Revista amerikane, akuza të rënda kundër Reza Pahlavit
Revista amerikane The Atlantic, në një artikull të Robert F. Worth, sugjeron se vrasja e Massoud Masjoudit në Kanada ka vënë Reza Pahlavin nën vëzhgim të shtuar nga një numër në rritje kritikësh, të cilët e shohin atë dhe rrethin e tij të ngushtë si autoritarë të rrezikshëm.
Masjoudi akuzon këshilltarët e Pahlavit për lidhje me IRGC-në
Massoud Masjoudi ishte bindur se dy këshilltarë të Reza Pahlavit po punonin fshehurazi për Korpusin e Gardës Revolucionare Islamike (IRGC). Ai dorëzoi dhjetëra ankesa dhe bëri akuza që shumë i konsideruan të pazakonta, duke përfshirë pretendimin se dy mbështetës të Pahlavit po komplotonin për ta vrarë.
Trupi i Masjoudit u zbulua më 6 mars dhe policia kanadeze akuzoi dy mbështetës monarkistë, Mehdi Ahmadzadeh Razavi dhe Arezou Soltani, për vrasje me paramendim.
Artikulli i Robert F. Worth
Në artikullin e tij “Anën brutale të monarkistëve iranianë”, Robert F. Worth shkruan se në fillim të shkurtit, ndërsa pjesa më e madhe e botës ishte përqendruar te lufta e afërt në Gjirin Persik, një emigrant iranian i zëshëm, Massoud Masjoudi, u zhduk në Kanada.
Kur trupi i tij u gjet në mars, autoritetet kanadeze akuzuan dy ndjekës të Reza Pahlavit për vrasje. Masjoudi, një kritik i ashpër i Pahlavit, kishte kaluar muaj të tërë duke denoncuar Pahlavin dhe bashkëpunëtorët e tij. Ai kishte emëruar specifikisht dy të akuzuarit dhe pretendonte se ata po komplotonin për ta heshtur atë.
Me fjalë të tjera, vrasja duket se është pjesë e një lufte më të gjerë që ka përballur Pahlavin me një rreth në zgjerim kritikësh, të cilët e shohin atë dhe ata që e rrethojnë si gjithnjë e më autoritarë.
Entuziazmi për luftë dhe zhgënjimi pasues
Në fund të shkurtit, shumë përpara se Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli të fillonin sulmet ushtarake kundër Iranit, Pahlavi dhe mbështetësit e tij shprehën entuziazëm për luftën. Ata pretenduan se më shumë se 100,000 dezertorë nga strukturat e sigurisë iraniane ishin gati të ndihmonin ish-kurorin për të sjellë një epokë të re. Pahlavi dukej se priste një kthim triumfal, i ngjashëm me pritjen masive që pati Ruhollah Khomeini në 1979.
Por Pahlavi nuk u kthye. Më shumë se dy muaj pas luftës, Ngushtica e Hormuzit mbeti e mbyllur dhe regjimi iranian ishte ende në pushtet. Pahlavi dhe shumë mbështetës të tij e bënë të qartë se ndiheshin të tradhtuar nga negociatat e paqes në vazhdim dhe vazhduan të kërkojnë sulme të mëtejshme ajrore.
Një mbështetës i shquar, anëtar i bordit të organizatës jofitimprurëse të Pahlavit, shkroi në X: “Lufta nuk shkoi siç e doja unë.” Ai shtoi se mbështetësit e regjimit ishin “kafshë” dhe se Teherani “duhej bombarduar çdo ditë me 5,000 objektiva”.
Kritikat brenda opozitës
Ndërkohë, kritikët e Pahlavit brenda opozitës i intensifikuan sulmet, duke e përshkruar atë si fashist dhe një figurë me kapacitete intelektuale të kufizuara, që drejton një kult toksik të orientuar nga lufta. Nikahang Kowsar, dikur aleat i ngushtë, shkroi në prill se Pahlavi ishte “një njeri me privilegj trashëgues, pa arritje serioze, i aftë të lëvizë me erën dhe jashtëzakonisht i zoti të mbajë miliona njerëz emocionalisht të investuar, duke ofruar vetëm kontradikta, iluzione dhe zhgënjim”.
Këshilltarët si “Rottweiler”
Artikulli sugjeron se këshilltarët e Pahlavit po e pozicionojnë atë si monark – trashëgimtarin e “trashëgimisë së lavdishme” të një monarkie 2500-vjeçare – dhe se ky projekt kërkon luftë politike kundër kujtdo që nuk pranon supremacinë e tij.
Një person që kishte punuar me këshilltarët Amir Etemadi dhe Ali Ghazizadeh (ose Ali Reza Etemadi) i tha Worth se ata besonin se “thyerja e opozitës është po aq e rëndësishme sa lufta kundër regjimit. Ata vërtet besojnë se Pahlavi nuk mund të jetë efektiv nëse nuk është zëri i vetëm”.
Dy këshilltarët nuk vonuan të bënin armiq. Në 2018, Kowsar – ende afër Pahlavit – u përplas me ta. Ai më vonë tha se ata silleshin si “Rottweiler”: të nënshtruar ndaj Pahlavit, por armiqësorë dhe të vrazhdë me të gjithë të tjerët.
Rasti i Massoud Masjoudit
Një tjetër figurë e opozitës që u largua nga këshilltarët e rinj të Pahlavit ishte Massoud Masjoudi, matematikan dhe aktivist me bazë në Kanada. Fillimisht ai admironte Reza Pahlavin dhe, së bashku me Ghaseminejad dhe Etemadi, ishte pjesë e rrjetit të emigrantëve iranianë të njohur si Iran Revival (Farashgard). Por shpejt u zhgënjye dhe u bë një nga kritikët më të zëshëm të lëvizjes.
Masjoudi u bind se dy këshilltarët e rinj po punonin fshehurazi për IRGC-në. Ai dorëzoi ankesa të shumta dhe pretendoi se dy mbështetës të Pahlavit – Mehdi Ahmadzadeh Razavi dhe Arezou Soltani – po komplotonin për ta vrarë. Trupi i tij u gjet më 6 mars dhe çifti u akuzua për vrasje me paramendim. Një deklaratë gjyqësore thotë se çifti takoi një praktikues të mjekësisë tradicionale në Vancouver për të marrë një substancë vdekjeprurëse për të “hequr qafe” Masjoudin.
Manipulimi në rrjete sociale
Në mes të 2023, eksperti i manipulimit në rrjete sociale Jeff Golberg publikoi një raport që dokumentonte një fushatë të madhe të koordinuar online me llogari të rreme që lavdëronin Pahlavin. Raporti identifikoi 4,765 llogari që postonin më shumë se 100 herë në ditë dhe gjeneruan 843 milionë tweet-e.
Kritika për nxitjen e protestave
Artikulli i The Atlantic vë në dukje se pas kryengritjes së janarit dhe shtypjes së përgjakshme të saj, Pahlavi u kritikua ashpër për inkurajimin e njerëzve të protestonin duke bërë pretendime të pabazuara për dezertime masive brenda forcave të sigurisë iraniane – pretendime që mund të kenë dhënë një ndjenjë të rreme sigurie.
Reagimi pas armëpushimit
Pas njoftimit të Donald Trump për armëpushim me Iranin më 7 prill, Pahlavi lëshoi një fjalim ku pranoi se vendimi kishte “zhgënjyer shumë prej jush”. Ai më pas nisi një turne evropian duke promovuar ndryshimin e regjimit dhe akuzoi Mbretërinë e Bashkuar për pajtim.
Megjithatë, kritikët e tij brenda opozitës ishin më të zëshëm se kurrë. Në fund të muajit të kaluar, një nga monarkistët më të shquar brenda Iranit, i burgosuri politik Manouchehr Bakhtiari, u bashkua me ta. Në një mesazh audio të ashpër drejtuar Pahlavit, Bakhtiari deklaroi: “Midis atyre që pretendojnë se mbështesin monarkinë, ti je ai që e ke tradhtuar më shumë atë që dikur u betove të mbrosh”.
Thirrjet e Pahlavit për më shumë bombardime kanë marrë një ton gjithnjë e më të dëshpëruar, teksa Trump duket se është lodhur nga lufta. Kur Worth pyeti një mbështetës të shquar se si do të përballonte Republikën Islamike tani që shumë strategji kishin dështuar, ai u përgjigj: “Nëse ushtria amerikane mund të garantojë uljen e kurorëprincit në një qytet iranian, kjo do të ndryshojë rezultat. Unë mendoj se IRGC do të shembet”.
Worth përfundon se u befasua jo vetëm nga pamundësia e këtij skenari, por nga vetë skenari. Pahlavi mund të mos jetë as i gatshëm të ndërmarrë një udhëtim aq të rrezikshëm. Siç i tha Pahlavi një intervistuesi në 2023: “Jeta ime për 40 vitet e fundit ka qenë këtu në Amerikë. Fëmijët e mi jetojnë këtu, miqtë e mi jetojnë këtu, të gjithë që njoh janë këtu. Nëse do të kthehesha, çfarë saktësisht do të kthehesha?”
