Dy kongresmenë i kërkojnë Rubios kufizimin e vizave për zyrtarët e korruptuar në Shqipëri, përditësim edhe për çështjen e Ballukut
Një grup ligjvënësish republikanë në SHBA i kanë kërkuar senatorit Marco Rubio të shqyrtojë vendosjen e kufizimeve të vizave ndaj zyrtarëve shqiptarë të dyshuar për korrupsion, ndërsa Shqipëria është përfshirë nga protesta masive kundër qeverisë dhe lidhjeve të supozuara me krimin e organizuar.
Dy anëtarë republikanë të Kongresit amerikan i kanë dërguar një letër Sekretarit të Shtetit, Marco Rubio, ku shprehin shqetësimin për përkeqësimin e demokracisë në Shqipëri, aleate e NATO-s, dhe i kërkojnë Departamentit të Shtetit të përdorë kompetencat për kufizimin e vizave ndaj zyrtarëve shqiptarë të përfshirë në korrupsion të rëndë.
“Ju shkruajmë për të shprehur shqetësimin tonë lidhur me gjendjen e demokracisë dhe shtetit të së drejtës në Republikën e Shqipërisë, një aleate e NATO-s dhe vend kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Shtetet e Bashkuara kanë investuar ndjeshëm në reformën në drejtësi në Shqipëri dhe kanë një interes të fortë për suksesin e saj. Zhvillimet e fundit sugjerojnë se përparimi është i brishtë dhe, në fusha kyçe, rrezikon të përmbyset”, thuhet në letrën drejtuar Sekretarit Rubio.
Konkretisht, letra i kërkon Sekretarit Rubio të përdorë kompetencat e Departamentit të Shtetit, në bazë të nenit 7031(c) të ligjit vjetor për buxhetin e Departamentit të Shtetit, operacionet me jashtë dhe programet përkatëse, për të shpallur publikisht si persona të padëshiruar zyrtarët shqiptarë dhe, nëse është e nevojshme, familjarët e tyre të afërt, në rastet kur ekzistojnë informacione të besueshme për përfshirjen e tyre në korrupsion të rëndë.
Letra është hartuar nga kongresmeni republikan Joe Wilson, nga Karolina e Jugut, dhe kolegu i tij republikan Keith Self, nga Teksasi, kryetar i Nënkomisionit për Evropën në Dhomën e Përfaqësuesve. Ata i kanë kërkuar administratës amerikane t’u përgjigjet katër pyetjeve kyçe deri më 5 nëntor.
Përveç kërkesës që Departamenti i Shtetit të angazhohet për shqyrtimin e rasteve të zyrtarëve shqiptarë në kuadër të kompetencave për kufizimin e vizave, kongresmenët kanë pyetur se çfarë ndihme po i ofrohet Shqipërisë për përpjekjet më të gjera të reformës në drejtësi dhe nëse Ambasada e SHBA-së në Tiranë po bashkëpunon me zyrtarët vendas për mbrojtjen e protestuesve dhe gazetarëve.
Përfaqësuesit republikanë kërkojnë gjithashtu një përditësim mbi rastin e ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku, e cila u akuzua për ndërhyrje në procedurat e prokurimit publik për ndërtimin e rrugëve. Në dhjetor të vitit 2025, prokurorët i kërkuan Kuvendit heqjen e imunitetit të saj, në mënyrë që ajo të mund të arrestohej. Kryeministri Edi Rama e cilësoi kërkesën antikushtetuese, ndërsa Kuvendi nuk ka lejuar vijimin e procedurës për arrestimin e saj.
Kongresmenët argumentojnë se institucionet shqiptare kundër korrupsionit nuk mund të kenë sukses në luftën për çrrënjosjen e tij, nëse drejtuesit politikë mbrojnë zyrtarët që janë nën hetim.
Ashtu si protestuesit në Francë dhe vende të tjera të Evropës, dhjetëra mijëra qytetarë kanë protestuar në Shqipëri mes akuzave për korrupsion qeveritar, probleme në arsim, papunësi dhe mungesë mundësish. Lëvizja protestuese, e cila po zgjerohet në mbarë vendin, udhëhiqet nga studentë dhe qytetarë që kërkojnë gjithashtu përgjegjshmëri, fundin e korrupsionit dhe, sipas tyre, rikthimin e institucioneve demokratike dhe të shtetit të së drejtës.
Protestat nisën në kryeqytetin Tiranë dy javë më parë, me kërkesën për dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama. Ato u përshkallëzuan shpejt në dhunë, pasi demonstruesit hodhën bomba molotov drejt Ministrisë së Arsimit dhe u përleshën me policinë.
Protestuesit shënjestruan gjithashtu selinë e Partisë Socialiste të Ramës në Tiranë, ku u përballën me forcat e policisë së rendit, të dislokuara për të mbrojtur pronën publike.
Rama fajësoi për dhunën “duar të huaja që nuk e duan Shqipërinë në Bashkimin Evropian dhe që promovojnë maskat që pretendojnë se përfaqësojnë studentët, por që në të vërtetë përfaqësojnë më shumë se studentët vetë, vetë krimin e organizuar”.
Deri më tani, kryeministri ka refuzuar të japë dorëheqjen, por ka propozuar hapjen e një dialogu me protestuesit. Dhuna që po shfaqet në Shqipëri përbën një sinjal shqetësues për një vend që përpiqet të ruajë demokracinë dhe të vijojë rrugën drejt anëtarësimit në BE.
“Kongresi është thellësisht i shqetësuar për situatën në Shqipëri, ndërsa qeveria përdor forcë të tepruar kundër qytetarëve që kërkojnë llogaridhënie dhe institucione të pastra. Korrupsioni dhe trafiku i narkotikëve të lidhur me qeverinë Rama duhet të luftohen”, deklaroi kongresmeni Wilson për Fox News Digital.
Trazirat në Shqipëri vijnë në një kohë kur vendi ka kohë që synon anëtarësimin në Bashkimin Evropian. Ky proces nisi në vitin 2014, kur Shqipëria mori statusin zyrtar të vendit kandidat për anëtarësim.
Megjithëse raporti vjetor i Komisionit Evropian për vitin 2025 vlerësoi se Shqipëria kishte shënuar përparim të konsiderueshëm në reformën në drejtësi dhe në luftën kundër krimit të organizuar, akuzat e vazhdueshme për korrupsion ndaj qeverisë Rama dhe dhuna e tanishme mund ta ndërlikojnë rrugën e vendit drejt anëtarësimit në BE.
Protestat studentore në Shqipëri ngjajnë me protestat masive që u zhvilluan në Serinë fqinje, ku një lëvizje politike e mbështetur nga studentët rrëzoi nga pushteti partinë e udhëheqësit jetëgjatë Aleksandar Vuçiç.
“Humbja e Vuçiçit përballë një lëvizjeje të mbështetur nga studentët, pas gati dy vitesh demonstrata kundër korrupsionit dhe në kërkim të llogaridhënies së qeverisë, përbën një paralele të fortë me trazirat që po përball Edi Rama në Shqipëri, ku protestat kanë vijuar prej më shumë se 150 ditësh”, deklaroi për Fox News Agim Nesho, ish-ambasador i Shqipërisë në OKB dhe në Shtetet e Bashkuara.
“Në Shqipëri, studentët dhe qytetarë të tjerë po protestojnë që prej muajit maj, ndërsa vala e fundit e protestave të përditshme ka intensifikuar kërkesat për dorëheqjen e një kryeministri që qeveris prej më shumë se 13 vitesh, në kushtet e korrupsionit të përhapur dhe përkeqësimit të shërbimeve publike”, shtoi Nesho.
Letra e plotë e kongresmenëve amerikanë drejtuar Marko Rubios
KONGRESI I SHTETEVE TË BASHKUARA
Washington, DC 20515
22 tetor 2026
I nderuari Marco Rubio
Departamenti Amerikan i Shtetit
2201 C Street NW
Washington, DC 20520
I nderuar Sekretar Rubio,
Po ju shkruajmë për të shprehur shqetësimin tonë lidhur me gjendjen e demokracisë dhe të shtetit të së drejtës në Republikën e Shqipërisë, një vend aleat i NATO-s dhe kandidat për anëtarësim në Bashkimin Evropian.¹ Shtetet e Bashkuara kanë investuar shumë në reformat e drejtësisë në Shqipëri dhe kanë një interes të madh për suksesin e tyre. Zhvillimet e fundit tregojnë se përparimi është i brishtë dhe, në fusha kyçe, rrezikon të zhbëhet. Ne ju bëjmë thirrje të përdorni kompetencat e Departamentit për vendosjen e kufizimeve të vizave, sipas Seksionit 7031(c), ndaj zyrtarëve shqiptarë të përfshirë në korrupsion të rëndësishëm.
Vlerësimet e pavarura japin sinjale të përziera. Freedom House e klasifikon Shqipërinë si një vend “Pjesërisht të Lirë”, me 69 pikë nga 100 në vitin 2026.² Vëzhguesit i cilësuan zgjedhjet parlamentare të majit 2025 si “konkurruese dhe të administruara në mënyrë profesionale”.³ Megjithatë, Shqipëria mori vetëm 39 pikë nga 100 në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit për vitin 2025 të Transparency International.⁴ Ndërkohë, Raporti për Demokracinë 2026 i Institutit V-Dem e klasifikon tashmë Shqipërinë si një autokraci elektorale.⁵
Korrupsioni mbetet pengesa kryesore. Prokuroria e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK) në Shqipëri, e ngritur me mbështetjen e Shteteve të Bashkuara dhe Evropës, ka treguar pavarësi të vërtetë. Komisioni Evropian e ka vlerësuar punën e saj, duke vënë në dukje njëkohësisht se institucionet e tjera kanë mbetur prapa.⁶ Zyrtarë kanë ushtruar gjithashtu presion ndaj SPAK dhe Inspektorit të Lartë të Drejtësisë, institucionit që mbikëqyr gjyqtarët dhe prokurorët.⁷
Çështjet e SPAK tani kanë arritur deri në nivelet më të larta të qeverisë. SPAK ka ngritur akuza ndaj Belinda Ballukut, e cila ka mbajtur postin e zëvendëskryeministres, për ndërhyrje në procedurat e prokurimit publik për ndërtimin e rrugëve.⁸ Në dhjetor 2025, prokurorët i kërkuan Parlamentit heqjen e imunitetit të saj, në mënyrë që ajo të mund të arrestohej. Kryeministri Edi Rama e cilësoi kërkesën antikushtetuese dhe Parlamenti nuk ka lejuar që arrestimi të kryhet.⁹ Rama i mohon të gjitha akuzat për korrupsion ndaj tij.¹⁰ SPAK po heton gjithashtu ish-drejtuesen e Shërbimit Informativ Shtetëror të Shqipërisë, Vlora Hyseni, për dyshimet se ka keqpërdorur aksesin e saj në informacion për të ndihmuar një person të dyshuar për veprimtari kriminale.¹¹
Pakënaqësia publike është shprehur edhe në rrugë. Akuzat ndaj Ballukut ndihmuan në shpërthimin e protestave masive në Tiranë, në janar 2026, ku u kërkuan dorëheqja e Ramës dhe zgjedhje të parakohshme.¹² Gjatë verës, protestat kundër një resorti luksoz pranë një zone natyrore të mbrojtur u shndërruan në një lëvizje më të gjerë, të njohur si “Revolucioni i Flamingove”.¹³
Kriza ka ushtruar presion edhe mbi shtypin. Media në Shqipëri karakterizohet nga përqendrimi i pronësisë, financimi jotransparent dhe pronarë me lidhje politike.¹⁴ Më 30 korrik 2026, dhjetë organizata për mbrojtjen e lirisë së shtypit paralajmëruan për pengesa, kërcënime dhe sulme ndaj gazetarëve që mbulonin protestat.
Ato evidentuan 15 raste kërcënimesh dhe sulmesh vetëm gjatë muajve qershor dhe korrik, si dhe ngritën pikëpyetje mbi përdorimin e automjeteve me ujë me presion dhe gazit lotsjellës kundër demonstruesve.¹⁵
Institucionet shqiptare kundër korrupsionit nuk mund të kenë sukses kur udhëheqësit politikë mbrojnë zyrtarët që këto institucione hetojnë. Për këtë arsye, ju bëjmë thirrje të përdorni kompetencat e Departamentit sipas Seksionit 7031(c) të ligjit vjetor për ndarjen e fondeve për Departamentin e Shtetit, Operacionet e Jashtme dhe Programet e Ndërlidhura.
Konkretisht, kërkojmë që Departamenti të shpallë publikisht zyrtarët shqiptarë dhe, kur është e përshtatshme, anëtarët e familjeve të tyre të ngushta, për të cilët disponon informacione të besueshme se janë përfshirë në korrupsion të rëndësishëm, si persona ndaj të cilëve zbatohen kufizimet përkatëse.
Ky shqyrtim duhet të përfshijë zyrtarët ndaj të cilëve SPAK ka ngritur akuza, si dhe ata që kanë përdorur pozitat e tyre për të penguar hetimet e tij. Zbatimi i këtij instrumenti në mënyrë të qëndrueshme, pavarësisht përkatësisë partiake, do të çonte përpara përpjekjet e Departamentit kundër kleptokracisë. Gjithashtu, do të tregonte se Shtetet e Bashkuara qëndrojnë në krah të shqiptarëve që kërkojnë llogaridhënie.
Gjithashtu, kërkojmë që t’u përgjigjeni pyetjeve të mëposhtme deri më 5 nëntor:
1. A do të angazhohet Departamenti për të shqyrtuar zyrtarët shqiptarë për shpallje sipas Seksionit 7031(c), dhe brenda çfarë afati kohor? A do të shqyrtojë gjithashtu vendosjen e sanksioneve sipas ligjit Global Magnitsky, në rastet kur provat e mbështesin një veprim të tillë?
2. Çfarë ndihme po u ofron Departamenti SPAK, Inspektorit të Lartë të Drejtësisë dhe reformës më të gjerë të drejtësisë në Shqipëri? Si do t’i mbrojë këto institucione nga presioni politik?
3. A e ka ngritur Departamenti pranë qeverisë shqiptare çështjen e mosveprimit të Parlamentit ndaj kërkesës së SPAK për arrestimin e zonjës Balluku? Cila ka qenë përgjigjja?
4. Si po bashkëpunon Ambasada në Tiranë me autoritetet shqiptare lidhur me veprimet e policisë gjatë protestave dhe sigurinë e gazetarëve? A i mbështet Departamenti hetimet e pavarura për incidentet e dokumentuara gjatë kësaj vere?
Kërkojmë gjithashtu një takim informues për stafet tona mbi këto çështje.
Ju falënderojmë për vëmendjen ndaj kësaj çështjeje. Presim me interes të bashkëpunojmë me ju për të mbështetur institucionet demokratike të Shqipërisë.
Me respekt,
Rep. Joe Wilson
Bashkëkryetar
Komisioni Amerikan i Helsinkit
Rep. Keith Self
Kryetar
Nënkomisioni për Evropën
