Le Monde: Indinjatë në Bosnjë dhe Kosovë pasi Peter Handke fiton Çmimin Nobel për Letërsi
U ngritën zëra për të denoncuar dhënien e këtij çmimi për një admirues të Sllobodan Millosheviçit dhe krimeve ‘mohuese’ të kryera gjatë luftërave në ish-Jugosllavi.
Të enjten, më 10 tetor, në Bosnje dhe Kosovë u ngritën zëra që denoncuan atribuimin e çmimit Nobel për letërsi ndaj austriakut Peter Handke, të denoncuar si admirues të Sllobodan Millosheviçit dhe një “mohues” të krimeve të kryera gjatë luftërave në ish-Jugosllavi.
Aktori boshnjak, Nermin Tuliç, i plagosur rëndë gjatë rrethimit të Sarajevës nga forcat serbe (1992-1995, 11,000 të vdekur), komentoi këtë vendim duke postuar në llogarinë e tij në Twitter si një emocion që të vjen për vjellë.
“Çfarë epoke”
Udhëheqësi politik liberal i Sarajevës, Reuf Bajrovic, gjithashtu tha se nuk ishte në dijeni të zgjedhjes së një jurie e cila mendon se “Handke është një shkrimtar i shkëlqyeshëm dhe se mbështetja e tij për Slobo [Millosheviç, president i Serbisë në vitet 1990] dhe gjenocidi është pjesë e të veprës së tij të shkëlqyeshme”.
Masakra e Srebrenicës, ku më shumë se 8,000 burra dhe adoleshentë muslimanë u ekzekutuan në pak ditë në 1995 nga forcat serbe, e rikujton Emir Suljagiç, një profesor i marrëdhënieve ndërkombëtare në Sarajevë, ku shkroi përkundër fjalëve të tij në anglisht: “Një admirues i Millosheviqit… Shefi i mohuesit të Holokaustit fiton çmimin Nobel për letërsi … Masakra e Srebrenicës konsiderohet gjenocid nga drejtësia ndërkombëtare”.
Në Kosovë, skena e fundit e luftërave në ish-Jugosllavi ishte midis forcave serbe dhe luftëtarëve shqiptarë (13,000 të vdekur) dhe vendimi u përshëndet gjithashtu me gjithë zemër nga autori. “Një admirues i Millosheviqit, i shoqëruar me një mohues, merr çmimin Nobel për letërsinë”, titullon e përditshmja e parë, Koha Ditore.
Shkrimtari i Sarajevës Ahmed Buriç është më i matur, duke sqaruar se mbështetja e Handke për Presidentin serb Millosheviç është mbi të gjitha një shenjë se “ai nuk po bënte mirë”. “Kriteret letrare duhet të jenë mbi politikën. Disa nga tekstet e tij të viteve 1980 janë me të vërtetë kryevepra”, ai tha për Radion Evropa e Lirë.
“Jo një çmim politik”
Akademiku Anders Olsson, sekretari i përhershëm i institucionit suedez, e justifikoi veten me këtë zgjedhje të dhënies së çmimit Nobel për Peter Handke: “Ky është një çmim letrar, nuk është një çmim politik dhe është mbi meritat e tij letrare ndaj ne ia dhamë këtë çmim. Peter Handke është një shkrimtar i shkëlqyer, me një vepër shumë të madhe pas tij dhe kjo është pikërisht ajo që ne shpërblejmë”.
“Ne natyrisht diskutuam polemikën, gjithashtu në një kuptim politik, por arritëm në përfundimin se ajo nuk mund të udhëheqë diskutimin tonë. Ai është një autor kaq i madh dhe i frikshëm. Ne nuk e konsiderojmë Handke si një shkrimtar politik. Ai nuk i përket asnjë shoqate apo partie politike, nuk ka asnjë alternative politike në botën e tij. Proza e tij shpreh një vizion krejt tjetër”.
Nga ana e tij, shkrimtari, i cili jeton afër Parisit, tha të enjten se mbetet “i befasuar” nga ky çmim, një vendim që ai e përshkroi si “shumë të guximshëm”, “pasi të gjitha grindjet” u ngjallën nga punimet e tij.
Në vitin 1996, një vit pas përfundimit të konflikteve në Bosnjë dhe Kroaci, Peter Handke publikoi një pamflet të diskutueshëm, ‘Drejtësia për Serbinë’. Ai gjithashtu dënoi ashpër bombardimet perëndimore të Serbisë në 1999 për të detyruar Sllobodan Milosheviç, një burrë i fortë nga Beogradi përgjatë kësaj periudhe, të tërhiqte trupat e tij nga Kosova.
Peter Handke shkoi në funeralin e Millosheviçit në 2006, ndërsa ai ishte në pritje të gjyqit për krime lufte dhe kundër njerëzimit: “Bota, e ashtuquajtura bota di gjithçka për Jugosllavinë, Serbinë. Bota, e ashtuquajtura botë, di gjithçka për Sllobodan Millosheviç”, tha ai.
“Bota e ashtuquajtur nuk është botë. Nuk e di të vërtetën. Por unë jam duke parë. E ndjej. Mbaj mend dhe pyes Kjo është arsyeja pse unë jam këtu sot, afër Jugosllavisë, afër Serbisë, afër Sllobodan Millosheviç”, vazhdoi austriaku. Në Serbi, gazetat kanë përshëndetur këtë çmim Nobel dhënë “një miku të serbëve”, anëtar që nga viti 2012 i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Beogradit.
