Ismet Hajrullahu: Kur budallenjtë janë më të mençur
Budallenjtë nuk janë gjithnjë budallenj, ata janë më të mençur se ata që mendojnë se janë të mençur. Kjo thënie na kujton se perceptimi i mençurisë shpesh është i ndikuar nga paragjykimet dhe iluzionet e shoqërisë.
Shumë njerëz që duken të thjeshtë ose të nënvlerësuar, mund të kenë një zgjuarsi praktike dhe një aftësi për të parë realitetin pa maska, ndërsa ata që e quajnë veten të mençur shpesh bien në kurthin e mendjemadhësisë.
Filozofia e Sokratit është shembulli më i qartë: ai e quante veten “më i mençuri” vetëm sepse e dinte se nuk dinte gjithçka. Ky pranim i kufijve të dijes e bënte më të lirë nga iluzionet e vetëbesimit.
Në kontrast, sofistët e kohës së tij, që pretendonin se kishin përgjigje për çdo gjë, shpesh ishin më të verbër ndaj së vërtetës. Historia na jep shembuj të ngjashëm. Shumë shpikës dhe mendimtarë të mëdhenj, si Nikola Tesla apo Galileo Galilei, u nënvlerësuan dhe madje u quajtën “të çmendur” nga bashkëkohësit e tyre. Megjithatë, ata që dukeshin si “budallenj” në sytë e shoqërisë, ishin ata që ndryshuan botën.
Ndërkohë, shumë prej atyre që kishin reputacionin e “të mençurve” mbetën të ngurtë në mendimet e tyre dhe nuk panë përtej kufijve të kohës. Edhe në kulturën popullore, figura e “budallait të mençur” është e pranishme: personazhe që duken të thjeshtë, por që me humorin, intuitën ose thjeshtësinë e tyre zbulojnë të vërteta që të tjerët nuk i shohin. Kjo na kujton se mençuria nuk është gjithmonë në fjalët e mëdha, por shpesh në aftësinë për të parë gjërat me sy të pastër.
Në fund, kjo thënie është një kritikë ndaj arrogancës intelektuale dhe një kujtesë se thjeshtësia shpesh është forma më e pastër e mençurisë. Ajo na fton të mos gjykojmë sipas dukjes, por të kuptojmë se mençuria mund të gjendet aty ku nuk e presim, tek ata që nuk e pretendojnë. Mençuria e vërtetë nuk është të mendosh se di gjithçka, por të pranosh se gjithmonë ka më shumë për të mësuar.
