Diogjeni, njeriu që zgjodhi të mos ketë asgjë — dhe të jetë i lirë
Menda VRETO
Diogjeni i Sinopës është një nga figurat më të pazakonta të filozofisë së lashtë. Ai nuk hyn në histori si një mendimtar që jetonte i qetë dhe shkruante teori, por si një njeri që e ktheu jetën e tij në mesazh.
Në një botë ku shumica kërkonin pasuri, emër dhe siguri, ai zgjodhi pothuajse të kundërtën: të jetonte me sa më pak të ishte e mundur.
Ai nuk ishte nxënës i drejtpërdrejtë i Socrates, por u ndikua nga ideja e tij kryesore: se njeriu duhet të jetojë i vërtetë, jo i varur nga mendimi i të tjerëve. Më pas u ndikua nga Antistene dhe aty fillon filozofia cinike që ai e çon në ekstrem.
Një zgjedhje e pazakontë: të jetosh me minimumin
Diogjeni nuk ishte i detyruar të jetonte në varfëri. Ai e zgjodhi vetë këtë mënyrë jete.
Thuhet se jetonte në një enë të madhe ose fuçi, pa shtëpi, pa luks dhe pa gjëra të tepërta. Për shumë njerëz kjo do të ishte e papranueshme. Për të, ishte liri.
Ideja e tij ishte e thjeshtë: sa më pak të kesh nevojë, aq më pak të kontrollon jeta.
Një filozofi që nuk mbeti teori.
Diogjeni nuk ishte filozof që rrinte larg njerëzve. Ai jetonte mes tyre dhe i sfidonte çdo ditë.
Ai nuk jepte leksione të gjata. Ai bënte pyetje dhe veprime që i detyronin njerëzit të mendonin.
Një histori e famshme thotë se, kur pa një fëmijë që pinte ujë me duar, ai hodhi tasin e tij, duke kuptuar se edhe ai ishte i panevojshëm. Për të, shumë gjëra që njerëzit i quajnë “të domosdoshme” nuk janë aspak të tilla.
Përballja me pushtetin
Një nga tregimet më të njohura është takimi me Alessandro Magno. Aleksandri i Madh i ofroi t’i jepte çdo gjë që dëshironte. Diogjeni nuk kërkoi pasuri, as pushtet, as nderime. Ai tha thjesht: “Largohu, po më zë diellin”.
Në atë moment, u përballën dy botë: njëra që besonte se gjithçka mund të blihet dhe tjetra që nuk kishte nevojë për asgjë.
Njerëzit që kërkojnë gjithmonë më shumë
Edhe sot, shumë njerëz jetojnë me idenë se gjithmonë mungon diçka: më shumë para, më shumë sukses, më shumë gjëra, më shumë vëmendje, më shumë njohje.
Por shpesh ndodh diçka e çuditshme: sa më shumë kanë, aq më pak të qetë janë.
Shembujt janë të thjeshtë:
Një student që nuk i gëzohet notave të mira sepse mendon vetëm për më të lartat.
Një punonjës që fiton më shumë, por krahasohet me dikë që fiton edhe më shumë.
Një person që ndryshon vazhdimisht gjëra, por prapë ndihet bosh.
Dikush që ka shumë vëmendje në rrjete sociale, por kërkon gjithmonë edhe më shumë.
Problemi nuk është mungesa. Problemi është ideja se “nuk mjafton kurrë”.
Çfarë do të thoshte Diogjeni për këtë
Diogjeni nuk do ta gjykonte këtë me zë të lartë. Ai thjesht do të ngrinte një pyetje të thjeshtë: “Pse vrapon kaq shumë, nëse nuk po ndalesh kurrë për të qenë i qetë”?
Për të, liria nuk kishte lidhje me sa ke, por me sa pak ke nevojë.
Mesazhi i tij sot
Diogjeni nuk la libra të gjatë apo teori të komplikuara. Ai la një shembull jete që ende sot tingëllon i fortë.
Nuk është i pasur ai që ka më shumë.
As ai që arrin më shumë.
Por ai që ka më pak nevojë për gjëra që e kontrollojnë.
Në fund, mesazhi i tij është i thjeshtë dhe i fortë: Liria fillon kur kupton se nuk ke nevojë për gjithçka që mendon se të duhet.
