Budallallëku i Komunës/Korniza Ligjore e Republikës së Kosovës për Ndërtimin e Objekteve Fetare
Ismet Hajrullahu
Mosmarrëveshja rreth ndërtimit të kishës katolike në Vushtrri nxjerr në pah një konflikt midis procedurave urbanistike dhe zbatimit të lirisë fetare. Përpjekja për ta trajtuar këtë çështje vetëm si shkelje teknike të rregullave të ndërtimit injoron thelbin e problemit që lidhet me vendimmarrjen e autoriteteve komunale.
Kur qytetarët dhe Dioqeza Prizren-Prishtinë iniciojnë një projekt mbi një tokë private, të siguruar me vullnet të lirë për qëllime fetare, dhe përballen me mosveprim ose refuzim nga Komuna e Vushtrrisë, çështja kalon nga rrafshi urbanistik në atë të të drejtave institucionale. Kushtetuta e Republikës së Kosovës dhe Ligji për Lirinë Fetare garantojnë barazinë e komuniteteve fetare dhe të drejtën për të ngritur objekte të kultit për nevojat e tyre shpirtërore.
Komuna ka detyrimin ligjor të vlerësojë kërkesat për leje ndërtimi mbi baza rreptësisht teknike, profesionale dhe pronësore. Nëse një institucion lokal përdor mosdhënien ose zvarritjen e lejes si mjet për të parandaluar ndërtimin e një objekti fetar, kjo përbën anashkalim të detyrimeve ligjore dhe diskriminim institucional.Mungesa e një përgjigjeje zyrtare ose bllokimi i procedurave i detyron komunitetet të kërkojnë forma alternative për realizimin e të drejtave të tyre, përfshirë vendosjen e gurthemelit pa përfunduar të gjitha fazat administrative.
Argumenti se krerët fetarë po veprojnë pa miratim bie poshtë kur vërtetohet se kërkesat e tyre legjitime janë injoruar, duke pamundësuar marrjen e një vendimi zyrtar që do të mund të ankimohej. Toka e përcaktuar për ndërtim është pronë private, nuk kërkon shpronësim të hapësirave publike dhe nuk cenon planet e rregullimit hapësinor të qytetit. Kërkesa e qytetarëve katolikë të Vushtrrisë për të pasur objektin e tyre të kultit është legjitime dhe e bazuar në nevojat e komunitetit vendas.
Përdorimi i mekanizmave urbanistikë për të kufizuar lirinë e besimit shkel parimet e barazisë ligjore. Nëse Komuna e Vushtrrisë refuzon të lëshojë lejen pa ndonjë bazë të qëndrueshme ligjore, zgjidhja duhet të kërkohet përmes institucioneve të nivelit qendror. Hapja e një konflikti administrativ në gjykatat kompetente ose ankesa e drejtpërdrejtë në Ministrinë e Mjedisit, Planifikimit Hapësinor dhe Infrastrukturës janë rrugët ligjore për të detyruar administratën lokale të zbatojë legjislacionin në fuqi. Liria e besimit nuk mund të varet nga vendimet e zyrtarëve lokalë që refuzojnë të njohin të drejtën e një komuniteti për të pasur objektin e vet fetar.
