Cafo Boga: Urime Presidentes Justina Shiroka, Pula — dhe Kosovës
Urime profesoreshës Justina Shiroka-Pula për zgjedhjen Presidente e Republikës së Kosovës.
Zgjedhja e saj i jep fund një ngërçi të zgjatur politik, i cili kishte paralizuar vendin dhe institucionet e tij pikërisht në një kohë kur Kosovës i duhen më shumë se kurrë institucione të forta dhe funksionale. Urime i takojnë gjithashtu Kryeministrit Albin Kurti dhe atyre udhëheqësve politikë që, në momentin vendimtar, zgjodhën kompromisin në vend të një raundi tjetër zgjedhjesh parlamentare, të cilat fare lehtë mund të kishin prodhuar të njëjtën aritmetikë politike dhe një periudhë tjetër pasigurie.
Pjekuria e Presidentes Shiroka-Pula, përvoja e saj e gjatë në jetën publike, formimi akademik dhe njohja e institucioneve të Kosovës e bëjnë atë veçanërisht të përshtatshme për këtë përgjegjësi. Por detyra që e pret nuk do të jetë e lehtë. Kosova përballet me sfida serioze, si brenda vendit, ashtu edhe në arenën ndërkombëtare.
Në planin e brendshëm, një nga përgjegjësitë e saj më të rëndësishme duhet të jetë afrimi dhe bashkimi i vendit. Kushtetuta ia beson Presidentit përfaqësimin e unitetit të popullit dhe Kosovës sot i nevojitet pikërisht ky rol unifikues. Dallimet politike do të vazhdojnë të ekzistojnë, siç duhet të ndodhë në çdo demokraci, por udhëheqja e vendit duhet të përqendrohet gjithnjë e më shumë tek ajo që i bashkon qytetarët dhe tek çështjet që kanë më shumë rëndësi: institucione të forta demokratike, zhvillim ekonomik, sundim të ligjit, siguri dhe të ardhmen euroatlantike të Kosovës.
Ngërçi i fundit politik duhet të shërbejë gjithashtu si mësim. Kosova duhet të shqyrtojë seriozisht ndryshime kushtetuese që do ta parandalonin vendin të gjendej përsëri pa një alternativë institucionale funksionale. Një reformë që meriton të shqyrtohet do të ishte zgjedhja e drejtpërdrejtë e Presidentit nga populli në rast se Kuvendi, pasi t’i ketë shteruar procedurat e parashikuara me Kushtetutë, nuk arrin ta zgjedhë atë. Në vend që vendi të dërgohet automatikisht në zgjedhje të reja parlamentare, përgjegjësia për zgjedhjen e kreut të shtetit mund t’u kalojë drejtpërdrejt qytetarëve.
Ekziston edhe një marrëdhënie shumë më pranë nesh që meriton vëmendje të përtërirë: marrëdhënia e Kosovës me Shqipërinë. Marrëdhëniet ndërqeveritare ndërmjet Prishtinës dhe Tiranës, tepër shpesh, nuk kanë arritur nivelin e bashkërendimit strategjik që meriton raporti ndërmjet dy vendeve. Dallimet rreth nismave rajonale dhe marrëdhënieve të Shqipërisë me Serbinë, herë pas here, kanë krijuar fërkime të panevojshme në vend që të forconin bashkëpunimin. Presidentja e re mund të ndihmojë në rindërtimin e besimit dhe në nxitjen e një marrëdhënieje më të pjekur dhe institucionale ndërmjet Tiranës dhe Prishtinës — një marrëdhënie që nuk mbështetet tek personalitetet apo interesat partiake, por në historinë e përbashkët, interesat e përbashkëta dhe një vizion afatgjatë për të ardhmen e kombit shqiptar, duke respektuar plotësisht sovranitetin dhe rendin kushtetues të të dy shteteve.
Në planin ndërkombëtar, Presidentja Shiroka-Pula e merr detyrën në një moment po aq sfidues. Proceset ndaj ish-udhëheqësve të lartë të UÇK-së në Hagë kanë ndikuar, në mënyrë të pashmangshme, në perceptimin ndërkombëtar për Kosovën dhe për luftën që çoi në çlirimin e saj. Pavarësisht pikëpamjeve mbi përgjegjësinë individuale, Kosova nuk duhet të lejojë që akuzat apo vendimet ndaj individëve, përmes përsëritjes ose propagandës, të shndërrohen në rishkrim të historisë dhe të karakterit të luftës së UÇK-së apo të rrethanave që çuan në ndërhyrjen ndërkombëtare të vitit 1999.
Procesi i apelit, natyrisht, duhet të mbetet proces juridik, i udhëhequr nga të pandehurit dhe ekipet e tyre mbrojtëse. Por përgjigjja më e gjerë e Kosovës nuk mund të jetë vetëm juridike. Ajo duhet të jetë juridike, diplomatike, institucionale, historike dhe akademike. Kosovës i nevojiten studime serioze, dokumentacion, arkiva, diplomaci dhe angazhim i qëndrueshëm ndërkombëtar që e paraqesin historinë e saj me saktësi, i pranojnë krimet aty ku ato vërtetohen gjyqësisht, respektojnë viktimat e pafajshme pa dallim etnie dhe, njëkohësisht, ruajnë dallimin themelor ndërmjet përgjegjësisë penale individuale dhe legjitimitetit të luftës së një populli për çlirim.
Kjo është veçanërisht e rëndësishme sepse narrativat serbe që sfidojnë historinë dhe legjitimitetin e Kosovës kanë fituar hapësirë në opinionin ndërkombëtar. Ato nuk mund të kundërshtohen në mënyrë efektive me slogane apo mohime. Atyre duhet t’u përgjigjemi me fakte, studime të besueshme, dokumentacion dhe diplomaci të qëndrueshme. Presidentja Shiroka-Pula, si përfaqësuese kushtetuese e Republikës jashtë vendit dhe si një akademike e respektuar, mund të luajë një rol të rëndësishëm në nxitjen dhe bashkërendimin e një përpjekjeje të tillë.
Kosovës sot i duhet unitet brenda vendit, bashkërendim më i fuqishëm me Shqipërinë, ripërtëritje e besimit të partnerëve ndërkombëtarë dhe një paraqitje e qartë dhe e besueshme si e historisë së saj, ashtu edhe e aspiratave të saj për të ardhmen.
Demokracia kërkon konkurrencë politike, por kërkon edhe kompromis — dhe institucione të afta të funksionojnë edhe atëherë kur kompromisi bëhet i pamundur.
Urime, Zonja Presidente. Urime Kosovë. Uroj që presidenca juaj të hapë një kapitull të ri uniteti, stabiliteti institucional, besueshmërie ndërkombëtare dhe përparimi për Republikën e Kosovës.
