Ismet Hajrullahu: Amerika, garancia e vetme për paqen e Ukrainës
Evropa gjendet sot përballë një prove historike. Lufta në Ukrainë ka hyrë në vitin e saj të katërt, dhe ndërsa bisedimet për paqe po marrin formë, pyetja më e madhe mbetet: kush do ta garantojë sigurinë e Ukrainës pas përfundimit të konfliktit? Franca, Britania, Gjermania dhe Spanja kanë shprehur gatishmëri për të dërguar trupa në një mision paqeruajtës, por pa Amerikën këto angazhime mbeten të brishta.
Ky boshllëk e vë Evropën përballë pyetjes së vështirë: a mund të ndërtojë një arkitekturë sigurie pa garancinë amerikane? Përgjigjja është e qartë, jo. Pa Amerikën, Evropa nuk do të kishte fituar Luftën e Dytë Botërore, nuk do të kishte mbijetuar gjatë Luftës së Ftohtë, dhe Kosova nuk do të ishte e lirë sot.
Nga perspektiva amerikane, dilema e sigurisë është më shumë se një çështje strategjike. Është një mesazh politik për Rusinë dhe për botën: SHBA është e gatshme të mbrojë aleatët e saj dhe të garantojë paqen. Pa këtë mesazh, çdo marrëveshje paqeje në Ukrainë do të ishte e përkohshme, një armëpushim i brishtë që mund të thyhet në çdo moment.
Evropa mund të ofrojë trupa, mund të nënshkruajë deklarata, mund të ndërtojë protokolle. Por pa Amerikën, këto mbeten letra pa fuqi. Vetëm SHBA ka kapacitetin ushtarak, politik dhe moral për të garantuar që paqja në Ukrainë të jetë e përhershme.
Kosova e di këtë më mirë se kushdo. Në vitin 1999, kur Evropa hezitonte, ishte Amerika që udhëhoqi ndërhyrjen e NATO‑s për të ndalur spastrimin etnik. Sot, e njëjta logjikë vlen për Ukrainën. Pa Amerikën, Evropa rrezikon të përsërisë gabimet e së kaluarës.
Në vitin 2025, takimi i Parisit tregoi vullnetin e liderëve evropianë për të ndërtuar një arkitekturë sigurie. Por mungesa e një garancie të qartë amerikane e la pyetjen më të madhe pa përgjigje. A do të mbrojë SHBA trupat evropiane nëse Rusia i kërcënon? Derisa kjo pyetje të marrë një “po” të qartë, paqja mbetet e brishtë.
Prandaj, sot, në janar 2026, mesazhi duhet të jetë i qartë: pa Amerikën nuk ka paqe të qëndrueshme në Ukrainë. Evropa mund të ndërtojë themelet, por vetëm SHBA mund të vendosë çatinë që e mbron këtë arkitekturë nga stuhitë e ardhshme…
