CATHERINE DENEUVE – MADONA E PËRJETSHME E KINEMASË FRANCEZE
Saimir Kadiu
Biondja aristokratike e kinemasë franceze, me vështrimin e thellë, bukurinë e ftohtë dhe elegancën që duket sikur nuk njeh moshë, mbetet një nga ikonat më të mëdha të artit të shtatë.
E lindur në Paris 83 vjet me pare, më 22 tetor 1943, me emrin Catherine Fabienne Dorléac, vajza e aktorit Maurice Dorléac dhe aktores Renée Simonot, ajo u rrit në një familje ku teatri dhe kinemaja ishin pjesë e jetës së përditshme.
Debutoi në ekran në moshën vetëm 13-vjeçare, në filmin Les Collégiennes (1957), pa e ditur se një ditë emri i saj do të bëhej sinonim i një epoke të artë të kinemasë evropiane.
Por ishte filmi The Umbrellas of Cherbourg (1964), i Jacques Demy-së, që e bëri të paharrueshme. Nën ngjyrat e buta të një dashurie të kënduar, Deneuve u shfaq si një ëndërr që merrte frymë.
Pastaj erdhën Repulsion (1965), i Roman Polanskit, ku bukuria e saj u shndërrua në ankth psikologjik, dhe Belle de Jour (1967), kryevepra e Luis Buñuelit, ku ajo mishëroi me një finesë të jashtëzakonshme misterin e dëshirës njerëzore. Ishte një aktore që nuk kishte frikë të thyente imazhin e vet, duke dëshmuar se pas fytyrës së përsosur fshihej një botë e ndërlikuar emocionesh dhe kontradiktash.
Gjatë një karriere që përfshin më shumë se 120 filma, Deneuve ka bashkëpunuar me regjisorë të mëdhenj dhe ka interpretuar personazhe që lëvizin mes brishtësisë, pasionit, krenarisë dhe misterit. Nga Les Demoiselles de Rochefort te Le Sauvage, nga The Hunger te Place Vendôme, ajo ka dëshmuar se eleganca nuk është një pozë, por një gjuhë artistike.
Çmimet nuk e përkufizojnë madhështinë e saj, por e pasqyrojnë një pjesë të saj. E nominuar 13 herë për çmimin César, nderimin më të rëndësishëm të kinemasë franceze, ajo e ka fituar dy herë: për Le Dernier Métro (Metroja e fundit, 1980), të François Truffaut-së, dhe për Indochine (1992), të Régis Wargnier-së. Në këtë të fundit, interpretimi i saj i dha jetë një gruaje të përfshirë në historinë e trazuar të Indokinës, mes dashurisë, humbjes dhe fundit të një bote koloniale.
Deneuve nuk ishte vetëm një aktore. Ajo u bë edhe një simbol i stilit francez, muza e stilistit të madh Yves Saint Laurent, me të cilin ndau një afërsi artistike që la gjurmë në modë dhe në imagjinatën publike. Bukuria e saj nuk kishte nevojë për tepri: një vështrim, një profil, një fustan i prerë me përsosmëri mjaftonin për të krijuar një ikonë.
Edhe jeta e saj private mbarti histori dashurie që dukeshin sikur kishin dalë nga skenarët e filmave. Martesa me fotografin britanik David Bailey zgjati nga viti 1965 deri më 1972. Më pas, lidhjet me regjisorin Roger Vadim dhe aktorin e madh italian Marcello Mastroianni u bënë pjesë e kronikës së një bote ku arti dhe jeta shpesh takoheshin në kufijtë e së padukshmes. Nga këto dy dashuri erdhën fëmijët e saj, Christian Vadim dhe Chiara Mastroianni, të cilët ndoqën rrugën e artit dhe të kinemasë.
Në vitin 1988, Deneuve provoi edhe rolin e prodhueses me filmin Drôle d’endroit pour une rencontre, duke treguar se marrëdhënia e saj me kinemanë nuk kufizohej vetëm te interpretimi para kamerës.
Por, ndoshta, sekreti i Catherine Deneuve qëndron pikërisht te ajo që nuk e ka zbuluar kurrë plotësisht. Ajo ka mbetur e paarritshme pa qenë e largët, e brishtë pa qenë e dobët, e bukur pa u bërë robëreshë e bukurisë. Në një industri që shpesh e mat vlerën e grave me rininë e tyre, Deneuve ka vazhduar të jetë e pranishme, duke e kthyer kalimin e kohës në një tjetër dimension të artit të saj.
Më 22 tetor 2026, ajo mbush 83 vjeç…
Tetë dekada jetë, më shumë se gjashtë dekada në kinema dhe një galeri rolesh që i përkasin jo vetëm Francës, por kulturës botërore.
Catherine Deneuve është më shumë se një yll. Është një institucion i gjallë i kinemasë franceze, një kujtesë e bukurisë që nuk shuhet dhe e artit që nuk plaket.
