Saimir Kadiu: Të jesh mjek…

Të jesh mjek nuk nënkupton thjesht zgjedhjen e një profesioni; nënkupton pranimin e një misioni dhe marrjen përsipër të përgjegjësisë për diçka të pazëvendësueshme për njeriun: jetën.

Gjatë historisë së njerëzimit, mjekët nuk kanë qenë vetëm shërues të trupit. Ata kanë qenë shpesh ndër figurat më me ndikim në zhvillimin e qytetërimit, duke ndryshuar mënyrën se si njerëzimi e kupton sëmundjen, jetën, higjienën, kirurgjinë, lindjen, vdekjen dhe vetë trupin e njeriut.

Që nga Hipokrati, i cili e shkëputi mjekësinë nga supersticioni dhe i dha asaj një themel etik, deri te Avicena, autor i Kanonit të Mjekësisë, mjeku ka qenë njëkohësisht dijetar dhe filozof. Me Andreas Vesalius, trupi i njeriut filloi të studiohej përmes parimeve të anatomisë moderne; me William Harvey, funksionimi i zemrës dhe qarkullimi i gjakut morën një shpjegim të ri; ndërsa me Edward Jenner, një vaksinë ndryshoi fatin e miliona njerëzve.

Më pas, Louis Pasteur dhe Robert Koch i dhanë njerëzimit mjetet shkencore për të luftuar mikrobet. Joseph Lister e bëri kirurgjinë më të sigurt përmes antisepsisë. Alexander Fleming, me zbulimin e penicilinës, solli një nga përparimet më të rëndësishme të mjekësisë moderne. Marie Curie, ndonëse fizikane dhe kimiste, hapi një kapitull të ri në mjekësi përmes përdorimit të rrezatimit në diagnostikim dhe trajtim.

Këta emra nuk i përkasin vetëm historisë së mjekësisë; ata janë pjesë e historisë së njerëzimit.

Çfarë do të ishte bota pa vaksinat, antibiotikët, kirurgjinë moderne, anestezinë, transfuzionet e gjakut, kujdesin intensiv dhe transplantet? Pas secilit prej këtyre përparimeve qëndrojnë njerëz me një ide, një laborator, një bisturi, net pa gjumë dhe, shpesh, një guxim të jashtëzakonshëm.

Të jesh mjek do të thotë të jesh pjesë e elitës së dijes, por mbi të gjitha të kuptosh se dija është përgjegjësi. Mjeku nuk ka në dorë vetëm një diagnozë; ai mban përgjegjësi edhe për shpresën e një familjeje.

Për pacientin, në momentin e sëmundjes, mjeku mund të shndërrohet në figurën më të rëndësishme të jetës së tij. Jo sepse është i pagabueshëm, por sepse pacienti i beson atij atë që ka më të çmuar: jetën.

Për këtë arsye, mjekësia është edhe çështje e sigurisë kombëtare. Një epidemi, pandemi, katastrofë natyrore apo luftë e tregojnë menjëherë nivelin e qëndrueshmërisë së një shoqërie. Ushtria mbron kufijtë; mjekët mbrojnë jetën brenda tyre.

Mjeku është gjithashtu një “ushtarak”.

Ai lufton çdo ditë kundër një armiku që nuk shihet gjithmonë, që nuk dorëzohet lehtë dhe që quhet sëmundje. Kjo luftë zhvillohet shpesh në heshtje, larg kamerave dhe duartrokitjeve.

Megjithatë, mjekët kanë qenë edhe njerëz me jetë të jashtëzakonshme përtej profesionit. Sócrates, një nga futbollistët më elegantë të Brazilit, ishte njëkohësisht mjek. Tostão, kampion bote me Brazilin në vitin 1970, ishte gjithashtu mjek. Në Shqipëri, Petrit Dibra mbetet një shembull i veçantë i ndërthurjes së profesionit të mjekut me atë të futbollistit.

Kjo na kujton se mjeku nuk është një njeri që jeton vetëm në spital. Ai është qytetar, intelektual, sportist, familjar dhe humanist. Megjithatë, në çastin kur vesh bluzën e bardhë, mbi të gjitha këto identitete vendoset një përgjegjësi e veçantë.

Gjatë shekujve, shoqëritë kanë ngritur monumente për mbretër, gjeneralë, poetë dhe politikanë. Megjithatë, shumë prej atyre që kanë shpëtuar miliona jetë kanë mbetur pa monumente. Monumenti i tyre është vetë jeta e njerëzve që jetojnë sot.

Prandaj, kur themi “mjek”, është sikur të përmbledhim në një fjalë disa prej cilësive më të larta njerëzore: dijen, guximin, sakrificën, përgjegjësinë, humanizmin dhe shpresën.

Të jesh mjek do të thotë të kesh privilegjin e rrallë të jesh i dobishëm për njeriun pikërisht atëherë kur ai ka më shumë nevojë për ty.

Ndoshta kjo është arsyeja pse, në historinë e qytetërimit, figurat më të mëdha të mjekësisë nuk kanë qenë vetëm mjekë të shquar. Ata kanë qenë arkitektë të jetës moderne.

Ata nuk kanë ndryshuar vetëm mënyrën se si kurohemi.

Kanë ndryshuar vetë mënyrën se si njerëzimi jeton.

Mos i sulmoni mjekët në përgjithësi!

Ata nuk janë e keqja e shoqërisë.

Mos gjykoni një profesion të tërë nga gabimet e disa individëve.

Mjeku i mirë ende zgjohet natën për një pacient.

Ende qëndron me orë të tëra pranë një shtrati.

Ende mban mbi vete ankthin e një familjeje.

Në çdo shoqëri ka njerëz të mirë dhe njerëz që gabojnë.

Edhe mjekësia nuk mund të jetë jashtë kësaj të vërtete njerëzore.

Kritika është e nevojshme, por përgjithësimi është i padrejtë.

Të ndëshkosh fajtorin është drejtësi; të fajësosh të gjithë është padrejtësi.