Hiqmete Daja: Ata të dy dhe deti
Kam gjetur gjithnjë ngushëllim te deti. Ai ishte pjesë e pandarë e jetës sime. Isha e dashuruar me të, saqë i dashuri im më thoshte gjithnjë duke qeshur: “Më duket sikur kam të drejtë të bëhem xheloz për detin, më duket nganjëherë sikur ti e dashuron atë më shumë sesa mua”!
Dhe vërtet deti e sidomos Adriatiku, që me kishte rritur duke më përkundur me valët e tij, ishte një dashuri e ëmbël dhe e egër njëkohësisht. Ai shkëlqente në diell, përskuqej në mbrëmje dhe errësohej në kohë të keqe, sikur të kishte shpirt e të puqej me shpirtin tim.
Kaluan vite e ndonëse rinia kaloi, përsëri deti është pjesë e jetës sime, është miku me të cilin flas, sikur të flisja me veten, sepse ai i gëlltit në thellësi fjalët e mia dhe as më gjykon e as pëshpërit pas kurrizit tim. Ai është aleati im më i sinqertë.
Zakonisht ulesha te “Vollga” dhe me zë, që e dëgjoja vetëm unë dhe deti, i pëshpërisja atij të fshehtat e zemrës sime, por ja që me fatin nuk luhet…
Unë megjithëse e doja shumë detin u largova nga Durrësi studente dhe u sistemova në Tiranë. Shkoja shpesh nga Liqeni me shoqe, por sesi më dukej, si një pellg i vogël me ujë, që nuk e kishte zemrën aq të madhe sa të ruante të fshehtat e mia. Por njeriu mësohet gjithsesi dhe unë u mësova me detin larg. Kur shkoja në Durrës hidhesha një vrap në qoshezën time dhe e pyesja mikun tim, që sikur më priste me dashuri e dhembje: “Si të kam? Më mori malli për ty…”.
Fëmijët durrsakë luanin me leshterikët e detit që ishte brenda në qytet, por për t’u larë të gjithë shkonin në Currila, Ai gji i bukur rrethuar me kodra ishte plazhi ynë i fëmijërisë.
Më pas, kur u rritëm, frekuentonim edhe plazhin me shumë stacione, por unë zakonisht shkoja në kampet ditore që ishin në stacionet më të afërta si “Apollonia” e deri në “Hekurudha”. Atëherë na dukej vetja vajza të rritura dhe kujdeseshim që të dukeshim të bukura. Rrobat e banjos na i sajonin dhe unë për fat isha më e vogla dhe kujdeseshin motrat për mua. Ato e dinin dobësinë time për detin dhe më thonin duke qeshur: “Kujdes se deti i plazhit, nuk është si deti yt, ai t’i nxjerr sekretet, se ka shumë jabanxhinj, që vijnë e lahen dhe atij mund t’i shpëtojë padashur ndojë fjalë që t’u tregojë atyre sekretet e tua”. Natyrisht këto ishin shaka, por ama, kur bëheshin merak për vonesat e mia nga shkolla e dinin ku të më gjenin edhe sikur dielli të mbulonte botën edhe sikur shiu të binte për qefin e vet edhe sikur deti të ishte i egërsuar edhe po të ishte i qetë e ledhatar.
Interesant, kisha kohë që nuk kisha shkuar në Durrës dhe thuajse e kisha harruar mikun tim konfidencial, por vika një kohë e në jetën tënde ndodhin disa gjëra që të duhet ai miku i heshtur që din të ruaj sekrete. Jeta është një udhë e gjatë e drejtë, apo me shtigje, me të tatëpeta e kodrina që je i destinuar të gjesh mënyrën t’i kapërcesh e t’i japësh drejtim. Kjo varet si i mendon ato që të ndodhin në këto udhë të drejta e sidomos në ato të tatëpjetat.
Po të më thoshte njeri se zemra është një organ pa të cilin njeriu nuk jeton dhe mendja ose më mirë truri është një tjetër organ që komandon të gjitha veprimet e njeriut, pra normalisht duhet të komandojë edhe zemrën, do të thoja me vete se nuk më tha ndonjë gjë të re, që nuk dihet, por nuk është aspak kështu, zemrën nuk e komandon truri, ajo është rrebele, ledhatare, kapriçioze dhe lëndohet shpejt, ose gëzohet si fëmijë dhe ti nuk kupton se ç’po ndodh me ty dhe truri, që duhet ta komandojë zemrën e ta sjellë me këmbë në tokë e sheh veten jashtë loje dhe bën të zemëruarin, por pa dobi. Ajo kryeneçja bën punën e saj pa pyetur për asgjë, herë-herë duke e ditur se ç’mund t’i bëjë
vetes.
Një ditë të bukur, ndërsa isha në kulmin e punëve, më ftuan për të pirë një kafe me një njeri që ia kisha dëgjuar zërin, kisha lexuar diçka për të, e dija që kishte një emër dhe që kishte mbetur vetëm, pasi e shoqja i kishte ndërruar jetë. Në fillim hezitova. Ç’më duhej mua të njIhja dikë aq më tepër, kur nuk isha dhe aq e re dhe isha bërë problem i fisit që nuk vendosja për të krijuar familjen time. Ishte durrsak dhe kjo sikur ma prishi pak mendjen. Të ardhur në Tiranë, ne, ca shoqe durrsake, sikur e ruanim me fanatizëm shoqërinë tonë dhe herë pas here takoheshim me njëra-tjetrën e flisnim gjatë për Durrësin tonë, për shoqërinë e sidomos për detin. Të qenit durrsak sikur ma prishi mendjen dhe vendosa të shkoja për atë kafenë që miku im nga Durrësi kishte ardhur enkas sepse ngulmonte që unë të njihesha me të.
Shkuam, ai ishte ulur në një tavolinë nga fundi i lokalit dhe ne u drejtuam për atje. I shkëlqyen sytë nga gëzimi, kur u takua me mikun e tij dhe me shumë edukatë më mirëpriti edhe mua që mbase më kishte dëgjuar në Durrës, por më shihte për herë të parë. Shumë shpejt më quajti mike e kahershme dhe si miq të kahershëm, si durrsakë të vjetër dhe ashtu në një bisedë miqsh që vetëm ai dinte ta mbante gjallë, folëm gjerë e gjatë për Durrësin tonë, për lagjet tona, kush e kush të lëvdohej më shumë e pa kuptuar ndenjëm tri orë.
– Kaluam mirë, – tha, – ju pres përsëri. Mbase ti Dardan e ke më vështirë se je në Durrës, por Lola në Tiranë e ka më lehtë.
– Po, po, do të vij, – premtova unë, pa u menduar dy herë dhe ndërsa atë ditë kjo ishte thjesht një dëshirë, tashmë është kthyer në domosdoshmëri. Mendja më punonte te ajo kafene dhe ndonëse e dija që po të doja ta takoja e gjeja çdo ditë atje, hezitoja dhe mendoja sesi mund të reagonte ai kur të më shihte dhe si do të mendonte për një vajzë që e kishte parë vetëm një herë.
Një ditë gjeta në whats ap një ftesë për të marrë pjesë në promovimin e një libri të tij dhe njëkohësisht telefonatën e shokut tim nga Durrësi që kishte dëshirë të shkonim bashkë në këtë promovim.
– Patjetër, – i thashë, – me shumë kënaqësi, – sikur të më ftonin në një dasmë që do të argëtohesha si dikur në rini, dhe duke fshirë nga mendja angazhimin për materialin që duhej të dorëzoja të nesërmen, fillova të bëhesha gati dy orë më parë.
“Hej dreq o punë”, – mendova për atë ngutjen time të çuditshme për të qenë sa më shpejt pranë tij, kur e dija se mund ta shihja vetëm nga larg dhe mbase nuk mundesha fare të komunikoja me të dhe kur e dija, gjithashtu, që shoku im nga Durrësi do të vinte e do të shkonim bashkë me makinë.
Ishte eventi te Hotel “Tirana Internacional”. Ishte një sallë e mbushur plot me njerëz, shumë prej të cilëve i njihja, shkrimtarë, poetë, publicistë dhe pedagogë. Na vuri re sapo hymë dhe u ngrit nga paneli dhe na takoi, natyrisht i gëzuar për mikun e tij, por edhe mua më lëshoi një batutë që nuk e prisja:
– Mendova se do të shiheshim apo dëgjoheshim ndonjë ditë, mesa duket më paske harruar.
Unë e ndodhur ngushtë as nuk di se ç’nxora nga goja diçka si justifikim, por që atë e bëri për të qeshur, kurse mua m’u hap ajo salla dhe më përpiu. Zumë vend me Dardanin dhe sytë e tij, nuk e di, mbase më dukej mua, sikur vështronin vetëm nga unë.
Në atë event folën shumë njerëz që unë edhe i njihja, por edhe kisha dëgjuar për ta. Në fakt ishin personalitete, që flisnin për vlerat e mëdha të krijimtarisë së tij, kurse ai foli shumë thjesht dhe mua më mbeti mendja te ato dy radhë: “Unë jam djalë deti!”
E vështrova Dardanin dhe ai mua, sikur të më thoshte: “E sheh, ai është krenar që është nga qyteti ynë”. Vura re se që të tre ne, sikur u ndiem mirë, sidomos unë që e quaja për nder që isha nga Durrësi ynë, i të treve.
Nuk po e kuptoja se ç’po ndodhte me mua. Isha pas një traume me të vërtetë të madhe që kishte prishur shumë ekuilibra në jetën time dhe kisha provuar një dhembje të pamatë, kisha humbur tim atë, ndaj çdo regëtimë gëzimi më bënte të ndrydhesha në vetvete dhe të gjykoja veten, sikur po bëja një krim. Më dukej sikur bashkë me humbjen e tim eti edhe jeta ime kishte pësuar ndryshime të mëdha.
Ai sikur më mbante në jetë. Nuk më binte kurrë në sy që vitet kalonin dhe unë nuk po rregulloja jetën time. Punoja deri natën vonë më shumë për të harruar sesa për të krijuar.
Befas sikur një rreze drite depërtoi thellë në qenien time dhe ajo zemra kryeneçe filloi t’i bëjë gjyqin mendjes: “Moj mendje, gjithnjë duhet të jem e komanduar nga ti, po sikur të mos të dua t’ia di për ty e të bëj si dua”? “Po më habit”, – ma ktheu mendja. “Ne kemi vepruar gjithnjë bashkë, nga na doli ky rebelim”?
U ktheva në shtëpi nga “Rruga e Durrësit” që vetëm emri i kishte mbetur, se nuk mund të shkoje në Durrës më nga ajo rrugë por vetëm të hyje në Tiranë.
Ishte një vesë e hollë shiu dhe mua sikur më pëlqente që të binte ashtu lehtë-lehtë pa zallamahi e zhurmë, madje më dukej se enkas kjo vesë shiu ishte për mua. Kisha një çadër në çantë, por nuk e hapa. Ecja vetëm dhe ku nuk shkonte mendja ime e hutuar, por një gjë e dija mirë, një ndryshim i bukur kishte ndodhur tek unë. Ato mendimet e zymta që ishin bërë pjesë e jetës sime sikur po davariteshin dhe zemra ime kishte kuptuar se në jetë përveç mërzisë duhej edhe gëzimi dhe njohja me një njeri të tillë dhe kjo për mua lumturisht ishte si një hapësirë për të marrë ajër të pastër e të freskët. Dhe për të freskuar mushkëritë e mia të lodhura sikundër e gjithë qenia ime.
Pa u kuptuar kjo lidhje po bëhej e bukur. Sot mjetet e komunikimit janë të mëdha. Shpesh gjeja mesazhe me humor e që më kujtonin gjithnjë rininë e parë, atë thuajse të adoleshencës sime, sepse lidheshin me Durrësin tonë, me detin, me lagjet tona e lashtësinë e tyre dhe unë me syrin e mendjes kujtoja gjithnjë atë vajzën kaçurrelse dhe atë djalin e gjatë me trup të hijshëm atleti, me flokët e zez, të dendur që i binte aq bukur kitarës. Nuk e kisha dëgjuar ndonjëherë të këndonte, por gjithnjë ata që i binin kitares për mua dinin edhe të këndonin bukur. Më duket se ky instrument ishte i lidhur edhe me të kënduarit.
Sikurse më tregoi Dardani, ai kishte pasur një histori të bukur dashurie asokohe, por mesa duket u zhgënjye dhe e harroi shpejt, sepse në jetën e tij kishte hyrë një shoqe e kolege, që punonin bashkë me të cilën kishte rënë në dashuri dhe kishte ndërtuar folenë e tij. Një jetë e bukur e kaluar me shumë dashuri, por jo gjithnjë fati tregohet i drejtë, dashuria e jetës së tij kishte ikur përgjithnjë me siguri në parajsë dhe ai ndonëse i tronditur, i lodhur, i dëshpëruar, vazhdoi jetën dhe nuk ndërpreu punën, një shembull ky që për mua kishte një domethënie të madhe. Jeta duhet jetuar sado keq të të përplasë. Komunikimet tona u bënë të përditshme. Hareja e tij, shakatë plot humor e ndieja që më bënin mirë dhe unë vazhdoja të përgjigjesha po me të njëjtin humor. Ai shkruante në whats ap vargje të këngëve të vjetra durrsake, kurse unë thurja vargje, megjithëse në këtë fushë, pra atë të vargëzimit apo poezisë nuk kam shkëlqyer kurrë.
Ai me të vërtetë, apo thjesht për të më bërë qefin thoshte për vargjet e mia që ishin perla. Këto shaka u bënë pjesë e jetës sonë të përditshme. Takoheshim e pinim kafe thuajse çdo javë. Nuk e di për të, por për mua ishte tashmë e qartë se më merrte malli të rrija pranë tij, të bisedoja me të e herë-herë të grindesha me të, por pasi grindesha e betohesha se nuk do t’i shkruaja më, mendohesha dhe kuptoja se s’mund të jetoja pa këto grindje e pa këto ngatërresa.
Shkruaja me mllef dhe kërkoja të mos bënte shaka me mua, por më pas zemra, ah kjo tradhëtare, nënshtrohej dhe priste fjalët e tij të magjishme. I pata thënë një herë se Italianët për të shprehur sa e duan dikë kanë dy shprehje: “Ti voglio bene” dhe kur dashurojnë “ti amo”. Që atë ditë ne i thamë njëri-tjetrit; të dua fort, kështu vazhduam shumë kohë.
Në bisedat tona hyn gjithnjë fëminia, rinia, dashuria për vendlindjen, njerëzit e njohur, detin tonë që e duam shumë dhe në planet tona, në ëndërrat tona është gjithnjë ai gjiri i bukur i rrethuar me kodra që quhet Currila.
– Do të shkojmë, – i thashë një ditë, – e do të rrimë vetëm pranë bregut të detit në nanurisjen e valëve bishtdredhura që flirtojnë gjithnjë me bregun. Kur janë të gëzuara nga dashuria e përkëdhelin bregun si kotele, ndërsa kur inatosen, eh çfarë i bëjnë bregut të shkretë, i përplasen me nerva a thua se do ta shkallmojnë, por befas kujtohen se bregu është dashnori i tyre i përjetshëm.
– Po, do të shkojmë e do të ulemi buzë detit, do të flasim vetëm për veten dhe do të nxjerrim të gjithë ato derte që na ka shpirti, do t’i hedhim në det dhe ai e din se çfarë do të bëjë me hallet tona.
– Për ne, qe jemi rritur në det, deti është i bukur dhe magjepsës në të gjitha stinët. Ai ka vetëm një fytyrë, një portret, të cilin vetëm mund ta duash, – tha ai.
– Po kush janë hallet tona? – pyeti ai duke më parë në sy.
– E di sa më pëlqen “Elita 5”? – iu përgjigja unë pyetjes me pyetje. – Është një këngë që ka ca vargje si: Nëse fati asnjëherë nuk na ndan as na bashkon, sot e përgjithmonë ka diçka që nuk ndryshon… Nëse loti është i rremë njësoj është edhe buzëqeshja… e ku di unë, nuk i mbaj mend të gjitha.
– Më duket sikur po dëgjoj historinë tonë, – tha ai mendueshëm.
– Po pse i thotë më fal që nga vetja nuk të ndaj?!
– Po mos harro se i thotë edhe unë jam pa faj!
– Hë pra, si është kjo punë?
– Po vallë a ka faj kush dashuron? A mund ta ndash të dashurën nga vetja? – e pyeta duke e parë në sy.
Ai më pa i menduar, kurse unë me shaka e kërcënoja hera-herës me Currilat. “Nuk do të shkojmë në Currila”, – i thosha duke qeshur e më pas bëheshin shaka, që aludonin për atë që asnjëri nuk e përmendte a thua se ishte tabu, a thua se ishte e shenjtë.
Mbase nga e keqja unë nuk shprehesha asnjëherë, kërkoja pa shkak respekt, kërkoja që ai të mos kalonte masën e shakave. Tabu për ne ishte njeriu i dashur me të cilën kishte jetuar dhe krijuar familjen, ishin fëmijët, që ishin prej gjakut e mishit të tij. Këta ishin ato gjërat e shenjta dhe nuk hynin kurrë në bisedat tona, ndonëse qëndronin me ne edhe kur mendja nuk punonte dhe zemra urdhëronte.
Një natë, megjithëse e lodhur, unë fjeta në të zbardhur të ditës, nuk më hiqej nga sytë fytyra e tij e gëzuar, ndërsa rastësisht e pashë teksa përshëndetej me shokët e rinisë, me sa dashuri sillej ai ndaj miqve e shokëve të tij… Diçka e çuditshme po ndodhte me mua, diçka që nuk doja t’ia pranoja vetes dhe shtrëngoja fort qepallat si për t’i thënë gjumit: “Eja pra, eja dhe mos e zgjat…”.
– Do të shkruaj një roman me një histori dashurie që më ka lënë shumë mbresa, – i thashë një ditë.
– Shkruaje! Do të bësh mirë! – më tha. – Jam kurioz të shoh ç’do të shkruash, mbase atëherë do të kuptoj diçka nga këto hidh e pritet tona. Këto shkruheshin në whats ap dhe për të shkruar është shumë më e lehtë se të flasësh ballë për ballë. Ato që qoftë edhe me shaka i shkruan, nuk do të kishe kurrë kurajë t’i thoje dhe në këtë rast mendja dominon mbi zemrën…
Ndërkohë i shkrova se më duhej të largohesha në Gjermani për një vit, sepse u përfshiva në një projekt që unë e kisha kërkuar kohë më parë. Nuk e kisha menduar reagimin e tij të vrazhdë që fliste shumë. Befas një zë i inatosur e ndërkohë i hutuar, u dëgjua në telefonin tim:
– Alo!
Pa pritur përgjigjen time zëri vazhdoi:
– Si mund të veprosh kështu, çfarë qenkam unë, një gur varri? Kaq pa vlerë paskam qenë për ty? Si mund të ikësh kështu? Po më habit, nuk ma zure në gojë kurrë. Nuk po i besoj vetes. Kur do të nisesh?
– Nesër, – iu përgjigja unë, ndërkohë zemra po regëtinte si një aparat i prishur.
– Kur nesër, të lutem, se po më çmend?
– Në orën 19:00 niset avioni. Do të dal nga shtëpia në orën 16:00, – iu përgjigja si e mpirë. Ai nuk më kishte thënë asgjë dhe nuk di përse unë duhej të bisedoja me të për planet e mia, ndonëse ky miratim i këtij projekti kishte ardhur, kur unë kisha menduar, se nuk ishte miratuar.
– Të lutem nesër në orën dhjetë në kafenenë afër teje, të pres.
Nuk dëgjova asnjë fjalë tjetër, sepse telefoni u mbyll me tërsëllimë. U mbështeta në divan dhe kisha mbetur pa frymë. Nisa të rikujtoj çfarë kishte ndodhur në marrëdhënien tonë. Kisha kuptuar shumë dhe e shihja që kjo lidhje nuk kishte asnjë të ardhme. Në fillim kisha menduar se ai nuk shkëputej nga kujtimet e së shkuarës.
Në çdo tratativë për t’u afruar ajo që nuk jetonte më, ishte bërë pjesë e jona. Ai fliste aq shumë për të, saqë unë doja të ikja një orë e më parë. Para se ta njoftoja që do të nisesha për një vit në Berlin ishim takuar një javë më parë, por kishim komunikuar në whats ap.
Ai, si gjithnjë, aludonte për një të ardhme të përbashkët, por gjithnjë dilte i biri, e bija. Ai ishte një meso burrë dhe unë një vajzë tashmë që pa frikë mund të quhesha e madhe në moshë ose siç thotë populli e mbetur. Unë nuk mund të gënjeja vetveten. Unë e doja atë njeri, por kishim pengesa të jashtzakonshme, që ndonëse ai nuk i artikulonte, unë i kisha kuptuar shumë mirë. Asnjëherë nuk më kishte thënë që donte të lidhte jetën me mua, por gjithnjë kur fliste ai e lidhte çdo gjë me ne të dy. Kur erdhi vendimi që unë të zbatoja projektin në Berlin m’u duk sikur problemi ynë i panisur të mbetej aty dhe me kohë të harrohej, ndonëse për mua ishte një plagë në shpirt e në zemër, Unë nuk dija ç’të bëja. Zemra ime rebele nuk hante pyka. Ajo e kishte pranuar këtë dashuri të pamundur dhe vuante për të. Të nesërmen shkova pa vajtur ora 10:00 në kafenenë pranë shtëpisë sime dhe u çudita kur e gjeta atë ulur në një tavolinë me një gotë fërnet dhe një kafe përpara. Shkova drejt tij sikur të isha fajtore, sepse ndonëse mendja me jepte të drejtë, zemra më kishte dënuar dhe gjithë natën më bënte gjyqin dhe nuk më falte. I zgjata dorën si për ta përshëndetur, por ai u ngrit nga karrikja dhe më shtrëngoi pranë vetes dhe pa i ardhur zor nga disa klientë që po pinin kafenë më puthi dhe më shihte i pafuqishëm në sy, sikur të më thoshte: “ç’po më bën”? U çlirova nga përqafimi i tij, mbase jo me dëshirë, por për të vendosur një ekuilibër dhe për të mos tërhequr vëmendjen e klientëve të tjerë të barit.
– Do të më braktisësh? – më pyeti.
E vështrova këtë radhë drejt e në sy e gatshme për të bërë atë që kisha ruajtur gjatë kësaj kohe që marrëdhënia jonë ishte pezull:
– Çfarë po thua, kur kemi qenë bashkë që po të braktis? Kur?
Ironia ime po e vriste.
– Atëherë, kur yt bir nuk të lejonte, kur jot bijë e quante tradhëti, kur, atëherë, kur midis nesh ka qenë gjithnjë dashuria jote e madhe? Përse kërkon fajtore, kur nuk ke thënë asnjëherë asnjë fjalë. Ja, nuk po shkoj, çfarë do të bëjmë do të shkojmë të bëjmë celebrimin, do të shkojmë të jetojmë në një apartament me qira?
Ironia ime po vazhdonte ta vriste, por edhe mua më kishte shkatërruar. Zemra ime po rrihte si e çmendur. Unë isha e gatshme të futesha në gjoksin e tij dhe të vdisja në atë strehëz. Hoqa dorë nga kjo ndjesi dhe e vendosur i thashë:
– Unë të dua dhe ti e ke ditur këtë, ndonëse nuk ta kam pohuar kurrë për shkak të kushteve të tua. Edhe unë e dija që ti më doje, por bashkimi ynë është i vështirë. Nuk mund të lejoj të humbasësh fëmijët dhe kujtimet e tua, ndaj kjo erdhi si një zgjidhje pa dhembje. Nuk mund ta shijojmë dashurinë në whats ap, dashuria është një fjalë e madhe dhe kërkon që t’i kundërvihesh mbarë botës për ta mbrojtur.
Kisha folur vetëm unë, ndërsa ai i rrënuar dëgjonte i zhytur në trishtimin e tij.
– Mos ik, të lutem! Unë nuk mund të rroj pa ty!
Kush do të mendonte se ai burrë që e nderonin të gjithë dhe ishte një emër i njohur në vendin e tij do të përlotej dhe do të priste verdiktin e vajzës me të cilën kishte rënë keqas në dashuri, megjithë të gjitha kundërshtitë e botës.
Ajo nuk po duronte. Iu afrua dhe buzët e saj të përvëluara u zhytën në buzët e tij të thara dhe ajo puthje sikur i ktheu të dy në jetë.
– Unë kam në duar një libër që më duhet kohë për të punuar dhe do të shkoj në shtëpinë time në Durrës, pranë detit. Të pres atje kurdo që të mendosh se duhet të jemi bashkë. Tashmë e kisha vendosur dhe do ta thoja këto ditë dhe kur mora atë mesazh mbrëmë sikur m’u përmbys bota.
Ti e di shtëpinë time në Durrës afër detit në rrugën ku shkohet në Currila. Unë të pres kurdo që do të krijosh mundësi për të ardhur e për të gëzuar dashurinë tonë. Shko në Berlin dhe përpiqu të shkëputesh kur të mundesh, unë të pres. Do të flasim çdo ditë në skajp.
U ngritëm, ai më përcolli në shtëpi dhe unë e tërhoqa brenda. Shtëpia ishte rrëmujë, valixhe të hapura dhe rroba që prisnin të përzgjidheshin për të qenë për një kohë të gjatë me të zonjën. Nuk folëm asnjë fjalë. I hapa një vend në divan dhe u ulën ngjitur me njëri-tjetrin dhe u shkrimë në një. Na kishte djegur malli i një dashurie të pa shprehur.
Atë ditë ndenjën bashkë derisa erdhi koha që ai më përcolli për në Rinas.
Ndërsa ajo udhëtonte e përtëritur, e gëzuar me zemrën mbushur me dashurinë e saj të madhe, ai erdhi në shtëpi, thirri djalin dhe vajzën dhe u tha që do të shkonte në apartamentin e tij në Durrës për të punuar.
– Dua t’ju flas edhe për një vendim që kam marrë dhe nuk pres asnjë kundërshtim, apo koment nga ju. Kam vendosur që të bashkëjetoj derisa të kthehet nga Gjermania e më pas të martohem me Lolën. Kur ju kishit nevojë për mua unë isha pranë jush. Tashti ju keni jetën tuaj, keni krijuar familjet tuaja dhe unë do të bëj jetën time me gruan që dashuroj. Nesër nisem dhe kur të keni mall për mua ejani dhe më takoni.
Djali dhe vajza po shihnin njëri-tjetrin të befasuar nga vendimi i padiskutueshëm i të atit dhe pa folur, u larguan secili në shtëpitë e tyre. Të nesërmen, si mori një valixhe me rroba, hipi në makinë dhe shkoi në shtëpinë e tij në Durrës.
I erdhi për të qeshur, kur pa atë vendin ku Lola derdhte sekretet e saj dhe detin që ishte dëgjuesi i mirë i saj. “Ah Lola ime, ende nuk ke arritur në Berlin dhe mua më mori malli për ty e dashura ime”! Deti kishte ca dallgë të lehta si për t’i uruar mirëseardhjen të dashurit të mikes së tij. Zilja e telefonit e solli në vete Lola nga Berlini po i fliste dhe po i tregonte si ishte sistemuar.
– Zemër, merr ndonjë grua që të ndihmojë për pastrimin e shtëpisë dhe për të gatuar, po të duash flas unë se njoh në Durrës, – i tha ajo.
– Mirë do të ishte.
Atë mbasdite një grua erdhi në shtëpi dhe filloi punën.
Ishte e rregullt, hallexhie, fjalëpakë dhe ai u gjend mirë e filloi nga puna për librin që i duhej të punonte. Kishin kaluar dy muaj dhe malli për Lolën sa vinte rritej, por edhe atë e kishte këputur malli. Një mbrëmje ra zilja e derës dhe ai i habitur se Nina që punonte, kishte çelësin e shtëpisë, u ngrit nga puna dhe hapi derën. Një mall i parrëfyer. Lola në krahët e tij, nuk po priste të hynte në shtëpi. Ai e kishte mbështjellë fort në gjoks dhe e puthte pa fund. Mori valixhen dhe hynë brenda duke u puthur te zhuritur nga malli e dashuria. Ajo do të rrinte vetëm tri ditë dhe do të shkonte. Ato tri ditë i thanë edhe Ninës të bënte pushim dhe i kaluan në krahët e njëri-tjetrit. Ajo donte t’i fliste, por ai ia mbulonte gojën me të puthura dhe kur ai donte të fliste ajo e puthte dhe shkriheshin në puthje pa fund. Netët thuajse ishin të bardha, gjumi kishte ikur diku tjetër dhe ata të mallosur me trupat bashkuar që digjeshin bënin dashuri e të lodhur, sapo merrnin veten bënin përsëri dashuri. Pastaj qeshnin me njëri-tjetrin se i zinte gjumi ashtu zhveshur dhe sapo i dilte rifillonin sikur kishin vite pa bërë dashuri. Kur po bëhej gati për t’u nisur, ajo ndaloi dhe e puthi lehtë në faqe:
– Do të vij përsëri i dashuri im, sapo të gjej mundësinë.
– Prit se ende nuk ke ikur, – i tha ai dhe e shtriu në shtrat, ku pasi u zhveshën filuan të bënin dashuri si të babëzitur.
Më pas ai u ngrit dhe shkoi ta përcillte për në Rinas. Rrugën e bënë duke u puthur.
– Sa kohë kam humbur për hatër të kujt? – i tha ai.
– Mjaft tashti jemi bashkë dhe do të jemi edhe me ata që ti i don më shumë se veten. Do ta kuptojnë se nuk i kemi hy kujt në hak. Fëmijët i duam, nënën e tyre do ta respektojmë gjithnjë.
Lola po punonte që të shpejtonte projektin, kishte biseduar që një pjesë të tij mund ta realizonte në zyrat e saj në Tiranë, ndërsa Genci po ecte shumë mirë me librin.
Komunikimet ishin të përnatshme. Duke pasë gjithnjë në mendje të dashurin, Lola shkruante në një ditar që kishte filluar të mbante që ditën e parë të mbërritjes së saj në Berlin:
“…I shkrova një mbrëmje një poezi të Dritëroit që e gjeta rastësisht dhe m’u duk se ishte e duhura kur ishim aq larg, unë jashtë shtetit dhe ai, atje ku ndihej më mirë, sigurisht pranë detit:
Ngaherë në pritje
Sërish të pres të vish
Na qenka jeta pritje
Në shpirt, në gjak, në mish
Në gaz e në mërzitje
Dhe unë e them ta dish
Sa dukesh ti në derë
Pranvera hyn në shpirt
Dhe shpirti në pranverë
Ai duke qeshur më shkroi se kishte menduar se ishte poezi e imja dhe unë i shkrova:
Vargjet e Dritëroit
I ngatërrove me të miat vargje
Zemra më drithëroi
Si shelgjet në parqe
Ah sikur sado pak
si ai të shkruaja
Do të këndoja e në shpirt
Ndonëse edhe mund të vuaja
Veçse duhet ta dish se
Mërzinë do ta bluaja
e mbase nga hiri i saj
Dashurinë do të gatuaja
“Duke ditur se kujt i dedikohen këto vargje, unë ndihem si në qiellin e shtatë”, shkroi ai, dhe unë, po çfarë po bëj unë kështu, përse vallë gëzohem si fëmijë, përse qesh gjithnjë me ato që ai shkruan, po përse ndihem e lirë si zog që do të fluturojë e të përshkojë qiellin e kaltër dhe të shijojë perëndimin e kuq të diellit, kur zhytet në det. Sesi më shkoi në mend që kur vrapoja buzë detit kam fotografuar me një aparat fotografik Kodak, që e kishte im atë, një perëndim të kuq dhe ajo doli një fotografi artistike që unë me një shoqen time fotografe e ngjyrosa, se atëherë nuk kishte aparate me filma me ngjyra dhe e zmadhova. Shumë vite kjo foto, e vendosur në një kornizë, ndenji e varur në një faqe muri në shtëpinë time dhe mama ime ua tregonte njerëzve duke u thënë që këtë foto e kisha bërë unë.
“Mbase kur të shkojmë në Currila mund të fotografoj perëndimin e diellit dhe zhytjen e lëmshit të kuq në det. Më mungon shumë deti këtu”, i shkruante ajo në whats ap dhe përgjigjja e tij vazhdonte: “Dua të dal buzë detit dhe të mendoj më shumë për ty, që i ngjan detit edhe i gjerë e i pafund edhe i trazuar e plot dallgë”.
Pra ai më quan të gjerë e të pafund, por edhe të trazuar e plot dallgë. Këto janë metafora që përcaktojnë karakterin tim për të. Nga njëra anë më gëzon, nga ana tjetër më mërzit.
Rri e mendoj me vete: ne ende nuk e njohim mirë njëri-tjetrin dhe për mua ka shumë rëndësi se çfarë mendon ai, por menjëherë kundërshtoj mendimet e mia. Po, po, ka shumë rëndësi se çfarë mendon ai për mua, sepse mendimet e tij lidhen me atë çka thotë zemra e tij dhe befas shtangem dhe them me vete me atë zërin që e dëgjoj vetëm unë: “Vallë çfarë thotë zemra e tij për mua? Shpesh herë ne të dy flasim për dashurinë. Ah dashuria, ajo është shpuza e një zjarri që nuk po shuhet kurrë, që djeg ngadalë, por ama përvëlon, ajo ngatërrohet, kapërthehet dhe këtu zemra e injoron mendjen dhe kupton që ky i dashuri yt të dhembka shumë. Ai qëndron fshehur në një skutë të asaj zemrës rrebele, që tashti vuan distancën e largët, që dëshiron puthjet e përqafimet e munguara e të numëruara me ditë, me orë, minuta madje edhe sekonda”.
Ja këto mendime mua më çorientojnë dhe ngaqë nuk di se ç’duhet të bëj si të jem pranë tij mërzitem e gjej shkak për t’u grindur, apo siç thotë ai në mënyrën e tij delikate, por edhe enigmatike si deti i trazuar e plot dallgë.
Nuk më ka ndodhur në jetë asnjëherë të përjetoj të tilla marramendje. Të dëshiroj këtë dashuri përvëluese dhe pyes veten a i përjeton ai këto që përjetoj unë?
Ne u njohëm pas shumë vitesh, rinia jonë kishte kaluar. Ishim si ato lulet që lulëzojnë ende, por po t’i shohësh me kujdes e t’i krahasosh me lulet e reja të llojit të tyre duket një diferencë e një luleje që ndoshta qëndron e fortë, dëshiron të lulëzojë, por ajo nuk mund të ketë shkëlqimin e asaj lulezës së re, ndonëse të të njëjtit lloj.
Ah mendimet e mia, nuk di ku nuk shkojnë, fluturojnë tutje në hapësirë marrin frymë dhe ndalen në breg të detit, ku unë dhe ai dëshirojmë të jemi gjithnjë ulur, duke pasur zili pulëbardhat që duket se detin e kanë zënë rob dhe bëjnë me të ç’të duan e kësisoj m’u kujtuan disa vargje që i kam shkruar ca kohë më parë:
…Sa herë jam keq
Te deti kërkoj qetësi
Dhe kur ai është i trishtuar
Me pulëbardhat në gji…
Po mbaronin ditët e syrgjynit tim në Gjermani dhe unë do të isha më në fund me dashurinë time.
Sesi më erdhi dhe në ditën e fundit në mbyllje të ditarit shkrova:
“Ti, Unë dhe Deti jemi të dashuruarit që do të kërkojmë e gjejmë strehë te njëri-tjetri”.
