Luan Rama: Ti dëgjoje Bah…
In mémoriam për Paul Celan
—-
Ti dëgjoje Bah
Fugë në sol minor
dhe pastaj shkruajte himnin tënd
drite dhe hiri,
Fugën e Vdekjes për kampin e zi të shfarosjes
ku një orkestër hebrenjsh
detyrohej të luante tango
një tango për vekjen
kur njerëzit ndërkohë i shtynin drejt dhomave të gazit
një fugë për dhomat funebre
ku vdekja kish kohë që përgjonte
dhe jeta më në fund heshti në blunë e qiellit.
Prindërit e tu shkonin me kokën pas
duke kërkuar sytë e tu
buzët që donin ti puthnin dhe njëherë të fundit
pa mundur tu prekje duart nga telat e mardhur,
më kot luteshe në tokën e gjelbërt të Margaritës
Margaritës-Gjermani me sy të kaltër
nën hijen kryqit të hekurt nazist,
tymi i zi i krematorit villte kristale të hirtë
etër dhe nëna të mjera që ngjiteshin në qiell,
fuga tënde ishte një psalm i vjetër
ku brenda këndonin gjithë hebrejtë e botës,
askush nuk mund ti kthente prindërit e tu,
në natën e gjatë
fuga e vdekjes të çante shpirtin
zemra tënde çarë si një shegë me kristale hiri,
e ti luteshe natën për ta
dhe për varret e hapura në qiellin e Gjermanisë,
në « in der Luft » jehonin veç këngë të vjetra jidish
në violina të thyera, nën gishtërinj të ngrirë
nga frika e kallkanit të vdekjes.
Vitet kalonin
dhe ti vazhdoje të dëgjoje një toccata të Bah në skenat e botës,
shkruaje përsëri për Fugën e Vdekjes,
por një natë plot yje
ti nuk doje ta dëgjoje më atë fugë
shkruar në jerm,
më së fundi nga Ura Mirabeau ti fluturove mbi Senë
për të gjetur atë qiell të yllëzuar
ku oxhakët e vdekjes prej vitesh kishin heshtur tashmë.
—–
Tu écoutais Bach…
In memoriam pour Paul Celan
Tu écoutais Bach
une Fugue en sol mineur
puis tu as écrit ton propre hymne
de lumière et de cendre,
La Fugue de la mort pour le terrible camp d’extermination
où un orchestre de Juifs
était contraint de jouer un tango
un tango pour la mort
pendant qu’on poussait les gens vers les chambres à gaz
une fugue pour les chambres funèbres
où la mort guettait depuis longtemps
où la vie, enfin, s’est tue dans le bleu du ciel.
Tes parents marchaient en retournant la tête
à la recherche de tes yeux
de tes lèvres qu’ils voulaient embrasser une dernière fois
sans que tu puisses toucher leurs mains
à travers les barbelés gelés,
en vain tu priais sur la terre verte de Marguerite
Marguerite-Allemagne aux yeux bleus
sous l’ombre de la croix de fer nazie,
la fumée noire du crématoire vomissait des cristaux gris
les pauvres pères et mères montaient au ciel,
ta fugue était un vieux psaume
où chantaient tous les Juifs du monde,
personne ne pouvait te rendre tes parents,
dans la longue nuit
la fugue de la mort déchirait ton âme
ton cœur fendu comme une grenade
cristaux de cendre,
et tu priais la nuit pour eux
pour les tombes ouvertes dans le ciel d’Allemagne,
dans « in der Luft » résonnaient seulement de vieux chants yiddish
sur des violons brisés,
sous des doigts gelés
par la peur du givre de la mort.
Les années passaient
et tu continuais d’entendre sur les scènes du monde
une toccata de Bach
tu écrivais encore sur la Fugue de la mort,
mais une nuit pleine d’étoiles
tu ne voulus plus entendre cette fugue
écrite dans le délire,
finalement, depuis le pont Mirabeau,
tu as survolé la Seine
trouver ce ciel étoilé
où les cheminées de la mort
s’étaient tues déjà depuis des années .
