Avni Halimi: Mbi poezinë “Mos më dërgo më trëndafila” të Luan Ramës

POETIKA E PRANISË

Në këtë poezi, dashuria nuk kënaqet me simbolet e saj. Trëndafili, letra dhe lulet e humbin kuptimin përballë dëshirës për praninë e plotë të tjetrit. Erosi shndërrohet në gjuhë të shpirtit dhe trupi në formën më të sinqertë të komunikimit njerëzor

Poezia “Mos më dërgo më trëndafila” e Luan Ramës ndërtohet mbi një paradoks sa të thjeshtë, aq edhe poetikisht domethënës: refuzimin e shenjave tradicionale të dashurisë në emër të pranisë së drejtpërdrejtë të qenies së dashur. Në një traditë lirike ku trëndafili, letra, karafili apo jasemina kanë shërbyer si simbolet më të njohura të ndjenjës dashurore, poeti zgjedh një rrugë tjetër. Ai nuk e mohon dashurinë, përkundrazi, ai mohon gjithçka që përpiqet ta zëvendësojë atë.

Që në vargun hyrës, subjekti lirik e shpall qartë këtë qëndrim: “Mos më dërgo më trëndafila, i dashuri im.”

Kjo kërkesë nuk ka karakter refuzues. Ajo nuk drejtohet kundër trëndafilit si simbol, por kundër pamjaftueshmërisë së tij. Lulja nuk mjafton më. Letra nuk mjafton më. As kujtimi nuk mjafton. Të gjitha këto janë forma të mungesës dhe jo të pranisë. Prandaj poezia ngrihet mbi kundërvënien ndërmjet simbolit dhe qenies, ndërmjet shenjës dhe realitetit që ajo përpiqet të përfaqësojë.

Në këtë kuptim, teksti fiton një dimension që e tejkalon lirikën sentimentale. Ai bëhet poezi e pranisë. Subjekti lirik nuk kërkon prova të dashurisë, por vetë të dashurin. Nuk kërkon aromën e luleve, por aromën e trupit. Nuk kërkon fjalët e shkruara, por frymën e gjallë të tjetrit. Pikërisht për këtë arsye poezia lëviz vazhdimisht nga bota e objekteve drejt botës së përjetimit të drejtpërdrejtë.

Një funksion të rëndësishëm në strukturën semantike të poezisë e luan metafora e hapjes:

“të gjitha dyert t’i kam lënë hapur;

të shpirtit, të trupit, të qiellit.”

Këto tri hapësira nuk paraqiten si realitete të ndara, por si dimensione të së njëjtës pritje. Dashuria nuk kufizohet as në përmasën shpirtërore, as në atë trupore. Ajo përfshin tërësinë e qenies. Në këtë mënyrë, poezia ndërton një koncept të dashurisë si përvojë integrale, ku trupi dhe shpirti nuk kundërvihen, por plotësojnë njëri-tjetrin.

Një nga veçoritë më të rëndësishme të kësaj poezie është mënyra se si trajtohet erotika. Edhe pse poezia përshkohet nga një sensualitet i dukshëm, ajo nuk mbështetet te përshkrimi fizik si qëllim në vetvete. Përkundrazi, sensualja poetizohet vazhdimisht dhe fiton vlera simbolike. Buzët, fryma, aroma e trupit apo ngrohtësia e krahëve nuk paraqiten si elemente të një afrie thjesht fizike, por si forma përmes të cilave realizohet komunikimi më i thellë ndërmjet dy qenieve.

Në këtë kontekst marrin peshë të veçantë vargjet:

“Në buzët mbi buzë,

në frymën mbi frymë.”

Këtu poezia arrin një nga kulmet e saj kuptimore. Bashkimi nuk ndodh vetëm në nivelin e trupit, por edhe në nivelin e frymës. Duke qenë se fryma, në shumë tradita kulturore e filozofike, lidhet me vetë parimin e jetës, bashkimi i saj nënkupton një afrim që tejkalon kufijtë e përjetimit sensual dhe hyn në hapësirën e përbashkësisë ekzistenciale.

Një tjetër element domethënës është ndërthurja e erotikes me sakralen. Kjo vërehet sidomos në figurën:

“veluri më është më i bukur tek ti,

si një cohë shenjti.”

Nëpërmjet kësaj metafore, trupi nuk paraqitet si kundërshtar i shpirtit, por si një hapësirë ku e bukura, e dëshirueshmja dhe e shenjta bashkëjetojnë. Poezia nuk e sheh erotiken si largim nga dimensioni shpirtëror, por si një mënyrë të veçantë të realizimit të tij.

Ndërkaq, fundi i poezisë sjell një kthesë të rëndësishme semantike. I dashuri nuk ftohet të vijë i zbukuruar me simbolet e dashurisë, por me vetveten:

“eja ashtu zbathur me dhimbjet që të kullojnë.”

Kjo figurë e zhvendos poezinë nga sfera e idealizimit në atë të njerëzores. Dashuria nuk kërkon përsosmëri, por pranim. Nuk kërkon një qenie të transformuar sipas dëshirës së tjetrit, por njeriun real me plagët, lodhjet dhe barrët e veta. Pikërisht ky pranim i papërsosmërisë e bën ndjenjën më të besueshme dhe më të thellë.

Në tërësi, “Mos më dërgo më trëndafila” është një poezi që e zhvendos qendrën e gravitetit të dashurisë nga simboli te prania, nga përfaqësimi te përjetimi. Përmes një gjuhe të ngrohtë lirike dhe një erotizmi të përmbajtur estetikisht, Luan Rama ndërton një tekst ku dashuria nuk kërkon shenja për ta dëshmuar veten, sepse vetë prania e tjetrit bëhet forma më e plotë e saj. Pikërisht në këtë kapërcim nga simboli te qenia qëndron edhe forca më e madhe poetike e kësaj poezie.

Luan Rama

MOS MË DËRGO MË TRËNDAFILA

Mos më dërgo më trëndafila, i dashuri im,

mjaft më me letrat dhe lulet e mungesës

karafila, jaseminë,

dua të më vish ti me hapin e lehtë,

të gjitha dyert t’i kam lënë hapur;

të shpirtit, të trupit, të qiellit,

veç sytë do i mbyll sapo të shfaqesh në horizont,

E kuqja e trëndafilit tani më është e zbehtë,

para buzëve të tua,

para gjakut tënd që ia njoh vërshimin,