Menda Vreto: Filli i padukshëm i kujdesit
Kujdesi për bimët, për njerëzit dhe për fjalët
Jeta ime ka ndjekur gjithmonë një drejtim të vetëm: kujdesin. Ai nuk është shfaqur kurrë në një formë të vetme, por me kalimin e kohës kam zbuluar një fill të padukshëm që i lidh të gjitha. Fillimisht ishte toka, më pas njerëzit, dhe sot edhe fjalët që shkruaj. Tre botë të ndryshme, por të bashkuara nga e njëjta nevojë e heshtur: vëmendja.
Rruga ime nisi me bimët, pas studimeve te vazhdueshme dhe përkushtimit ndaj kësaj bote të qetë. Aty mësova të vëzhgoj pa nxitim. Një bimë nuk zbulohet menjëherë; ajo kërkon kohë. Një ndryshim i lehtë ngjyre, një rritje që ndalet, një gjethe që përkulet,nje kerpudhe ne rrenjet — çdo shenjë flet. Natyra nuk i përgjigjet ngutjes; ajo i përgjigjet vetëm kujdesit.
Më pas, jeta më çoi diku tjetër, në një vend me gjuhë të re dhe me sfida të panjohura. U përfshiva në punë të ndryshme, por nuk humba kurrë mënyrën time të të qenit: të vëzhgoj para se të veproj, të respektoj atë që kam përpara, edhe kur është e panjohur apo e vështirë. Në këtë udhëtim kuptova se kujdesi nuk lidhet me rolin, por me praninë.
Me kohën, u afrova më shumë me njerëzit e brishtë — veçanërisht të moshuarit dhe ata që nuk mund të shprehen apo të lëvizin si më parë. Aty gjeta diçka të njohur: nevojën për t’u pranuar pa presion. Nuk kërkohen fjalë të mëdha, por gjeste të thjeshta. Një ritëm i butë, një zë i qetë, një vështrim që nuk gjykon.
Çdo njeri e jeton brishtësinë në mënyrën e vet. Ka ditë kur mjafton vetëm prania; herë të tjera kërkohet ndihmë e kujdesshme, ose thjesht një heshtje e mbushur me mirëkuptim. Nuk ka rregulla të pandryshueshme — ekziston vetëm aftësia për t’u përshtatur dhe për të dëgjuar me të vërtetë.
Gradualisht kuptova se e njëjta vëmendje duhet t’u jepet edhe fjalëve. Fjalët nuk janë kurrë neutrale; ato depërtojnë brenda atij që i dëgjon. Disa mbështesin, të tjera rëndojnë. Prandaj të shkruash është gjithmonë një përgjegjësi, edhe kur duket e lehtë.
Në përvojën time kam parë sa shumë mund të ndryshojë një ditë nga një fjali e thjeshtë dhe e sjellshme. Ndonjëherë mjafton pak: një ton i butë, një fjalë e zgjedhur me kujdes, një vështrim më njerëzor. Edhe heshtja, kur është e mbushur me vëmendje, bëhet një formë e thellë komunikimi.
Natyra më ka mësuar të njëjtin ligj të heshtur. Një lule nuk ka nevojë për shpjegime, por prania e saj lë gjurmë. Një trëndafil, një luledielli apo një margaritar nuk bëjnë zhurmë, por mbeten në kujtesë. Ashtu si me njerëzit dhe me fjalët: jo gjithmonë ajo që bie në sy është ajo që ka më shumë peshë.
Kam parë të moshuar që buzëqeshin përballë një luleje të thjeshtë mbi tavolinë. Ndonjëherë ajo buzëqeshje zgjat vetëm pak, por është e vërtetë. Dhe kam parë të njëjtin efekt të lindë nga një fjalë e thënë në momentin e duhur: diçka lehtësohet, edhe sikur vetëm për një çast.
Në fund, kuptova se gjithçka është e lidhur: bimët, njerëzit dhe gjuha. Të gjithë kanë nevojë për të njëjtën gjë — të ndihen të parë me të vërtetë. Kur kjo mungon, diçka shuhet; kur ekziston, edhe ajo që është e brishtë gjen forcën për të vazhduar.
Për mua, kujdesi është kjo: të jesh pa u imponuar, të vëzhgosh pa gjykuar, të shoqërosh pa kërkuar asgjë në këmbim. Është një mënyrë e qetë e të jetuarit, por lë gjurmë të thella.
Dhe nëse duhet të mbetet një mendim për atë që lexon, është ky: kujdesi nuk është kurrë i vogël. Një gjest i thjeshtë, një fjalë e menduar, një moment i sinqertë pranie mund të duken të parëndësishme — por shpesh janë pikërisht ato që ndryshojnë mënyrën se si një njeri ndihet në botë. Dhe kur dikush ndihet i parë dhe i respektuar, qoftë edhe për një çast, diçka brenda tij fillon të marrë frymë përsëri.
