Parlamenti i Kandasë nderon 25 shqiptarë, të ardhur në si refugjatë gjatë luftës së Kosovës
Në një mbrëmje të mbushur me emocione, dinjitet dhe krenari, Parlamenti i Kanadasë u shndërrua në skenën ku u nderuan 25 histori të jashtëzakonshme të pjesëtarëve të diasporës shqiptare.
Veprimtaria “25@25: Honouring Refugees, Resilience and Stories of Survival” u organizua në kuadër të nismës “25@25: Refugees Making a Difference”, një projekt rrëfimtar i krijuar, shkruar dhe prodhuar nga gazetarja shqiptaro-kanadeze Arta Rexhepi.
Nisma synon të sfidojë stereotipet dhe narrativat tradicionale për refugjatët, duke sjellë në vëmendje jetët e jashtëzakonshme që ata ndërtuan në Kanada, 25 vjet pas mbërritjes së tyre. Projekti trajton përvojën e refugjatëve nga Kosova, pasojat e luftës, traumën, vështirësitë e fillimit të një jete të re dhe mënyrën se si këta njerëz arritën të kapërcejnë një të kaluar të dhimbshme për t’u bërë pjesë e rëndësishme e shoqërisë kanadeze.
Veprimtaria u prezantua nga The Artistè Foundation, në partneritet me deputetin kanadez Kyle Seeback. Në qendër të mbrëmjes ishin individë që mbërritën në Kanada si refugjatë dhe më pas u shndërruan në profesionistë të suksesshëm, liderë, sipërmarrës, aktivistë dhe kontribuues të rëndësishëm në shoqërinë kanadeze.
Historitë e tyre sollën gjithashtu në kujtesë përgjigjen humanitare të Kanadasë gjatë krizës së Kosovës dhe Operation Parasol, duke dëshmuar ndikimin që mund të ketë mbështetja ndaj refugjatëve, jo vetëm në jetën e njerëzve që kërkojnë siguri, por edhe në vendin që i mirëpret ata.
25 histori të forcës dhe suksesit
Në mesin e të nderuarve ishte Arnisa Morina, e cila mbërriti në Kanada vetëm trevjeçare, pasi kishte përjetuar dhimbjen e humbjes së babait gjatë luftës. Sot ajo është një juriste e suksesshme në Toronto dhe e sheh profesionin e saj si një mjet për të mbrojtur dhe fuqizuar të tjerët, veçanërisht refugjatët.
Arta Shala ka ndërtuar karrierën e saj në kujdesin për të moshuarit. Si nënkryetare e një rezidence që u shërben më shumë se 1,500 banorëve në Otavë, ajo përfaqëson përkushtimin ndaj dinjitetit dhe mirëqenies njerëzore.
Arbnor Krasniqi, një lider i njohur i komunitetit, ka punuar për ndërtimin e urave të bashkëpunimit dhe mirëkuptimit. Si ish-president i Shoqatës Shqiptare në Otavë, ai ka dhënë një kontribut të rëndësishëm në forcimin e lidhjeve komunitare dhe ruajtjen e identitetit kulturor.
Belinda Lahu, përmes komunikimit, rrëfimit dhe punës kreative, ka ndërtuar një profil të fuqishëm në marrëdhëniet me publikun, duke kontribuar si në institucionet e Kosovës, ashtu edhe në nisma që lidhen me diasporën.
Remzi Cej, i cili mbërriti në Kanada si adoleshent pasi përjetoi traumën e luftës, është shndërruar në një zë të rëndësishëm në fushën e të drejtave të njeriut. Ai është fitues i bursës Rhodes dhe i disa çmimeve prestigjioze, duke dhënë kontribut në avancimin e përfshirjes dhe drejtësisë sociale në Kanada dhe më gjerë. Cej nuk ishte i pranishëm në ceremoni.
Elbonita McNally, e ardhur në Kanada si refugjate fëmijë, ka ndërtuar një rrugëtim të veçantë duke ndërthurur kujdesin shëndetësor me artin. Si infermiere dhe fotografe e njohur ndërkombëtarisht, ajo dokumenton histori njerëzore në vende të ndryshme të botës dhe vazhdon të mbështesë integrimin e refugjatëve në Kanada. Edhe ajo nuk ishte e pranishme.
Shani Pnishi përfaqëson një histori transformimi përmes rrëfimit dhe angazhimit komunitar. Nga një dëshmitar i ri i luftës, ai u shndërrua në lider komuniteti, bashkëthemelues i Shoqatës Shqiptare në Hamilton dhe kontribuues në krijimin e qendrës së parë shqiptare të komunitetit në këtë qytet. Pnishi nuk ishte i pranishëm.
Xhemajl Rexha, gazetar i njohur, përfaqëson një tjetër dimension të ndikimit. Nga raportimi i ngjarjeve të rëndësishme historike deri te mbulimi i zonave të konfliktit në mbarë botën, ai vazhdon të jetë një mbështetës i fuqishëm i lirisë së shtypit dhe gazetarisë profesionale. Rexha nuk ishte i pranishëm.
Shkumbin Pllana, nga një fëmijë refugjat në një lider dhe mentor, përfaqëson një gjeneratë që jo vetëm u integrua në shoqërinë kanadeze, por u bë pjesë aktive e saj, duke ndërtuar ura mes kulturave. Ai nuk ishte i pranishëm.
Dani Brajshori mishëron shërbimin publik në Kanada. Puna e tij në Departamentin e Mbrojtjes Kombëtare dhe pjesëmarrja në ceremonitë kombëtare e kanë bërë atë një kontribuues të rëndësishëm institucional.
Dardan Kelmeni përfaqëson suksesin e gjeneratës së re. Sipërmarrës, folës në TED Talks dhe bashkëthemelues i një kompanie me vlerë shumë milionëshe, ai është shembull i inovacionit dhe ndikimit ekonomik.
Dr. Hylkije Ymeri, e cila shërbeu në vijën e parë gjatë Luftës së Kosovës, vazhdon misionin e saj në Kanada si mjeke, duke sjellë në profesion dhembshurinë dhe përkushtimin ndaj pacientëve.
Dr. Ryve Loshaj, që ushtroi profesionin e mjekut në kushtet e luftës me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës, sot është mjek dhe akademik i respektuar në Kanada, ku gjithashtu mentoron brezat e rinj të mjekëve.
Enisa Hyseni punon në vijën e parë të mbështetjes sociale, duke ndihmuar individë të cenueshëm, përfshirë viktimat e dhunës, ndërsa udhëheq edhe iniciativa në mbështetje të fëmijëve në nevojë.
Leonora Abdullahu ka ndërtuar një karrierë në shkencë dhe inovacion përmes kërkimeve farmaceutike, duke kontribuar në zhvillimin e terapive që përmirësojnë jetën e njerëzve dhe duke frymëzuar të rinjtë shqiptarë në fushat STEM.
Familja Xhekaj përfaqëson ekselencën në sport dhe qëndrueshmërinë. Arritjet e saj dëshmojnë mundësitë që ofron Kanadaja, ndërsa historia familjare është e lidhur ngushtë me përvojën e refugjatëve. Familja Xhekaj nuk ishte e pranishme.
Lirim Hajrullahu e shndërroi përvojën e emigrimit në sukses përmes sportit. Ai është dy herë kampion i Grey Cup dhe një përfaqësues krenar i komunitetit shqiptar në skenën sportive kanadeze.
Qendresa Sahiti kaloi nga vështirësitë e luftës drejt një karriere të suksesshme në mjekësi. Kontributi i saj në fushën e shëndetit mendor është vlerësuar edhe nga Canadian Medical Hall of Fame.
Shpresa Loshaj, aktiviste e njohur ndërkombëtarisht, ka ngritur zërin për mbrojtjen e mjedisit dhe të drejtave të njeriut, duke fituar vëmendje dhe çmime në nivel global.
Një histori po aq frymëzuese është ajo e Xheneta Mehmetit, e lindur në një kamp refugjatësh ndërsa familja e saj po largohej nga Kosova. E rritur në Halifax, ajo ndërtoi një identitet të fortë mes trashëgimisë shqiptare dhe jetës kanadeze. Me diplomë Bachelor në Tregti dhe karrierë në burimet njerëzore, ajo ka dhënë gjithashtu kontribut të rëndësishëm në komunitet përmes angazhimit vullnetar. Mehmeti nuk ishte e pranishme.
Mergim dhe Leutrim Veliu përfaqësojnë dy rrugë të ndryshme suksesi: njëri në aviacion, si pilot komercial, dhe tjetri në fushën e sigurisë publike. Të dy kanë dhënë kontribut të rëndësishëm në shoqërinë kanadeze.
Venera Loshaj, përmes shkrimit, e ka shndërruar përvojën e refugjatit në art, duke lënë gjurmë në letërsinë bashkëkohore.
Venesa Sulimani është një prej zërave më të fuqishëm në nivel ndërkombëtar në mbrojtje të të drejtave të njeriut dhe ndërgjegjësimit për traumën ndërgjeneracionale. Ajo e ka kthyer përvojën personale në një mision për ndryshim shoqëror.
Kadrushe Kolshi përfaqëson sakrificën e heshtur të mijëra nënave gjatë luftës. Historia e saj përfshin ndihmën ndaj të tjerëve, ndërsa njëkohësisht kërkonte fëmijët e saj, duke mishëruar forcën, dhimbjen dhe qëndresën e grave shqiptare të luftës.
Në mënyrë postume u nderua edhe Dr. Agron Alija, i cili mbetet një simbol i fuqishëm i lidhjes mes përvojës së luftës dhe shërbimit në Kanada. Kontributi i tij si mjek dhe dëshmitar i historisë siguron një vend të rëndësishëm në kujtesën kolektive. Çmimi u pranua nga familjarët e tij.
Një komunitet që ndërton të ardhmen
Këta individë përfaqësojnë shumë më tepër sesa histori personale suksesi. Ata janë dëshmi e një komuniteti që, pavarësisht traumave të së kaluarës, ka arritur të ngrihet dhe të japë kontribute të jashtëzakonshme në shoqërinë kanadeze.
Nga mjekësia dhe drejtësia te arti, aktivizmi, sporti dhe sipërmarrja, secila histori përbën një kapitull të rëndësishëm të rrugëtimit të shqiptarëve në Kanada.
Programi i mbrëmjes përfshiu edhe performanca artistike, pjesëmarrjen e zyrtarëve shqiptarë dhe kanadezë, si dhe anëtarë të komunitetit shqiptar dhe publikut kanadez të ardhur në Otavë nga qytete të ndryshme të Kanadasë.
Në mesin e folësve ishte edhe Tanya Domi, profesore në Universitetin Columbia, puna akademike dhe ajo në fushën e të drejtave të njeriut e së cilës është përqendruar gjerësisht në Bosnjë dhe Kosovë. Prania e saj i dha aktivitetit një dimension të rëndësishëm historik dhe njerëzor, veçanërisht në lidhje me përvojën e refugjatëve, traumën, qëndrueshmërinë e të mbijetuarve dhe ndikimin e përgjigjes humanitare të Kanadasë.
Një mesazh që mbetet
“25@25” ishte më shumë se një ceremoni nderimi. Ishte një deklaratë e fuqishme për identitetin, kujtesën, qëndresën dhe krenarinë.
Ishte një kujtesë se refugjatët nuk janë vetëm histori mbijetese. Ata janë gjithashtu histori suksesi, ndikimi dhe transformimi.
Një çerek shekulli pas luftës së Kosovës, këto 25 histori tregojnë se ajo që dikur nisi me arratisje, pasiguri dhe dhimbje, për shumë familje shqiptare u shndërrua në një rrugëtim të jashtëzakonshëm të ndërtimit të një jete të re në Kanada.
——
Shkrimi: Blerina Ruka, Drejtore e Komunikimit, The Artistè Foundation
Krijuese, producente dhe autore e “25@25”: Arta Rexhepi
Në partneritet me deputetin Kyle Seeback
