SHBA, SHQIPËRIA DHE KOSOVA – NJË ALEANCË E MIQËSI E PËRJETSHME
Prof. Dr. Fejzulla Bersiha
Marrëdhëniet ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës përbëjnë një nga shembujt më domethënës të partneritetit strategjik në historinë moderne të marrëdhënieve ndërkombëtare. Nëse shumica e aleancave ndërmjet shteteve ndërtohen mbi interesa të përkohshme politike, ekonomike ose ushtarake, aleanca amerikano-shqiptare është ndërtuar mbi themele shumë më të thella dhe më të qëndrueshme: lirinë, demokracinë, dinjitetin njerëzor, sundimin e ligjit, respektimin e të drejtave dhe lirive themelore të njeriut, si dhe besimin e ndërsjellë.
Rrallëherë në historinë e marrëdhënieve ndërkombëtare hasen raporte kaq të qëndrueshme, kaq miqësore dhe kaq të mbështetura mbi vlera universale, sa marrëdhëniet ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës dhe dy shteteve shqiptare. Këto marrëdhënie nuk janë produkt i rastësisë, por rezultat i një historie të gjatë bashkëpunimi, solidariteti dhe mbështetjeje reciproke.
Nga mbrojtja që Presidenti Woodrow Wilson i bëri shtetit shqiptar pas Luftës së Parë Botërore, te roli vendimtar i Presidentit Bill Clinton dhe i NATO-s në çlirimin e Kosovës, e deri te mbështetja e vazhdueshme e administratave amerikane për konsolidimin e demokracisë dhe integrimin euroatlantik të Shqipërisë dhe Kosovës, Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë qenë dhe mbeten aleati më i madh dhe miku më besnik i shqiptarëve.
I. RRËNJËT HISTORIKE TË MARRËDHËNIEVE AMERIKANO-SHQIPTARE
Emigracioni shqiptar në SHBA;
Roli i Fan S. Nolit dhe Faik Konicës;
Federata Panshqiptare “Vatra” dhe Gazeta “Dielli”;
Kontributi i diasporës shqiptaro-amerikane në afirmimin e çështjes kombëtare shqiptare.
II. PRESIDENTI WOODROW WILSON DHE MBROJTJA E SHTETIT SHQIPTAR
Konferenca e Paqes në Paris;
Kundërshtimi i copëtimit të Shqipërisë;
Parimi i vetëvendosjes së popujve;
Rëndësia historike e qëndrimit të Wilsonit për kombin shqiptar.
III. MARRËDHËNIET SHQIPËRI-SHBA GJATË SHEKULLIT XX
Vendosja e marrëdhënieve diplomatike;
Periudha e Luftës së Ftohtë;
Rënia e komunizmit;
Mbështetja amerikane për tranzicionin demokratik në Shqipëri.
IV. AMERIKA DHE ÇËSHTJA E KOSOVËS
Shpërbërja e Jugosllavisë;
Paralajmërimi i Li Presidentit George H. W. Bush;
Aktivizimi i diplomacisë amerikane;
Masakra e Reçakut si pikë kthese.
V. PRESIDENTI BILL CLINTON DHE NDËRHYRJA E NATO-S
Roli i Presidentit Bill Clinton;
Madeleine Albright, Richard Holbrooke, Wesley Clark dhe William Walker;
Ndërhyrja humanitare e NATO-s;
Çlirimi i Kosovës;Rëndësia juridike dhe morale e ndërhyrjes.
VI. SHBA-JA DHE PAVARËSIA E REPUBLIKËS SË KOSOVËS
Deklarata historike e Presidentit George W. Bush në Tiranë;
Shpallja e pavarësisë së Kosovës;Njohja e menjëhershme nga SHBA-ja;
Mbështetja për konsolidimin e shtetit të Kosovës.
VII. SHQIPËRIA SI ALEATE STRATEGJIKE E SHBA-SË
Anëtarësimi në NATO;
Partneriteti në fushën e sigurisë;
Kontributi në misionet paqeruajtëse;
Rëndësia gjeostrategjike e Shqipërisë.
VIII. DIASPORA SHQIPTARO-AMERIKANE DHE LOBIMI NË UASHINGTON
Joseph DioGuardi dhe Shirley Cloyes DioGuardi;
Liga Qytetare Shqiptaro-Amerikane;
Kongresi amerikan;
Roli i komunitetit shqiptaro-amerikan.
IX. ORIENTIMI EUROATLANTIK I SHQIPËRISË DHE KOSOVËS
NATO dhe Bashkimi Evropian;
Partneriteti strategjik me SHBA-në;
Demokracia dhe sundimi i ligjit;
Siguria rajonale.
X. ALEANCA AMERIKANO-SHQIPTARE NË SHEKULLIN XXI
Bashkëpunimi ekonomik;
Investimet strategjike;
Energjia dhe infrastruktura;
Teknologjia dhe inteligjenca artificiale;
Arsimi, shkenca dhe inovacioni;
Siguria kibernetike dhe mbrojtja.
XI. ALEANCA SHBA–SHQIPËRI–KOSOVË NË KRAHASIM ME ALEANCAT E TJERA BOTËRORE
SHBA–Britania e Madhe;
SHBA–Izraeli;
SHBA–Japonia- Franca–Gjermania;
Veçantia historike, morale dhe emocionale e aleancës amerikano-shqiptare.
Në historinë moderne të kombeve ekzistojnë aleanca të fuqishme dhe partneritete strategjike me rëndësi të jashtëzakonshme. Megjithatë, rrallëherë hasen marrëdhënie të ndërtuara mbi kaq shumë besim, mirënjohje, sakrifica dhe vlera të përbashkëta sa marrëdhëniet ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës.
Për shqiptarët, Amerika është simbol i lirisë, demokracisë dhe drejtësisë. Për Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Shqipëria dhe Kosova përfaqësojnë partnerë të besueshëm dhe një histori suksesi të politikës së jashtme amerikane në Evropën Juglindore.
Prandaj, aleanca ndërmjet Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Republikës së Shqipërisë dhe Republikës së Kosovës mund të konsiderohet, me plot të drejtë, si një nga aleancat më të fuqishme, më të qëndrueshme dhe më të veçanta në historinë moderne të marrëdhënieve ndërkombëtare dhe në rruzullin tokësor.
