Saimir Kadiu: BERIA… MEKANIZMI I TERRORIT STALINIST
Në dhjetor të vitit 1953, në një bodrum pa dritare në Moskë, një njeri që mbante në dorë fatin e miliona jetëve u qëllua pa dëshmitarë dhe pa varr. Lavrenti Beria, mjeshtri i frikës sovjetike, vdiq në heshtje. Sistemi që ai kishte përsosur nuk i ofroi as mbrojtje dhe as të drejtën për të folur. Vetëm një plumb dhe hiri i shpërndarë në anonimitet.
Lavrenti Beria nuk ishte vetëm kreu i NKVD-së, ai ishte vetë mekanizmi i terrorit stalinist. Ai organizoi dëbime masive, spastrime, ekzekutime që zbrazën fshatrat dhe mbushën kampet e Kolymës dhe Siberisë. Nën firmën e tij, trena të tërë u nisën për në veri dhe dosjet u bënë dënime. Në vitet më të errëta të regjimit, ai ishte dora që shtypte pa hezitim.
Vdekja e Stalinit, në mars të vitit 1953, hapi një çarje në murin e pushtetit. Kremlini, i mësuar me një zë të vetëm, papritmas u bë një dhomë plot dyshime. Beria dukej në pozicionin më të mirë.
Ai kontrollonte shërbimet sekrete. Ai i dinte sekretet e çdo anëtari të udhëheqjes. Ai kishte arkivat, përgjimet, rrëfimet e nxjerra nën torturë. Dhe, me një gjest që i habiti të gjithë, filloi të fliste për… reforma. Ai urdhëroi lirimin e të burgosurve politikë. Ai sugjeroi një zbutje të terrorit. Ai u përpoq të paraqitej si një njeri i moderuar.
Për të tjerët, kjo nuk ishte një shenjë ndryshimi, e transformimit nga tirania në humanizëm. Ishte një sinjal i qartë alarmi. Një njeri që dinte gjithçka dhe kontrollonte aparatin shtypës nuk mund të lejohej të bëhej udhëheqës. Pas dyerve të mbyllura, një pakt frike mori formë shpejt. Nëse Beria mbetej, të tjerët rrezikonin të zhdukeshin.
Në qershor të vitit 1953, gjatë një takimi të Presidiumit, skena u shpërbë papritur. Dyert u hapën dhe oficerët e ushtrisë hynë në dhomë. Beria u arrestua në vend. Ai që kishte orkestruar kaq shumë arrestime u arrestua pa paralajmërim. Akuzat menjëherë vërshuan: tradhti, spiunazh, komplot, abuzime, krime kundër shtetit. Disa ishin të vërteta, të tjera të ekzagjeruara. Por e vërteta nuk kishte më peshë. Vendimi ishte vendosur para se të fillonte gjyqi.
Gjyqi ishte sekret dhe i shpejtë. Asnjë avokat i vërtetë. Asnjë audiencë. Asnjë mundësi për të ndërtuar një mbrojtje. Sistemi që ai kishte krijuar funksionoi pa asnjë problem. Ashtu siç kishte funksionuar edhe për të tjerët. Këtë herë, ai ishte ai që priste, i mbyllur në një qeli të ftohtë me mure të trasha dhe pak dritë.
Momenti i ekzekutimit nuk ishte asgjë spektakolare. Asnjë deklaratë përfundimtare, asnjë tribunë, asnjë turmë. Vetëm një bodrum, disa oficerë dhe një e shtënë me armë zjarri. Trupi i tij u dogj fshehurazi, hiri u shpërnda. Regjimi donte të fshinte gjurmët. Të zvogëlonte terrorin në një emër të vetëm, sikur pjesa tjetër të ishte e pastër.
Ironia është e rëndë. Beria nuk u ekzekutua për miliona jetë të thyera, por sepse ishte bërë… i papërshtatshëm. Vdekja e tij nuk ishte një rrëfim i sistemit, por një manovër mbijetese. Mund të themi se pushteti shpëtoi veten duke sakrifikuar xhelatin e tij.
Ai vdiq ashtu siç kishin jetuar viktimat e tij: pa zë, pa mbrojtje, pas dyerve të mbyllura. Dallimi ishte vetëm në pozicion, jo në mekanizëm. Dhe sistemi vazhdoi, më i kujdesshëm, më i llogaritur, por besnik ndaj së njëjtës logjikë të frikës.
