Perëndimor, e themeluar nga dirigjenti me origjinë shqiptare Desar Sulejmani. Ndonëse raportimet ia atribuojnë interpretimin e diskutueshëm ansamblit slloven, përgjegjësitë e atyre që përgatitën dhe miratuan programin duhen sqaruar përpara se të caktohet faji individual.

A ishte kjo padituri, pakujdesi apo provokim i qëllimshëm?

Nuk ka prova të vërtetuara për qëllim të paramenduar dhe akuzat nuk duhet t’u paraprijnë fakteve. Por as kjo mundësi nuk duhet përjashtuar pa shqyrtim.

Kërkimfalja pranon se diçka shkoi keq. Llogaridhënia përcakton si ndodhi, kush ishte përgjegjës dhe çfarë pasojash duhet të ketë.

Një çështje e besueshmërisë evropiane

Pavarësia e Kosovës është njohur nga mbi 100 shtete, përfshirë SHBA-në dhe shumicën e anëtarëve të BE-së. Megjithatë, pesë vende të Unionit — Spanja, Greqia, Rumania, Sllovakia dhe Qiproja — ende nuk e njohin, duke e lënë BE-në të ndarë për një çështje themelore të politikës së zgjerimit.

Kjo ndarje nxjerr në pah një dobësi institucionale. Ndonëse BE-ja përdor votimin me shumicë të cilësuar për shumë ligje, zgjerimi dhe vendimet e rëndësishme të politikës së jashtme kërkojnë unanimitet, duke u mundësuar shteteve të veçanta të bllokojnë veprimin e përbashkët.

Pa një mekanizëm më funksional vendimmarrjeje — për shembull, miratimin e disa vendimeve strategjike me shumicë prej dy të tretash — Evropa do ta ketë të vështirë të flasë me një zë për çështje themelore.

Si mundet një institucion që nuk arrin t’i kapërcejë ndarjet brenda vetes të kërkojë pajtim nga të tjerët?

Kjo mospërputhje vërehet edhe në trajtimin e Kosovës dhe Serbisë. Kosova u përball me masa kufizuese pas tensioneve në komunat veriore, ndërsa veprimet e Serbisë, përfshirë mungesën e llogaridhënies së plotë për sulmin në Banjskë më 2023, nuk sollën masa të krahasueshme në nivel të BE-së. Megjithëse rrethanat ndryshojnë, kontrasti ngre pyetje për drejtësinë, proporcionalitetin dhe gjykimin politik.

Neutraliteti evropian ndaj statusit ndërkombëtar të Kosovës nuk duhet të shndërrohet në shpërfillje të dinjitetit, identitetit dhe të drejtave të saj. As pajtimi nuk mund të kërkojë që një popull t’i pranojë pretendimet territoriale të një shteti tjetër si përfaqësim të identitetit të vet kulturor.

Prandaj, Komisioni Evropian duhet të shpjegojë si u përzgjodh dhe u miratua kompozimi, të sqarojë kriteret e ftesave për vendet e procesit të zgjerimit dhe të përcaktojë përgjegjësitë për dështimet institucionale.

Këto nuk janë kërkesa të jashtëzakonshme, por standardet e transparencës, llogaridhënies dhe drejtësisë që vetë BE-ja ua kërkon vendeve aspirante.

Për shqiptarët, historia e të cilëve është ndikuar thellësisht nga vendimet e kryeqyteteve evropiane, incidenti ngre një pyetje të pakëndshme: A e ka mësuar Evropa se të drejtat dhe dinjiteti i popujve të vegjël nuk duhet t’u nënshtrohen kurrë ambicieve politike të fqinjëve?

Polemika e Brukselit nuk ka të bëjë thjesht me disa minuta muzikë, por me aftësinë e institucioneve evropiane për të kuptuar historinë, identitetin dhe aspiratat e popujve që synojnë t’i bashkojnë.

Evropa nuk mund të predikojë me besueshmëri pajtimin, ndërkohë që lejon, qoftë edhe pa dashje, që narrativat nacionaliste që kanë përçarë Ballkanin të flasin në emër të atyre që dikur synonin t’i sundonin.

Nëse Bashkimi Evropian synon vërtet një Evropë më të gjerë dhe më të fortë, duhet të dëshmojë se parimet e tij zbatohen njësoj për të gjithë — përfshirë Kosovën.

****

WHEN EUROPE MISREPRESENTS KOSOVO

A Test of the EU’s Principles, Credibility, and Commitment to Reconciliation

By Cafo Boga | November 16, 2026

The European Union was built upon the conviction that nations divided by centuries of rivalry, territorial ambitions, and war could create a common future through peace, reconciliation, and mutual respect. Yet an incident at the EU Enlargement Forum in Brussels on November 15, 2026, raises troubling questions about how faithfully European institutions practice those principles.

During the forum’s opening concert, the Slovenian ensemble Marko Hatlak & Kapobanda performed an instrumental version of the Serbian nationalist song “Oj Kosovo, Kosovo,” associated with Serbian territorial claims over Kosovo. More disturbingly, the composition was presented as the musical representation of Kosovo itself.

Although the lyrics were not sung, their political significance cannot be separated from the melody. This was not simply Serbian music performed at a European cultural gathering. It was a composition associated with claims over Kosovo, presented under Kosovo’s name at an event intended to promote European unity.

And it occurred amid allegations that Kosovo’s government had not been invited to participate.

A Forum for Enlargement—but Not for Everyone?

Organized by the European Commission under Enlargement Commissioner Marta Kos, the forum, titled “Wider Europe – Stronger Europe,” brought together European officials, political leaders, and civil society representatives to discuss the future of EU enlargement.

Leaders from Albania, Montenegro, North Macedonia, Moldova, and Ukraine were among the announced participants. Kosovo, which applied for EU membership in 2022, had no government representative listed in the published program.

Neither did Serbia, Bosnia and Herzegovina, or Türkiye. However, the Commission has not provided a comprehensive public record establishing which governments received invitations.

If the forum’s purpose was to discuss the European future of aspiring members, should not all candidate and potential candidate countries have been offered meaningful institutional participation?

Commissioner Kos pointed to the attendance of Kosovo foreign-policy expert Donika Emini in disputing suggestions of Kosovo’s exclusion. But Emini publicly clarified that she attended independently, not as a representative of Kosovo’s institutions.

She also challenged the musical selection during a discussion on reconciliation, explaining that her objection was not to Serbian music, but to a nationalist composition carrying territorial claims over her country.

Her intervention exposed the central contradiction: Kosovo was represented musically through a Serbian nationalist narrative, while its own official representation remained in question.

History Cannot Be Rewritten Through Music

The song’s symbolism is inseparable from the rise of Serbian nationalism under Slobodan Milošević in 1989, when Kosovo’s autonomy was being dismantled and its Albanian population subjected to increasing repression.

Serbian nationalist narratives frequently invoke the Battle of Kosovo in 1389 as evidence of an enduring historical claim. Yet that battle involved medieval regional rulers and alliances, and the region’s complex history cannot be reduced to the exclusive inheritance of one modern nation.

Medieval Serbian rule over Kosovo is a historical fact. It does not, however, establish perpetual territorial ownership or invalidate the rights and identity of Kosovo’s Albanian population.

For Albanians, the incident also recalls an older European injustice. Decisions by the Great Powers in 1913 left Kosovo and other Albanian-populated territories outside the newly established Albanian state, with consequences that shaped generations of Albanian history.

Today’s European Union is not responsible for every decision of those powers. But it should recognize why Albanians remain sensitive when European institutions appear to disregard their historical experience or allow others to define their national identity.

Who Was Responsible—and Why Was This Permitted?

Following widespread criticism, Commissioner Kos expressed regret, explaining that the musicians selected the composition without the Commission’s agreement.

That explanation raises more questions than it answers.

The concert was organized under the authority of the European Commission. How could a program representing politically sensitive countries proceed without adequate institutional review?

Who selected the composition? Who approved the repertoire? Who decided it would represent Kosovo? And why did no one recognize its political implications before the performance?

The concert also featured the Western Balkans Youth Orchestra, founded by Albanian-born conductor Desar Sulejmani. Although reporting attributes the controversial performance to the Slovenian ensemble, the precise responsibilities of those involved in preparing and approving the program should be established before assigning individual blame.

Was this ignorance, negligence, or deliberate provocation?

There is no established evidence of deliberate intent, and accusations should not precede facts. But neither should the possibility be dismissed without examination.

An apology acknowledges that something went wrong. Accountability establishes how it happened, who was responsible, and what consequences should follow.

A Question of European Credibility

Kosovo’s independence has been recognized by more than 100 countries worldwide, including the United States and most EU members. Yet five EU countries—Spain, Greece, Romania, Slovakia, and Cyprus—still refuse to recognize it, leaving the Union divided over a fundamental question affecting its own enlargement policy.

This division exposes a broader institutional weakness. Although the EU uses qualified-majority voting for much of its legislation, enlargement and important foreign-policy decisions still require unanimity, allowing individual member states to block collective action. Unless Europe develops a more effective decision-making mechanism—potentially requiring a qualified majority of two-thirds for certain strategic decisions—it will continue to struggle to speak with one voice on matters of fundamental importance.

How can an institution that cannot reconcile such divisions within its own membership convincingly demand reconciliation from others?

This inconsistency is particularly troubling in the EU’s treatment of Kosovo and Serbia. Kosovo faced restrictive measures following tensions in its northern municipalities, while Serbia’s conduct, including unresolved accountability for the 2023 Banjska attack, has not produced comparable EU-wide restrictive measures. Although the circumstances differ, the contrast raises legitimate questions about fairness, proportionality, and political judgment.

European neutrality regarding Kosovo’s international status must not become indifference toward its dignity, identity, or legitimate rights. Nor should reconciliation require one people to accept another state’s territorial claims as its cultural representation.

The European Commission must therefore explain how the controversial musical composition was selected and approved, clarify the invitation criteria for all enlargement partners, and establish responsibility for any institutional failures.

These are not extraordinary demands. They are the very standards of transparency, accountability, and fairness that the EU expects of countries aspiring to membership.

For Albanians, whose history was profoundly shaped by decisions made in European capitals, the incident raises an uncomfortable question: Has Europe fully learned that the rights and dignity of smaller peoples must never be subordinated to the political ambitions of their neighbors?

The Brussels controversy is not ultimately about a few minutes of music. It is about whether European institutions understand the history, identity, and aspirations of the peoples they seek to bring together.

Europe cannot credibly preach reconciliation while permitting, even inadvertently, the nationalist narratives that have divided the Balkans to speak in the name of those they once sought to dominate.

If the European Union truly seeks a wider and stronger Europe, it must demonstrate that its principles apply equally to everyone—including Kosovo.