Ramiz Lushaj: Kosova po kalon një moment të vështirë

LETËR E HAPUR NDËRKOMBËTARE

PËR REPUBLIKËN E KOSOVËS, PAQEN DHE STABILITETIN E BALLKANIT PERËNDIMOR

Drejtuar:

Institucioneve të Republikës së Kosovës
Institucioneve të Republikës së Shqipërisë
Shteteve të Bashkuara të Amerikës
NATO-s dhe KFOR-it
Bashkimit Europian
Vendeve mike dhe partnere të Republikës së Kosovës
Institucioneve dhe organizatave ndërkombëtare të angazhuara për paqen dhe stabilitetin në Ballkanin Perëndimor

Të nderuar drejtues të institucioneve, përfaqësues të vendeve mike dhe partnerë ndërkombëtarë,

Republika e Kosovës po kalon një moment që kërkon vëmendje të shtuar, përgjegjësi politike, maturi institucionale dhe solidaritet ndërkombëtar.

Ne e shohim me shqetësim vazhdimin e krizës politike dhe institucionale, vështirësitë për krijimin dhe funksionimin e qëndrueshëm të institucioneve të larta të shtetit, polarizimin e thellë politik dhe përsëritjen e proceseve zgjedhore pa arritur ende stabilitetin institucional që qytetarët e Republikës së Kosovës meritojnë.

Në të njëjtën kohë, Kosova vazhdon të përballet me një mjedis të ndërlikuar sigurie në Ballkanin Perëndimor, me marrëdhënie ende të pazgjidhura me Republikën e Serbisë dhe me forma të reja të kërcënimeve hibride, dezinformimit, sulmeve kibernetike dhe përpjekjeve për destabilizim politik e ndëretnik.

Ne nuk dëshirojmë të nxisim frikë.

Nuk dëshirojmë të krijojmë alarmizëm.

Dëshirojmë të kërkojmë parandalim, dialog, përgjegjësi dhe veprim në kohë.

Historia e Ballkanit na ka mësuar se krizat janë shumë më të kushtueshme kur trajtohen pasi kanë shpërthyer sesa kur parandalohen me diplomaci, institucione funksionale dhe bashkëpunim ndërkombëtar.

Prandaj u drejtohemi me këtë Letër të Hapur të gjithë atyre që kanë përgjegjësi dhe ndikim mbi të ardhmen e Kosovës dhe të rajonit.

POLITIKËS SË KOSOVËS

U bëjmë thirrje forcave politike të Republikës së Kosovës që të vendosin funksionimin e shtetit mbi interesin e momentit partiak.

Pozita dhe opozita janë shtyllat e një demokracie. Ato duhet të konkurrojnë. Duhet të debatojnë. Duhet të kontrollojnë njëra-tjetrën.

Por kur bëhet fjalë për sovranitetin, rendin kushtetues, sigurinë kombëtare, partneritetet strategjike dhe perspektivën euroatlantike, Kosova duhet të jetë në gjendje të flasë me një zë shtetëror.

Kompromisi politik, kur i shërben Republikës, nuk është dobësi. Është përgjegjësi.

Kosova nuk mund të hyjë pafundësisht në ciklin: zgjedhje – bllokim – krizë – zgjedhje të reja.

Ka ardhur koha për institucione të qëndrueshme dhe për qeverisje.

INSTITUCIONEVE TË REPUBLIKËS SË KOSOVËS

U bëjmë thirrje institucioneve kushtetuese që të përdorin çdo mundësi ligjore dhe demokratike për të rikthyer funksionimin e plotë institucional.

Gjykatat duhet të ushtrojnë kompetencat e tyre.

Kuvendi duhet të funksionojë.

Qeveria duhet të qeverisë.

Presidenca duhet të kontribuojë në ruajtjen e unitetit institucional.

Partitë duhet të gjejnë kompromisin.

Institucionet nuk mund ta zëvendësojnë politikën dhe politika nuk mund të zëvendësojë Kushtetutën.

Secili duhet të përmbushë detyrën e vet.

REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË

I bëjmë thirrje Shqipërisë që të vazhdojë të jetë një mbështetëse e fuqishme, e matur dhe strategjike e Republikës së Kosovës.

Kosova dhe Shqipëria janë dy shtete të pavarura dhe sovrane, por ato kanë interesa të mëdha të përbashkëta në: sigurinë; integrimin euroatlantik; diplomacinë; ekonominë; energjinë; infrastrukturën; kulturën; arsimin; dhe bashkëpunimin rajonal.

Shqipëria, si vend anëtar i NATO-s, mund të luajë një rol të rëndësishëm në forcimin e dialogut ndërkombëtar për Kosovën dhe në ruajtjen e vëmendjes së partnerëve euroatlantikë ndaj Ballkanit Perëndimor.

SHTETEVE TË BASHKUARA TË AMERIKËS

Populli i Kosovës dhe shqiptarët në përgjithësi nuk e harrojnë rolin historik të Shteteve të Bashkuara të Amerikës në periudhat vendimtare për lirinë dhe sigurinë e Kosovës.

Angazhimi amerikan në Ballkanin Perëndimor vazhdon të ketë rëndësi të jashtëzakonshme.

Prandaj kërkojmë që Shtetet e Bashkuara të vazhdojnë të jenë të pranishme politikisht, diplomatikisht dhe strategjikisht në Kosovë dhe në rajon.

Një Amerikë e angazhuar në Ballkan është faktor sigurie dhe stabiliteti.

Njëkohësisht, Kosova duhet ta ruajë dhe kultivojë këtë partneritet si një nga pasuritë më të çmuara strategjike të saj.

NATO-s dhe KFOR-it

Shprehim mirënjohjen për rolin e NATO-s dhe KFOR-it në ruajtjen e një mjedisi të sigurt në Kosovë.

Prania dhe gatishmëria e Aleancës përbëjnë një faktor të rëndësishëm parandalimi dhe besimi për të gjitha komunitetet.

Kërkojmë që çdo ndryshim në të ardhmen lidhur me praninë ndërkombëtare të sigurisë të mbështetet mbi vlerësime të plota, të kujdesshme dhe afatgjata.

Siguria nuk duhet matur vetëm nga qetësia e një dite. Duhet matur edhe nga aftësia për të parandaluar krizën e së nesërmes.

BASHKIMIT EUROPIAN

Kosova është pjesë e Europës. E ardhmja e saj duhet të jetë europiane.

Por kjo perspektivë duhet të bëhet gjithnjë e më konkrete dhe e besueshme.

Kërkojmë nga Bashkimi Europian që të vazhdojë angazhimin për stabilitetin demokratik të Kosovës, forcimin e institucioneve, zhvillimin ekonomik dhe normalizimin e marrëdhënieve në rajon.

Dialogu Kosovë–Serbi duhet të zhvillohet me paanshmëri, transparencë, reciprocitet dhe objektiva të qarta.

Ai duhet t’u shërbejë qytetarëve dhe paqes, jo thjesht procesit diplomatik.

REPUBLIKËS SË SERBISË

Edhe Serbisë i drejtohemi me një mesazh të qartë.

Ballkani ka paguar një çmim tepër të lartë nga konfliktet e së kaluarës.

As populli serb, as populli shqiptar nuk kanë interes që brezat e rinj të jetojnë me frikën dhe armiqësinë e historisë.

Serbia dhe Kosova do të mbeten fqinjë.

Prandaj e ardhmja duhet të ndërtohet mbi paqe, respekt, bashkëpunim ekonomik dhe integrim evropian.

Çdo ndërhyrje destabilizuese, çdo provokim dhe çdo përdorim i tensioneve etnike e largon rajonin nga kjo e ardhme.

Ne besojmë se edhe populli serb ka interes për një Ballkan të qetë dhe europian.

KOMUNITETIT NDËRKOMBËTAR

Ju bëjmë thirrje:

Mos e shikoni Kosovën vetëm kur lind kriza.

Investoni në parandalimin e saj.

Mbështetni institucionet. Mbështetni dialogun demokratik. Mbështetni zhvillimin ekonomik. Mbështetni rininë. Mbështetni sigurinë kibernetike. Mbështetni komunitetet. Mbështetni bashkëpunimin rajonal.

Një euro e investuar në paqe dhe zhvillim është shumë më e vlefshme sesa mijëra euro të shpenzuara për menaxhimin e krizës pasi ajo ka shpërthyer.

DIASPORËS SHQIPTARE

U bëjmë thirrje shqiptarëve në Amerikë, Europë dhe në të gjithë botën:

Kosova ka nevojë edhe sot për ju.

Jo vetëm për ndihmë financiare.

Ka nevojë për dijen tuaj. Për kontaktet tuaja. Për universitetet ku punoni. Për parlamentet dhe institucionet me të cilat komunikoni. Për biznesin. Për median. Për diplomacinë qytetare.

Kosova duhet të ketë mijëra ambasadorë të saj në botë.

NJË PROPOZIM KONKRET

Në mbështetje të kësaj Letre të Hapur, propozojmë krijimin e një:

FORUMI TIRANË–PRISHTINË PËR PAQEN, SIGURINË DHE STABILITETIN E BALLKANIT PERËNDIMOR

Një forum i pavarur, qytetar dhe ndërkombëtar.

Jo forum partiak. Jo forum kundër një shteti tjetër.

Por një hapësirë ku mund të takohen diplomatë, akademikë, ekspertë të sigurisë, personalitete publike, përfaqësues të shoqërisë civile, diasporës dhe institucioneve ndërkombëtare.

Qëllimi i tij duhet të jetë i thjeshtë: të flasim për krizën para se kriza të na detyrojë të flasim.

THIRRJA JONË PËRFUNDIMTARE

Kosova ka kaluar shumë sfida. Ka arritur lirinë. Ka ndërtuar shtetin. Ka krijuar institucione. Ka ndërtuar aleanca të mëdha ndërkombëtare.

Tani ajo duhet t’i mbrojë këto arritje me maturi dhe shtetari.

Prandaj u bëjmë thirrje të gjithëve:

UDHËHEQËSVE TË KOSOVËS

Bashkohuni kur është fjala për Republikën.

SHQIPËRISË

Qëndroni pranë Kosovës me përgjegjësi dhe vizion.

SHBA-së, NATO-s DHE BE-së

Qëndroni të angazhuar në Kosovë dhe Ballkanin Perëndimor.

SERBISË