The Canberra Times 1977/Kur Shqipëria prishte marrëdhëniet me Kinën
Nga Aurenc Bebja*, Francë – 28 Qershor 2026
“The Canberra Times” ka botuar, të shtunën e 6 gushtit 1977, në faqen n°2, një shkrim asokohe rreth prishjes së marrëdhënieve midis Shqipërisë dhe Kinës, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet blogut të tij “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar:
“Qëllimi i pavarësisë absolute, me çdo kusht”
Një Shqipëri e izoluar, por që vazhdon ta përçmojë të gjithë botën.
Nga Gwynne Dyer, në Angli
Sikur piratë ndërgalaktikë të rrëmbenin të gjithë kombin shqiptar nesër, edhe fqinjët e tij më të afërt mund të mos e vinin re mungesën e tij për një muaj ose dy.
Shqipëria ndodhet vetëm rreth 1 500 kilometra larg Londrës ose Parisit, por është vendi më hermetikisht i mbyllur në botë.
Ajo është tani më e izoluar se kurrë, sepse sapo ka sulmuar hapur aleatin e saj të vetëm në botë gjatë gjashtëmbëdhjetë viteve të fundit: Republikën Popullore të Kinës. Dyshimet shqiptare u zgjuan për herë të parë nga afrimi midis Uashingtonit dhe Pekinit në vitin 1972, por ishte ndryshimi i menjëhershëm drejt një qeverisjeje më të moderuar në Kinë, tetorin e kaluar, që e frikësoi vërtet Shqipërinë.
Më 7 korrik, gazeta zyrtare shqiptare deklaroi (pa e përmendur drejtpërdrejt Pekinin) se politika e Kinës për të bashkëpunuar me Shtetet e Bashkuara, në përpjekje për ta mbajtur Bashkimin Sovjetik jashtë Botës së Tretë, po sillte “pasoja katastrofike” për revolucionin botëror. Shqiptarët do të qëndronin të palëkundur në refuzimin e tyre për të pasur çfarëdo lidhjeje me BRSS-në ose Perëndimin.
Që në shenjën e parë të ftohjes shqiptare ndaj Kinës, tetorin e kaluar, Presidenti i Bashkimit Sovjetik, z. Brezhnev, shkroi për të sugjeruar se “nuk ekzistonte më asnjë faktor objektiv” që pengonte marrëdhëniet normale me Bashkimin Sovjetik. Kryeministri i Shqipërisë, z. Shehu, u përgjigj menjëherë me një nga sulmet e tij të zakonshme kundër “Carit aktual të Kremlinit”.
Kjo lloj sjelljeje u ka fituar shqiptarëve reputacionin e paranojakëve më të mëdhenj në botë — fanatikë krahas të cilëve një Gardist i Kuq do të dukej si model i konservatorizmit borgjez. Në fakt, udhëheqësit e Shqipërisë nuk janë aspak të çmendur dhe qëllimi i tyre kryesor ndahet nga pothuajse të gjithë bashkëkombësit e tyre. Qëllimi është pavarësia absolute, me çdo kusht.
Vendi më i varfër në Europë
2.4 milionë shqiptarë jetojnë në vendin më të varfër në Europë. Ata kanë qenë gjithmonë thellësisht të ndarë nga feja dhe kultura (rreth gjysma ishin katolikë romakë dhe gjysma myslimanë), por ndajnë një nacionalizëm me një egërsi të jashtëzakonshme. Ashtu do të ishte çdo popull, po të kishte jetuar, si shqiptarët, nën sundim të huaj deri në vitin 1945 për plot 2 000 vjet pa ndërprerje.
Udhëheqësi i Partisë, z. Hoxha, dhe kolegët e tij në grupin komunist sundues nuk erdhën në pushtet në vitin 1945 falë ushtrive sovjetike. Ata e fituan pushtetin vetë, si udhëheqës të luftës guerile shqiptare gjatë luftës kundër pushtimit italian dhe gjerman.
Ata nuk ishin, siç pretendojnë tani, bij të djersës me duar të ashpra. Shumica e tyre i përkiste klasës së mesme shqiptare tepër të vogël në kryeqytet, Tiranë, dhe kishte marrë një arsim francez, atëherë në modë në atë shtresë. (Sipas thashethemeve dashakeqe, një nga detyrat e ambasadës franceze në Tiranë është të furnizojë disa anëtarë të udhëheqjes shqiptare me vepra klasike pornografike).
Pavarësisht kalimit të tridhjetë e dy viteve dhe pastrimeve të shumta të përgjakshme, ky grup i vogël ende e mban Shqipërinë sot nën një kontroll të hekurt.
Z. Hoxha dhe z. Shehu kanë zënë gjithmonë vendet kryesore, dhe në Komitetin Qendror prej gjashtëdhjetë e pesë anëtarësh ka jo më pak se pesë çifte të martuara. Loja quhet mbijetesë dhe doktrina komuniste është përshtatur vazhdimisht për t’iu përshtatur rrethanave.
Që në vitet e para, Shqipëria shfaqi një pavarësi të mprehtë ndaj Moskës duke përcaktuar një “rrugë shqiptare drejt socializmit” (veçanërisht pasi Jugosllavia qëndronte midis saj dhe presioneve të drejtpërdrejta ushtarake sovjetike), por qëndrimi për të qenë më ekstrem se kinezët daton vetëm nga viti 1960.
Në atë vit, Bashkimi Sovjetik bëri gabimin të përpiqej të organizonte një grusht shteti në Tiranë për të sjellë në pushtet një grup më të bindur — dhe u kap në flagrancë. Shqiptarët dëbuan përfaqësuesit sovjetikë nga ambasada dhe bazat e tyre detare, dolën me zhurmë nga Pakti i Varshavës dhe iu drejtuan Kinës.
Kjo kishte kuptim të plotë. Kinezët ishin shumë larg për të përbërë ndonjë kërcënim, dhe për Pekinin ishte një mënyrë mrekullisht e lirë për ta bezdisur Bashkimin Sovjetik.
Gjatë gjashtëmbëdhjetë viteve të fundit, Shqipëria ka qenë plotësisht e varur nga Pekini për ndihmë ekonomike, teknike dhe ushtarake. Në këmbim, Shqipëria është angazhuar plotësisht ndaj doktrinave revolucionare maoiste, brenda dhe jashtë vendit. Ajo pati madje edhe Revolucionin e saj të vogël Kulturor në vitin 1966.
Nuk ishte aspak një çmim i lartë për kënaqësinë e të qenit në gjendje t’i thoshte gjithë botës ku të shkonte. Në planin e brendshëm, kjo ofroi avantazhin e një kontrolli edhe më rigoroz mbi popullsinë sesa komunizmi i modelit sovjetik.
Por tani kinezët po ndryshojnë kurs dhe Shqipëria po shqetësohet.
Tani dihet se në vitin 1974 tetë nga tetëmbëdhjetë anëtarët e kabinetit shqiptar, si dhe një numër gjeneralësh, u spastruan — dhe shumë prej tyre me gjasë u ekzekutuan. Akuza ishte “komplot me armiq të huaj për të kryer një grusht shteti ushtarak”.
Debati i vërtetë ishte ndoshta midis linjës së ashpër dhe atyre që argumentonin për njëfarë afrimi me Bashkimin Sovjetik. Po ashtu, shpërthimi i fundit kundër Kinës ishte ndoshta i drejtuar kundër një fraksioni nervoz në udhëheqje që dëshironte të imitonte Kinën duke krijuar lidhje më të ngushta me Perëndimin.
Pa ndihmën kineze, udhëheqja shqiptare do të ishte në telashe të mëdha, por linja e saj plotësisht e pavarur ndoshta nuk është aq e rrezikshme. Një pushtim nga Bashkimi Sovjetik është i pamundur përveçse nëse Jugosllavia do të pushtohej më parë, dhe nuk ka arsye që Pekini ta braktisë Shqipërinë edhe nëse marrëdhëniet e tij strategjike me Amerikën do të shndërroheshin në partneritet.
Armiku i përbashkët, në fund të fundit, është Moska.
Shqipëria ka gjasa të vazhdojë ndjekjen e kursit të saj të çuditshëm edhe për një të ardhme të parashikueshme.
