Saimir Kadiu: In memoriam, Helmuth Hübener
Ai është një nga historitë më tronditëse të rezistencës gjermane kundër nazizmit.
Krimi i tij ishte e vërteta.
Helmuth Hübener ishte vetëm 16 vjeç kur vendosi të mos besonte gënjeshtrën.
I lindur në Hamburg më 8 janar 1925, ai ishte një djalë i zakonshëm në një kohë jo të zakonshme. Ishte nxënës, më pas praktikant në administratën e qytetit. Nuk ishte politikan. Nuk ishte ushtarak. Nuk ishte revolucionar. Por kishte një cilësi që diktaturat e urrejnë më shumë se çdo armë: aftësinë për të menduar vetë.
Në Gjermaninë naziste, e vërteta ishte bërë e rrezikshme.
Regjimi kontrollonte gazetat, radion dhe informacionin. Humbjet në front paraqiteshin si fitore, disfatat fshiheshin, ndërsa propaganda i kërkonte popullit të besonte atë që i thoshte pushteti.
Hübener filloi të dëgjonte fshehurazi transmetimet e BBC-së.
Dhe atëherë ndodhi diçka e thjeshtë, por revolucionare: ai krahasoi atë që dëgjonte me atë që i thoshte propaganda.
Dhe kuptoi se dikush po gënjente.
Ai nuk e mbajti të vërtetën vetëm për vete.
Së bashku me miqtë Karl-Heinz Schnibbe, Rudolf Wobbe dhe Gerhard Düwer, filloi të shkruante dhe të shpërndante fletushka kundër regjimit. Nga viti 1941, grupi përgatiti më shumë se 20 tekste më të gjata, në të cilat korrigjonte propagandën zyrtare dhe komentonte zhvillimet e luftës. Fletushkat vendoseshin në kuti postare, në vende publike, në tabela njoftimesh dhe u dërgoheshin edhe ushtarëve.
Nuk kishte ushtri pas tij. Nuk kishte parti. Nuk kishte gazeta.
Kishte vetëm një makinë shkrimi, disa miq dhe bindjen se njerëzit kishin të drejtë të dinin të vërtetën.
Dhe kjo mjaftoi që regjimi ta konsideronte armik.
Më 5 shkurt 1942, Gestapo e arrestoi Helmuth Hübener në vendin e punës. Ai u dërgua në burgun e Gestapos në Fuhlsbüttel, ku u mor në pyetje dhe u torturua. Më pas u transferua në Berlin dhe u gjykua nga Volksgerichtshof-i, gjykata speciale e regjimit nazist.
Më 11 gusht 1942, ai u dënua me vdekje.
17 vjeç.
Një moshë kur shumica e njerëzve mendojnë për shkollën, miqtë, dashurinë e parë dhe të ardhmen.
Helmuthit nuk iu dha e drejta për të pasur një të ardhme. Sepse ai kishte bërë një “krim” të tmerrshëm për një diktaturë: kishte thënë të vërtetën.
Regjimi e konsideroi veprimtarinë e tij si “përgatitje për tradhti të lartë” dhe “ndihmë ndaj armikut”. Ironia e historisë është e frikshme: dokumentet e gjykatës dëshmojnë se nazistët e konsideronin Hübenerin jashtëzakonisht të rrezikshëm pikërisht për shkak të inteligjencës, qartësisë së mendimit dhe ndikimit që mund të kishte tek të tjerët.
Më 27 tetor 1942, në burgun e Plötzensee në Berlin, Helmuth Hübener u ekzekutua me gijotinë.
Ishte vetëm 17 vjeç.
Ai u bë më i riu nga luftëtarët e rezistencës të dënuar me vdekje dhe të ekzekutuar nga Volksgerichtshof-i nazist.
Por diktatura bëri një gabim që diktaturat e bëjnë shpesh. Mendoi se duke vrarë njeriun do të vriste edhe të vërtetën.
Nuk ia doli.
Sepse Helmuth Hübener nuk la pas një ushtri. La diçka më të fuqishme: një shembull.
Një djalë 16-vjeçar që kuptoi se propaganda nuk është e vërteta.
Një 17-vjeçar që e dinte se heshtja mund të ishte më e rrezikshme se fjala.
Një i ri që nuk kishte armë, por kishte ndërgjegje.
Dhe ndoshta pikërisht kjo është arsyeja pse historia e tij vazhdon të na flasë.
Sepse diktaturat nuk tremben vetëm nga armët. Ato tremben nga njeriu që nuk pranon të gënjehet.
Helmuth Hübener nuk vdiq sepse vrau dikë.
Nuk vdiq sepse ngriti armë. Nuk vdiq sepse kërkoi pushtet. Vdiq sepse shkroi. Sepse dëgjoi. Sepse mendoi. Sepse krahasoi faktet.
Sepse u tha të tjerëve atë që kishte kuptuar.
Sepse nuk pranoi të quante gënjeshtrën të vërtetë.
Në fund, krimi i tij ishte pikërisht ky: tha të vërtetën në një vend ku e vërteta ishte bërë krim.
Dhe kjo e bën Helmuth Hübenerin jo vetëm një viktimë të nazizmit, por një simbol të përjetshëm të ndërgjegjes njerëzore.
Sepse ndonjëherë historia nuk mbahet mend nga ata që kishin pushtetin.
Mbahet mend nga një djalë 17-vjeçar që, përballë një regjimi të tërë, pati guximin të thoshte:
Jo. Kjo nuk është e vërtetë.Ky është edhe thelbi tragjik i Hübenerit: ai nuk ishte “hero” sepse kërkonte të bëhej hero; u bë hero sepse nuk pranoi të tradhtonte ndërgjegjen e tij.
