Eden Babani: Nga e vërteta te e pavërteta dhe anasjelltas
(Fragment nga libri në proces)
KREU I
Lisparosë, në festën e përvitshme për Kajo Karafilin, “Hero i Popullit”
1.
Nuk e mbaj mend vitin saktësisht. Them se do të ketë qenë koha kur kooperativistëve nuk u lejohej të mbanin në oborrin e tyre privat më tepër sesa dy qengja, një femër e një mashkull, ose dy keca, gjithashtu një femër e një mashkull. Kooperativistët ishin të detyruar që, kur të rriteshin, femrat t’i dorëzonin në kopetë përkatëse të kooperativës, kurse meshkujt t’i hanin. Duhet të dorëzonin vetëm kokën pasi të kishin ngrënë mishin. Kjo si provë se nuk do të mbarështronin më tej bagëti në oborrin e tyre privat.
Kaq e vërtetë ka pas qenë kjo narrativë politiko-ideologjike e kohës, sa që si propagandë për të ndikuar në psikologjinë e fëmijëve, altoparlantët e Radio Tiranës buçisnin kohë e pakohë nga një këngë që e interpretonte një vogëlushe me zë të bukur dhe tepër e intonuar me muzikën.
Po citoj disa nga vargjet e këngës:
“Qengj i vogël pse mendueshëm be-e, be-e ban / pse më sheh ashtu trishtueshëm be-e, be-e, be-e… / Baba mu më ka premtue be-e, be-e, be-e / në kooperativë me të çue… be-e, be-e, be-e… / Do bëhem bareshë e fshatit tring-tring-tring / ta kullos gjithë grigjën shpatit tring-tring tring…”.
2.
Në Lispatrosë, fshat malor i Kooperativës Bujqësore të Bashkuar Helmas Kavajë, do të mbahej festa e përvitshme në përkujtim të Kajo Karafilit, “Hero i Popullit”, vrarë së largu me snajper nga nazistët gjatë Luftës së Dytë Botërore. Të gjithë nxënësit dhe mësuesit e shkollave të zonës duhet të ishin të pranishëm në Lispatrosë. Pra edhe tetëvjeçarja jonë, e Kryeziut.
Për të celebruar festën dhe për të hapur siparin e saj, Komiteti i Partisë i Rrethit kishte dërguat një nga instruktorët e vet.
Ajo pak fushore e fshatit ishte zbukuruar me flamurë e lloj-lloj shirita ngjyra-ngjyra. Altoparlantët e vendosur poshtë e lart buçisnin nga këngët revolucionare dhe nga duartokijet. Thuhej sikur ato qenkëshin dëgjuar deri në Pezë, nga njëri krah, dhe deri në Kavajë e Golem, nga krahu tjetër.
Në këto e sipër një mësues i një shkolle andejpari doli pa pritur e pakujuar me një tufë nxënësish të këndonin së bashku një këngë. Dukej ashiqare se grupi i vogël “artistik” rrihte t’i bënin jehonë narrativës politiko-ideologjike të kohës, por jo sikudër kënga “be-e, be-e, be-e…” e Radio Tiranës. Ata, mësuesi dhe nxënësit, në vend që të këndonin, recitonin vargje të sajuar kushedi nga kush.
Citoj:
“Mësuesi, Hopa!… / Nxënësit: Hopa! Hopa! Hopa!… / Mësuesi: Na ka kërkuar lopa… / Nxënësit: Hopa! Hopa! Hopa!… / Mësuesi: do na bëjë një viç të bukur / Nxënësit: Hopa! Hopa! Hopa! / Mësuesi: Do ta çojmë në kooperativë. / Nënësit: Hopa! Hopa! Hopa!…”.
Sa herë bënin “Hopa”, aq herë hidheshin përpjetë dhe hapnin krahët, thua se do të fluturonin.
3.
Pa u larguar ende “hopa-hopa-hopat” doli një tjetër mëues, i cili ia filloi me prezantimin e vetvetes, ndonëse e njihnin të gjithë:
– Dhe nashti, – tha – nga Samiu, mësonjës i shkollës me katër klasë kolektive Lispatrosë, do të dëgjoni këngën “Moj dashnore, t’gjykoftë Perëndia”!
Muli, drejtori i shkollës sonë, u nxi… Edhe ne, mësuesit e tjerë, bashkë me të. Përkundrazi, i deleguari i Komiteit të Partisë i Rrethit, u ngrit dhe e zuri këngëtarin përqafe.
I ndjeri Sami kishte mbaruar Mendresenë e Tiranës. Kishte zë tenori dhe këndonte shumë bukur. Në kohën e Mbretërisë, programet e Radio Tiranës hapeshin me Himnin e Flamurit. Pas kësaj Samiu këdonte pjesë nga kurani për myrslimanët, kurse një prift korçar, nëse s’gaboj, ligjëronte pjesë nga ungjilli për ortodoksët dhe katolikët.
