Shqipëria e postimeve dhe ajo e pushuesve: dy realitete në të njëjtin plazh
Vladimir Marku
Valë e nxehtë, ditë vere dhe, natyrisht, kohë pushimesh. Nga Jugu në Veri, nga bregdeti te liqenet dhe lumenjtë, Shqipëria jonë e bukur mbushet me pushues. Familje që kërkojnë disa ditë qetësie, të rinj që kërkojnë argëtim, turistë të huaj që zbulojnë vendin tonë dhe gjyshër që presin me padurim të kalojnë kohë me nipërit e mbesat.
Edhe ne, si shumë familje të tjera, përpiqemi të kalojmë sa më këndshëm. Fëmijët duan të çmallen me prindërit, ndërsa ne gjyshërit duam të shijojmë sa më shumë kohën me nipërit. Pjesën më të madhe të ditës e zë familja, por kur ata flenë mbetet edhe pak kohë për veten: një libër, pak pushim dhe, natyrisht, një vështrim në rrjetet sociale.
Dhe ç’të shohim?
Një Shqipëri që duket sikur nuk pushon së festuari.
Nga Jugu në Veri shfaqen pamje të bukura, muzikë, restorante, jahte, plazhe plot njerëz dhe tavolina të mbushura. Një verë e përhershme, një vend ku gjithçka duket se po shkon për mrekulli.
Veçanërisht më bëjnë përshtypje postimet e kryeministrit, i cili talentin për komunikim dhe për krijimin e një imazhi publik nuk e ka pasur kurrë mangët.
Por, duke parë këto pamje, më lind një pyetje fare e thjeshtë:
Sa përputhet Shqipëria e postimeve me Shqipërinë që përjetojnë shqiptarët e zakonshëm?
Po e them nga përvoja ime.
Këtë verë, me bashkëshorten time, bëmë një “arratisje” dy net në Pogradec. Nuk po flas për ndonjë pushim luksoz. Dy net, me llogari të bëra mirë, duke kursyer edhe darkën. Në fund, shpenzimet shkuan rreth 35 mijë lekë.
Për dikë mund të mos jetë shumë.
Por për një pensionist është.
Është një shumë që të bën të mendohesh para se të vendosësh të largohesh nga shtëpia për disa ditë. Sepse pas akomodimit vijnë ushqimi, transporti, kafetë, një pije dhe të gjitha ato shpenzime të vogla që në fund bëhen një shumë e madhe.
Një ditë shkova edhe në ishullin e Sazanit. Udhëtimi me autobus nga Tirana kushtoi 2700 lekë për person. Për drekë morëm ushqim me vete.
Duke udhëtuar drejt Sazanit, më shkoi një mendim: kush e di, ndoshta një ditë vende të tilla do të jenë edhe më pak të arritshme për shumë shqiptarë, nëse gjithnjë e më tepër hapësira përfshihen në projekte dhe investime të mëdha.
Por sapo hipa në anije, pashë një tjetër Shqipëri.
Muzikë, këngë, të qeshura, birra, verëra dhe tavolina plot. Shqiptarë dhe të huaj që shijonin ditën.
Për një çast dukej sikur nuk jetonim në një vend ku shumë njerëz bëjnë llogari të hollësishme për çdo shpenzim.
Dhe këtu më kujtohet një vërejtje e një profesori që merret me guida turistike: në sytë e qytetarit, turisti është një njeri i pasur.
Ndoshta kjo është edhe një nga arsyet pse turizmi duket kaq i begatë. Turisti vjen për të pushuar dhe për të shpenzuar. Një drekë, një birrë, një gotë verë apo një shërbim turistik janë pjesë e pushimeve të tij.
Por për një pensionist shqiptar, të njëjtat shpenzime maten me pensionin mujor.
Dhe këtu qëndron paradoksi.
Turizmi mund të jetë duke u rritur, por kjo nuk do të thotë se çdo shqiptar mund ta përballojë turizmin.
Unë mund ta bëj këtë lloj pushimi sepse kam kursimet e mia dhe, mbi të gjitha, sepse kam ndihmën e fëmijëve të mi që jetojnë e punojnë jashtë vendit.
Por edhe kjo ndihmë ka një histori.
Pas saj qëndron sakrifica e fëmijëve tanë emigrantë, që punojnë larg familjeve të tyre dhe, mes shumë vështirësive, përpiqen të ndihmojnë prindërit.
Prandaj, kur shoh postimet e pafundme për “Shqipërinë që po lulëzon”, për argëtimet, sukseset dhe bukuritë turistike, pyetja ime është:
Për cilën Shqipëri po flasim?
Për Shqipërinë që shfaqet në ekran apo për Shqipërinë që përjetohet kur hap portofolin?
Sepse turizmi nuk është vetëm një fotografi e bukur.
Është edhe çmimi që paguan pushuesi. Është pastërtia e plazhit. Është rruga. Është parkimi. Është shërbimi. Është siguria.
Dhe pikërisht këtu fillojnë problemet që nuk duken gjithmonë në postime.
Mjafton të shohësh disa zona turistike ku turistët përballen me mbeturina, mungesë mirëmbajtjeje dhe probleme infrastrukturore. Shqipëria mund të jetë e bukur, por bukuria natyrore nuk e zëvendëson përgjegjësinë e institucioneve.
Dhe pastaj vjen edhe çështja më e rëndësishme: siguria.
Një ngjarje tragjike si ajo e ndodhur në Ksamil, ku një turist i huaj humbi jetën pas një konflikti që përfundoi me përdorimin e thikës, është një ngjarje që duhet të na trondisë të gjithëve.
Jo vetëm sepse viktima ishte një i huaj.
Por sepse çdo turist që vjen në Shqipëri duhet të largohet me kujtime të bukura, jo me frikë.
Një vend turistik nuk mund të matet vetëm me numrin e turistëve që hyjnë në kufi. Duhet parë edhe se çfarë eksperience u ofrojmë atyre.
A janë rrugët të sigurta?
A janë plazhet të pastra?
A funksionojnë shërbimet?
A ka rend dhe siguri?
A ndihen të respektuar si turistët e huaj, ashtu edhe shqiptarët që duan të pushojnë në vendin e tyre?
Këto janë pyetje që nuk marrin përgjigje nga një video e bukur në Facebook.
Ndoshta edhe unë kaloj më shumë kohë seç duhet në Facebook. Por, si pensionist, kam edhe kohë të lexoj. Këto ditë po lexoj një libër për njëqind personalitete të botës, nga fusha dhe besime të ndryshme. E nisa me Jezusin dhe me atë që quhet “E Drejta e Artë”:
“Silluni me njerëzit ashtu siç do të donit që njerëzit të silleshin me ju.”
Dhe pyetja më vjen vetvetiu: a zbatohet ky parim sot nga elita politike? A zbatohet në qeverisje? A zbatohet kur merren vendime që prekin jetën e përditshme të qytetarëve?
Sepse qeverisja nuk është vetëm ajo që duket bukur në fotografi dhe në video.
Qeverisja është edhe pensionisti që numëron paratë para se të porosisë drekën.
Është familja që mendon dy herë para se të bëjë pushime.
Është i riu që largohet jashtë vendit sepse nuk sheh mundësi.
Është turisti që vjen nga larg dhe pret të gjejë një vend të pastër, të sigurt dhe mikpritës.
Aristoteli ka thënë: “Varfëria është babai i revolucionit dhe i krimeve.”
Nuk po them se Shqipëria është një vend i varfër. Përkundrazi, vendi ynë ka bukuri, potencial dhe mundësi të jashtëzakonshme.
Por një vend nuk duhet të matet vetëm nga ajo që duket në ekran.
Duhet parë edhe nga sytë e atij që numëron paratë para se të porosisë drekën.
Duhet parë nga sytë e turistit që ndeshet me një rrugë të dëmtuar, me mbeturina apo me mungesë sigurie.
Dhe duhet parë nga sytë e atij shqiptari që jeton këtu dhe pyet veten pse një pushim në vendin e tij po bëhet gjithnjë e më shumë një luks.
Prandaj nuk jam kundër postimeve, nuk jam kundër reklamimit të bukurive tona dhe as kundër festës.
Përkundrazi.
Le të festojmë. Le ta tregojmë Shqipërinë e bukur. Le t’i presim turistët me mikpritje.
Por krahas Shqipërisë së postimeve duhet të kemi edhe Shqipërinë e realitetit.
Sepse suksesi i turizmit nuk matet vetëm me atë se sa bukur duket Shqipëria në ekran.
Matet edhe me atë se sa mirë ndihet shqiptari dhe turisti kur fiket kamera.
