“Ti mund të dashurosh sërish” një thirrje për ringritje shpirtërore
Albert Z. Zholi
Vëllimi poetik “Ti mund të dashurosh sërish” i poetit të mirënjohur Ismail Xhaferi shënon një tjetër arritje të rëndësishme në krijimtarinë e tij të pasur dhe të konsoliduar ndër vite. Si një nga zërat më prodhimtarë dhe më të angazhuar të poezisë bashkëkohore shqiptare, Xhaferi vjen në këtë libër me një pjekuri artistike dhe një qartësi mendimi që e vendos atë në një pozicion të veçantë në letrat shqipe. Që në leximet e para, bëhet e qartë se kemi të bëjmë me një autor që nuk e sheh poezinë thjesht si një akt estetik, por si një mjet të fuqishëm për të reflektuar dhe për të ndërhyrë në realitetin shoqëror. Poezia e tij është një pasqyrë e ndjeshme dhe njëkohësisht kritike e tranzicionit shqiptar, ku problemet sociale dhe ekonomike marrin trajtë artistike përmes një gjuhe të drejtpërdrejtë, por të ngarkuar me nëntekst. Në këtë vëllim, si edhe në krijimtarinë e mëparshme, autori trajton me guxim fenomene që kanë shënuar jetën e shoqërisë shqiptare në dekadat e fundit: korrupsionin, emigrimin masiv, varfërinë, pagat e ulëta, krizën në sistemin shëndetësor dhe arsimor, si dhe plagë të thella sociale si droga dhe prostitucioni. Këto tema nuk paraqiten thjesht si realitete të ftohta, por si përvoja të përjetuara, të filtruar përmes ndjeshmërisë poetike dhe ndërgjegjes qytetare të autorit. Në vargjet e tij gjejmë jehonën e një shoqërie që ka kaluar dhe vazhdon të kalojë sfida të mëdhaqë rëndojnë mbi njeriun e thjeshtë. Por këto nuk janë vetëm tema, janë ndjenja të gjalla, janë zëra që kërkojnë të dëgjohen. “Ti mund të dashurosh sërish” nuk është thjesht një titull është një mesazh, një dorë e zgjatur drejt lexuesit. Është një ftesë për të mos u mbyllur në plagët e së shkuarës, për të mos e humbur besimin, për të mos u dorëzuar përballë zhgënjimit. Sepse, edhe kur gjithçka duket e thyer, brenda njeriut mbetet një forcë e heshtur që kërkon të rilindë. Ajo që e bën të veçantë penën e Ismail Xhaferit është aftësia për të ruajtur një ekuilibër të brishtë mes mesazhit dhe artit. Ai nuk bie në kurthin e moralizimit të drejtpërdrejtë, por përdor figura, metafora dhe nëntekste që e bëjnë poezinë e tij të shumëfishtë në lexim. Pikërisht kjo e ka bërë atë të fitojë vëmendjen dhe interesin e lexuesit shqiptar, veçanërisht përmes publikimeve në shtypin e përditshëm, ku poezitë e tij kanë rezonuar gjerësisht. Ismail Xhaferi vjen në këtë libër me një zë të pjekur, të qartë dhe të guximshëm. Ai nuk i shmanget së vërtetës, përkundrazi, e kërkon, e përball dhe e sjell para nesh me një ndershmëri që të prek. Në këto poezi, çdo lexues mund të gjejë një pjesë të vetes: një kujtim, një mall, një dhimbje të pashprehur, një shpresë të vogël që ende rreh. Vargjet e Xhaferit nuk imponohen, ato afrohen ngadalë, të hyjnë në mendje dhe në zemër, dhe qëndrojnë aty. Ky vëllim është një dëshmi se poezia ende ka fuqi fuqi për të prekur, për të zgjuar, për të shëruar. Dhe mbi të gjitha, është një dëshmi se, pavarësisht gjithçkaje, njeriu gjithmonë mund të fillojë nga e para. Megjithatë, dimensioni social nuk është i vetmi bosht i këtij vëllimi. Një vend të rëndësishëm zë edhe lirika e dashurisë, ku autori shfaq një tjetër fytyrë të tij artistike, më intime, më e ndjerë dhe më reflektuese. Titulli “Ti mund të dashurosh sërish” nuk është thjesht një zgjedhje estetike, por një deklaratë filozofike dhe emocionale që përshkon gjithë librin. Dhe megjithatë, në mes të kësaj bote të trazuar, poeti nuk harron të na kujtojë diçka thelbësore: njeriu nuk jeton vetëm me dhimbje. Ai jeton edhe me dashuri. Dashuria në këtë vëllim nuk është e përkryer, nuk është e lehtë, nuk është përrallë. Ajo është e vërtetë me gjithë dritat dhe hijet e saj. Është dashuri që lind, që rritet, që lëndohet, që zhgënjen dhe që, ndonjëherë, duket sikur shuhet. Por ajo që e bën këtë libër të veçantë është pikërisht besimi i palëkundur se dashuria nuk mbaron kurrë përfundimisht. Dashuria në këtë vëllim nuk paraqitet si një ndjenjë e thjeshtë apo lineare, por si një univers kompleks përvojash: besnikëri dhe tradhti, gëzim dhe dhimbje, entuziazëm rinor dhe pjekuri e heshtur, bashkime dhe ndarje, shpresa dhe zhgënjime. Autori depërton në thellësinë e këtyre përjetimeve duke i dhënë lexuesit jo vetëm emocione, por edhe reflektim. Një nga mesazhet më të forta që përcjell ky libër është ideja se zhgënjimi nuk është fundi. Përkundrazi, ai është pjesë e rrugëtimit njerëzor dhe mund të shndërrohet në një pikënisje të re. Në këtë kuptim, vëllimi shndërrohet në një thirrje për ringritje shpirtërore, për besim në vetvete dhe për guxim për të dashuruar përsëri, pavarësisht plagëve të së shkuarës. Në planin stilistik, poezia e Xhaferit karakterizohet nga një gjuhë e qartë, e rrjedhshme dhe e drejtpërdrejtë, e cila nuk e humbet kurrë thellësinë. Ai ndërton vargje që komunikojnë lehtësisht me lexuesin, por që njëkohësisht mbartin shtresa kuptimore që ftojnë për rilexim dhe interpretim. Në përfundim, “Ti mund të dashurosh sërish” është një vëllim që bashkon me sukses dimensionin social dhe atë shpirtëror, kritikën dhe ndjenjën, realitetin dhe shpresën. Ky libër konfirmon edhe një herë Ismail Xhaferin si një poet me zë të veçantë, i cili jo vetëm pasqyron kohën e tij, por edhe ndikon në ndërgjegjësimin dhe ndjeshmërinë e lexuesit… Ka libra që lexohen dhe harrohen, dhe ka libra që të ndjekin gjatë, që të flasin edhe pasi ke mbyllur faqen e fundit. Vëllimi poetik “Ti mund të dashurosh sërish” i Ismail Xhaferit i përket padyshim këtij të fundit. Ai nuk është thjesht një përmbledhje poezish, por një rrëfim i thellë shpirtëror, një dialog i sinqertë mes poetit dhe lexuesit, mes dhimbjes dhe shpresës, mes realitetit dhe ëndrrës. Sepse në fund të fundit, siç na kujton ky libër: jeta vazhdon… dhe bashkë me të, edhe dashuria.
