Saimir Kadiu: GORBAÇOVI DHE KOHL – DITA KUR HISTORIA NDRROI KAH
Ndonjëherë historia nuk ndryshon në sheshe, as nën zhurmën e topave.
Ndryshon në një bisedë të heshtur mes dy burrash.
Në korrikun e vitit 1990, në Kaukaz, përballë njëri-tjetrit qëndronin Mikhail Gorbaçov dhe Helmut Kohl.
Njëri mbante mbi supe kujtesën e Bashkimit Sovjetik.
Tjetri ëndrrën e një Gjermanie të ribashkuar.
Gorbaçovi ishte vetëm dhjetë vjeç kur tanket e Hitlerit hynë në tokën sovjetike.
Lufta i kishte marrë Bashkimit Sovjetik rreth 27 milionë jetë.
Në familjet sovjetike, Gjermania nuk ishte thjesht një shtet armik. Ishte kujtimi i babait që nuk u kthye.
I vëllait që mbeti në dëborë. I qytetit të djegur.
I një brezi të tërë që mësoi të jetonte me mungesën.
Dhe tani, vetëm dyzet e pesë vjet pas luftës, Helmuth Kohl i kërkonte Gorbaçovit diçka që dukej pothuajse e pamundur:
Një Gjermani të bashkuar. Sovrane. Dhe brenda NATO-s.
Në shkurt, Gorbaçovi ende mendonte për një Gjermani jashtë blloqeve ushtarake.
Por bota po ndryshonte me një shpejtësi që diplomacia mezi e ndiqte. Muri i Berlinit kishte rënë.
Gjermania Lindore kishte votuar. Pakti i Varshavës po zbehej.
Bashkimi Sovjetik po përballej me krizën e tij më të madhe.
Dhe në Uashington, George H. W. Bush dhe James Baker e mbështesnin fuqimisht një Gjermani të bashkuar në NATO.
Pastaj erdhi ajo bisedë e 15 korrikut.
Gorbaçovi i kujtoi Kohlit moshën e tij kur filloi lufta.
Dhjetë vjeç. Pesëmbëdhjetë kur ajo mbaroi.
“Tragjedia hyri në çdo familje.”
Ishte ndoshta fjalia më e rëndë e gjithë negociatës.
Sepse pas politikës ishte kujtesa. Pas hartave ishin varret. Pas traktateve ishin miliona njerëz.
Megjithatë Gorbaçovi zgjodhi të shihte përtej hakmarrjes së historisë.
Kohl nuk hoqi dorë nga ajo që besonte.
Dhe një marrëveshje e pazakontë lindi nga përplasja e dy kujtesave.
Gjermania do të ishte e lirë të zgjidhte aleancën e saj.
Do të kishte sovranitet të plotë. Trupat sovjetike do të largoheshin. Gjermania do të kufizonte ushtrinë e saj.
Territori i ish-Gjermanisë Lindore do të kishte kufizime të veçanta ushtarake.
Në shtator erdhi Traktati Dy Plus Katër.
Më 3 tetor 1990, pas 45 vitesh ndarje, Gjermania u ribashkua.
Dhe një nga kapitujt më të jashtëzakonshëm të shekullit XX u mbyll pa një luftë të re.
Gorbaçovi nuk harroi të kaluarën. Ai zgjodhi të mos bëhej rob i saj. Kohl nuk fitoi vetëm një betejë diplomatike.
Ai fitoi një Gjermani.
Dhe Evropa fitoi një mundësi për të filluar nga e para.
Ndoshta madhështia e Gorbaçovit ishte pikërisht këtu:
të kishte jetuar tragjedinë dhe, megjithatë, të zgjidhte të ardhmen.
Në atë korrik të largët të vitit 1990, historia nuk harroi luftën.
Por për herë të parë pas shumë dekadash, ajo vendosi të mos e përsëriste.
