Saimir Kadiu: Vrasje miserioze në Çikago, Ioan Petru Culianu!
Një plumb i kalibrit të vogël, i qëlluar nga prapa direkt në kokë, brenda një tualeti banal, heshti përgjithmonë mendjen më të shkëlqyer të diaspores rumune.
Më 21 maj 1991, tempulli akademik i Universitetit të Çikagos u përdhos nga një ekzekutim i ftohtë, në stilin mafioz, i kryer me saktësi kirurgjikale.
Viktima i shembur mbi pllakat e ftohta nuk ishte një spiun i përfshirë në transaksione okulte, por Ioan Petru Culianu, një intelektual gjigant vetëm 41 vjeç.
Pasardhësi i Mircea Eliade dhe një ekspert botëror në historinë e feve ishte vrarë në një çast. Vrasësi u zhduk si një fantazmë, duke mos lënë pas asnjë gjurmë gishtash, asnjë armë dhe asnjë dëshmitar okular.
Jeta e studiuesit kishte ikur nga banaliteti, duke u bërë një analizë e thellë e pushtetit në historinë e njerëzimit.
Ai ishte larguar nga Rumania komuniste, duke ndërtuar një karrierë meteorike në Perëndim nëpërmjet forcës së një inteligjence të aftë për të deshifruar mendjen njerëzore.
Megjithatë, pas ngjarjeve të përgjakshme të dhjetorit 1989, vëmendja e tij u kthye papritur në vendin e tij të lindjes, duke analizuar me qartësi të mprehtë tranzicionin politik.
Në artikujt e tij të botuar në diasporë, ai çmontoi mashtrimin e pushtetit të ri në Bukuresht, duke demonstruar me qartësi të frikshme se Sigurimi i vjetër nuk kishte vdekur, por vetëm kishte ndryshuar maskën e tij.
Ishte bërë një zë i pakëndshëm, shumë i lirë, shumë me ndikim. Një mendje që i shihte shumë qartë lojërat në hije.
Kërcënimet me vdekje u shfaqën shpejt, duke e transformuar atmosferën në departament në një tension të padurueshëm. Telefonata anonime të tmerrshme dhe letra plot urrejtje të thellë filluan të përmbytnin zyrën e tij në Çikago.
Studiuesi kishte shqetësuar dy forca të afta për vrasje: strukturat e ekstremit të djathtë, mitet nacionaliste të të cilave ai i çmontoi pa mëshirë, dhe aparatin shtypës rumun pas dhjetorit, të cilin e denoncoi si një sistem të korruptuar, një version të ripërpunuar të diktaturës.
Ai e ndjeu në mënyrë të përsosur se ishte një shënjestër e gjallë, u kishte rrëfyer miqve të ngushtë se po merrte paralajmërime të qarta për likuidim, por refuzoi kategorikisht të frikësohej. Ai besonte naivisht se prestigji i mjedisit akademik amerikan do t’i siguronte një mburojë mbrojtëse të padukshme.
Ai gabohej fatalisht.
Vrasësi nuk veproi rastësisht, por demonstroi një nivel trajnimi specifik për shërbimet sekrete, duke e ditur rutinën e përditshme të viktimës së tij në një çast të shkurtër. Ai u fut pa u vënë re në banjën e ndërtesës së teologjisë, priti në heshtje në kabinën ngjitur dhe qëlloi plumbin vdekjeprurës mbi murin ndarës në momentin kur profesori ishte plotësisht i prekshëm. Zhurma e të shtënave u mbulua me zgjuarsi me një silenciator dhe qëlluesi u evakuua në heshtje të plotë, ndërsa studentët kaluan pa kujdes nëpër korridore.
Një ekzekutim i zymtë që mbante firmën e pagabueshme të një profesionisti të përsosur. Nuk ishte një grabitje e ndjekur nga një vrasje e rastësishme. Portofoli i mbushur me para dhe dokumente personale mbeti plotësisht i paprekur. Ata donin ekskluzivisht t’i merrnin jetën.
Byroja Federale e Hetimeve nisi një hetim me përmasa monumentale, duke u përpjekur me dëshpërim të zbulonte fijet e këtij ekzekutimi të çuditshëm që kishte tronditur shoqërinë amerikane. U kryen qindra marrje në pyetje dhe dosja mblodhi mijëra faqe hipotezash, skenarë politikë dhe pista transatlantike. Agjentët federalë morën në konsideratë hakmarrjen e ish-oficerëve të Sigurimit, tërbimin e legjionarëve fanatikë dhe madje edhe motivet personale absurde, por absolutisht të gjitha fijet logjike u ndërprenë në mënyrë të pashpjegueshme kur ato çuan në Rumani. Bashkëpunimi i autoriteteve në Bukuresht me hetuesit amerikanë ishte të paktën i errët, i spërkatur me heshtje të dyshimta, refuzime dhe informacione të cunguara.
Pas mbi 35 vitesh përpjekjesh gjyqësore, vrasja më e madhe politike në diasporën rumune mbetet e pazgjidhur.
Një krim i përsosur, i orkestruar djallëzisht dhe i lënë i pandëshkuar.
Detajeti vërtet tronditës, ajo ironi makabre e historisë që e mbyll në mënyrë të pakthyeshme këtë fat të thyer, është e fshehur edhe në veprat e shkruara nga ai vetë.
Culianu ia kishte kushtuar jetën e tij studimit të magjisë së Rilindjes, duke demonstruar se si iluzionistët e historisë mund të kontrollojnë masat duke manipuluar mendjen dhe duke terrorizuar psikikën kolektive.
Shkencëtari që shpjegoi teorikisht se si një shoqëri mund të verbohet dhe nënshtrohet nga forca të fshehura u vra pikërisht nga një forcë e padukshme, një dorë nga hijet që kontrollonte rrëfimin dhe fshinte çdo gjurmë të prekshme.
Ai vdiq empirikisht duke demonstruar kapitullin më të errët të librave të tij.
E vërteta përfundimtare që ai la është se pushteti vret pa mëshirë pikërisht për të mbetur i padukshëm për sytë e vdekshmeve të zakonshëm.
