Redaktori dhe shkrimtari Pandeli Koçi, që solli në Shqipëri poetët nga Kosova, në vitet ’70,
Arben Iliazi
60 vjet me penë në dorë
Ky djalosh simpatik, gati 85-vjeçar është shkrimtari Pandeli Koçi (emri letrar Sazan Goliku). Ka lindur në Vlorë më 6 janar 1942. Pandi është një nga miqtë e mi të hershëm, një nga redaktorët e parë në fillimet e mia letrare, kur punonte në SHB “Naim Frashëri”.
Ka botuar 12 libra me poezi, 8 me prozë dhe mbi 30 me poezi e prozë për fëmijë. Është marrë me kritikë e studime letrare, recensione dhe ese.
Nuk e ka lëshuar penën nga dora, si redaktor për mbi 60 vjet, në shtëpinë botuese “Naim Frashëri”, në Kuvendin Popullor, për revista shkencore etj. Në kohën e diktaturës shkruante vetëm poezi dashurie, që ia tregonte vetëm I. Kadaresë. Nuk e lejuan të botonte me emrin letrar Sazan Goliku.
Që nga viti 1970 është marrë aktivisht me botimin e letërsisë shqiptare të botuar në Kosovë dhe ka qenë ligjërues i këtij krahu të letërsisë shqiptare në Universitetin e Tiranës, ku kam pasur fatin ta kisha pedagog.
Që nga viti 1970 ishin lejuar të botoheshin libra nga Kosova, po këta ishin të paktë dhe të kontrolluar. Pandi ka qenë i pari, i cili redaktoi e përgatiti për shtyp librat me poezi të autorëve nga Kosova, po dhe romane, drama e letërsi për fëmijë.
Duke pasur një njohje më të thellë për letërsinë shqipe në Kosovë, ai shprehej me bindje se niveli i letërsisë së Kosovës ishte si niveli i gjithë letërsisë shqipe në të dy anët e kufirit shqiptaro-shqiptar dhe në ngulimet shqiptare në botë, madje në ndonjë rast, edhe më i spikatur, në parapëlqimet stilistikore, në metodat ose drejtimet letrare.
Pandeli Koçi (Sazan Goliku) është fitues i disa çmimeve kombëtarë dhe vendorë dhe, për shumë kohë, kryetar i Shoqatës Mbarëshqiptare të Shkrimtarëve për Fëmijë e të Rinj.
Po ndalem pak në poezinë e tij. Në krijimet e tij poetike Pandi duket sikur bën lidhjen mes kohëve dhe fateve njerëzore, me ura metaforike, duke ëndërrur për të bukurën, me dallgëzime shpirtërore, por edhe me demonizim, mes kaosit të magjishëm dhe subjektivizmit të rrëmbyer. Poezitë janë shkruar me një gjuhë të pastër dhe figuracion elegant, ku vërehet një paqetësi përballë jetës. Fantazia e tij përfshin një botë të mjegullt e pa formë , që nuk përputhet me botën e poetit dhe është gati e pamundur për të. Poeti mundohet të largohet sa më shumë nga filozofia, për të qëndruar sa më afër me botën e ndjenjave. Kështu nuk rrezikon humbjen e thjeshtësisë së frymëzimit.
Poezi nga Pandeli Koçi (Sazan Goliku)
PROMETEU
Prometeu
qëndroi
kryelart
para njerëzve
e vetes.
Zjarri mitik
iu shndërrua në monedhë të artë që rrezatonte
si Dielli.
E kush e meriton më tepër se unë! –
thirri sa u trand tokë e det
i pavdekshmi Promete
dhe e futi monedhën
në honin pa fund të xhepit të vet.
VETËMOHIMI
Kur fus dorën në xhep,
nxjerr
portofolin
shaminë
çelësat
Botën?
Jo
veten.
Veten?
Po xhepi është i grisur…
NUK KAM KOHË
Nuk kam kohë të vdes
nuk kam kohë për vogëlsira
nuk kam më ëndrra
nuk kam kohë të gaboj
Kam vetëm ca dëshira të marra
që goja nuk m’i zë
dhe dora nuk don t’i shkruaj.
PA FILLIM E FUND
Misteri i dashurisë së verbër
pa fillim e fund
hekurosi si jakën e këmishës së larë
trutë e mi të dhjamur
njëqelizor.
